Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.

Jest to wersja do druku podręcznika Angielski. Jeśli widzisz tę informację to nie drukuj niczego! Kliknij na link Wersja do druku aby pozbyć się tej ramki, paska nawigacyjnego i innych niepotrzebnych elementów. Kliknij Odśwież tę stronę przed wydrukowaniem, by wczytać najnowsze zmiany. Więcej informacji o książkach do druku znajdziesz na stronie Wikibooks:Podręczniki do druku.

Welcome to English language Wikibook in Polish Wikibooks service.

Witamy w podręczniku do nauki Angielskiego w polskim serwisie Wikibooks

Angielski to w chwili obecnej jeden z najbardziej rozpowszechnionych języków świata. Jest on także najczęściej używanym w biznesie językiem. Miliony ludzi uczy się go w szkołach. Jako języka ojczystego używają go mieszkańcy wielu państw - Wielkiej Brytani, Stanów Zjednoczonych, Australii, czy Nowej Zelandii. W wielu krajach angielski ma status drugiego języka urzędowego.

Angielski należy do grupy języków zachodniogermańskich, podobnie jak holenderski, czy niemiecki, jednak uległ on znacznym wpływom języków romańskich (głównie francuskiego).

Angielski/Bibliografia

[edytuj] 1. Lessons - lekcje

1. Lesson 0 - Pronunciation and information - Lekcja 0 - wymowa i infomacje (krótki przewodnik wymowy angielskiej, ogólne informacje o języku)
2. Lesson 1 - Introducing yourself - Lekcja 1 - Przedstawianie się (czas Present Simple, czasownik to be)
3. Lesson 2 - Asking - Lekcja 2 - Pytać (czas Present Simple - pytania, zwroty grzecznościowe)
4. Lesson 3 - Our World - Lekcja 3 - Nasz świat (czas Present Simple - przeczenia, kraje i narodowości)
5. Lesson 4 - We are going to England - Lekcja 4 - Jedziemy do Anglii (czas Present Continuous versus Present Simple, podróże)
6. Lesson 5 - Past Tenses - Lekcja 5 - Czasy przeszłe
7. Lesson 6 - Lekcja 6 - Udzielanie rad (czasownik should)
8. Lesson 7 - Lekcja 7 - Wyrażanie pragnień i życzeń (wish, could)

[edytuj] 2. Grammar - gramatyka

1. English tenses - Czasy gramatyczne
2. Reported speech - Mowa zależna (said, told)
3. The conditional tense (would) - I tryb/okres waruknowy.
4. Second conditional (if) - II tryb/okres warunkowy.
5. Zwrot going to
6. Stopniowanie przymiotników
7. Strona bierna
8. Can or Be able to - kiedy które?
9. Must or have to - kolejny dylemat.

[edytuj] 3. Appendices - załączniki

1. A1: Vocabulary - słownictwo
2. A2: Verbs - czasowniki
3. A3: Irregular verbs - czasowniki nieregularne
4. A4: English related websites - strony poświęcone językowi angielskiemu
5. A5: Computer Dictionaries - komputerowe słowniki angielskiego

[edytuj] Alfabet - czytanie i wymowa

Litera	Wartość fonetyczna (IPA)	Uproszczona fonetyka polska
A	[eɪ]	ej
B	[biː]	bi
C	[siː]	si
D	[diː]	di
E	[iː]	i
F	[ɛf]	eff
G	[dʒiː]	dżi
H	[eɪtʃ]	ejtsz
I	[aɪ]	aj
J	[dʒeɪ]	dżej
K	[keɪ]	kej
L	[ɛl]	el
M	[ɛm]	em
N	[ɛn]	en
O	[əʊ]	oł
P	[piː]	pi
Q	[kjuː]	kiu
R	[ɑː]	ar
S	[ɛs]	ess
T	[tiː]	ti
U	[juː]	ju
V	[viː]	wi
W	[ˈdʌb(ə)l juː]	dabl-iu
X	[ɛks]	eks
Y	[waɪ]	łaj
Z	[zɛd]	zed

[edytuj] Wymowa

Podstawy wymowy głosek
c wymawia się jak "k" czasem jak "s"
e na końcu wyrazu nie wymawia się chyba, że jest podwójne
k na początku zazwyczaj się nie wymawia
h zazwyczaj się nie wymawia (tak jak w niemieckim) ale

sh ch wymawia się jako "sz" "cz", natomiast

th jako coś pomiędzy "t" a "f"

oo wymawia się jako "u" (ale są wyjątki flood- powódź i blood- krew)
r w języku angielskim jeśli nie występuje na początku słowa jest słabe a często nie wymawiane
v czyta się jak "w"
w tak jak polskie "ł"

Jeżeli głoski są dwie to wymawiamy je dłużej.

Inne znaki, występujące w wymowie:

: po samogłosce oznacza, że głoskę należy wymówić dłużej

[edytuj] Wprowadzenie

Na tej lekcji:

• poznasz czas teraźniejszy prosty
• nauczysz się przedstawiać
• poznasz odmianę czasownika "to be" - być
• poznasz zaimki dzierżawcze - my, your, her, his

[edytuj] Present Simple Tense - to be

Odmiana czasownika to be (być)

UWAGA! W drugiej kolumnie tabel formy oznajmującej i przeczącej podano skróty wyrażeń z pierwszej kolumny. Są one często stosowane w języku mówionym oraz nieformalnym języku pisanym.

[edytuj] Forma oznajmująca

I am ...	I'm ...	Ja jestem ...
You are ...	You're ...	Ty jesteś ...
She is ... He is ... It is ...	She's ... He's ... It's ...	Ona jest ... On jest ... Ono jest ...
We are ...	We're ...	My jesteśmy ...
You are ...	You're ...	Wy jesteście ...
They are ...	They're ...	Oni (One) są ...

[edytuj] Forma pytająca

Am I ... ?	Czy ja jestem ... ?
Are you ... ?	Czy ty jesteś ... ?
Is she ... ? Is he ... ? Is it ... ?	Czy ona jest ... ? Czy on jest ... ? Czy ono jest ... ?
Are we ... ?	Czy my jesteśmy ... ?
Are you ... ?	Czy wy jesteście ... ?
Are they ... ?	Czy oni (one) są ... ?

[edytuj] Forma przecząca

I am not ...	I'm not ...	Ja nie jestem ...
You are not ...	You aren't ... /You're not ...	Ty nie jesteś ...
She is not ... He is not ... It is not ...	She isn't .../She's not ... He isn't .../He's not ... It isn't .../It's not ...	Ona nie jest ... On nie jest ... Ono nie jest ...
We are not ...	We aren't .../We're not ...	My nie jesteśmy ...
You are not ...	You aren't .../You're not ...	Wy nie jesteście ...
They are not ...	They aren't .../They're not ...	Oni (One) nie są ...

[edytuj] Possessive adjectives my, your, her, his

Possessive adjectives to zaimki dzierżawcze. Służą do określania co jest czyje.

My ...	Moje ...
Your ...	Twoje ...
Her ...	Jej ...
His ...	Jego ...

For example (na przykład):
My dog.
Your cat.
Her pen.
His book.

a boy	chłopiec
a girl	dziewczynka
a dog	pies
a cat	kot
a pen	pióro
a book	książka
a house	dom
a car	samochód

[edytuj] I am a Wikipedian - Introduce yourself

Jak masz na imię?
- What's your name? odsłuchaj^*
[łots jor nejm]
Mam na imię Piotr.
- My name is Peter. odsłuchaj^*
[maj nejm iz pijter]

Spróbuj! Wstaw swoje imię w luki i przeczytaj tekst:
- What's your name?
[łots jor nejm]
- My name is ..... .
[maj nejm iz ....]

A teraz powtórz ćwiczenie kilka razy i odpowiedz z pamięci na pytanie:
What's your name?

Skad pochodzisz?
-Where are you from?
[łer ar ju from]
Pochodzę z Polski.
-I am from Poland.
[ai em from połlend]

[edytuj] Exercises

exercise - ćwiczenie

Ex. 1 Uzupełnij dialog. Znak "_" odpowiada jednemu wyrazowi.
A: Hello. My _ _ Thomas. What is _ name?
B: John.

Ex. 2 Odpowiedz ustnie na pytania:

• What is your name?
• Is she a girl?

Ex. 3 Przetłumacz na:

• język angielski
  • Mój dom.
  • Twoje pióro.
  • Jej kot.
• język polski
  • His dog.
  • My book.
  • Your car.

odpowiedzi

[edytuj] Zapamiętaj! (grammar and vocabulary)

• odmiany czasownika to be
• zaimki dzierżawcze
• słówka

[edytuj] Wprowadzenie

Na tej lekcji:

• poznasz odmianę i znaczenie czasownika have
• poznasz nazwy przedmiotów codziennego użytku
• poznasz nazwy krajów i narodowości
• poznasz liczby
• dowiesz się jak prowadzić słowniczek

grammar - gramatyka
vocabulary - słownictwo
reading - czytanie
speaking - mówienie
exercises - ćwiczenia
revision - powtórka

[edytuj] Grammar: have

Czasownik have, czyli mieć.

[edytuj] Forma oznajmująca

I have ...	I've ...	Ja mam ...
You have ...	You've ...	Ty masz ...
She has(ona ma) ... He has(on ma) ... It has(ono ma) ...	She has ... He has ... It has ...	Ona ma ... On ma ... Ono ma ...
We have ...	We've ...	My mamy ...
You have ...	You've ...	Wy macie ...
They have ...	They've ...	Oni (One) mają ...

[edytuj] Przykłady formy oznajmującej

I have a cat. - Ja mam kota.

You have a blue car. - Ty masz niebieski samochód.

She has a nice dress. - Ona ma ładną sukienkę.

He has a book. - On ma książkę.

It has salt. - To ma sól.

We have a television. - My mamy telewizor.

You have stupid ideas. - Wy macie głupie pomysły.

They have a dog. - Oni (One) mają psa.

[edytuj] Forma pytająca

Have I got ... ?/ Do I have ... ?	Czy ja mam ... ?
Have you got ... ?/ Do you have ... ?	Czy ty masz ... ?
Has she got ... ?/ Does she have ... ? Has he got ... ?/ Does he have ... ? Has it got ... ?/ Does it have ... ?	Czy ona ma ... ? Czy on ma ... ? Czy ono ma ... ?
Have we got ... ?/ Do we have ... ?	Czy my mamy ... ?
Have you got ... ?/ Do you have ... ?	Czy wy macie ... ?
Have they got ... ?/ Do they have ... ?	Czy oni (one) mają ... ?

W języku angielskim występują dwie formy pytające odnoszące się do słowa "have" (mieć, posiadać). Obydwie formy maja takie same znaczenie! Pierwszą tworzymy przy użyciu inwersji czyli przesunięcia czasownika przed podmiot w zdaniu i kolejno wstawiamy słowo "got" i następnie kolejną cześć zdania. Drugą możliwością jest użycie czasy Prasent Simple. Zdanie pytające tworzymy przy użyciu operatora Do lub Does(3. os. l. poj.) następnie w zdaniu występuje podmiot i kolejno czasownik "have". Gdy używamy operatora Do/Does czasownik w zdaniu zmienia się na bezokolicznik czyli w tym przypadku have.

Przykłady:

Do you have a cola?/ Have you got a cola? - Czy ty masz colę?

Do you have a pencil?/ Have you got a pencil? - Czy ty masz ołówek?

Does she have a brother?/ Has she got a brother? - Czy ona ma brata?

Does he have a sister?/ Has he got a sister? - Czy on ma siostrę?

Does it have a brain?/ Has it got a brain? - Czy to ma mózg?

Do we have a tram?/ Have we got a tram? - Czy my mamy tramwaj?

Do you have water?/ Have you got water? - Czy wy macie wodę?

Do they have a trash?/ Have you got a trash? - Czy oni (one) mają śmietnik?

[edytuj] Przykłady formy pytającej

Do you have a cola? - Czy ty masz colę?

Do you have a pencil? - Czy ty masz ołówek?

Does she have a brother? - Czy ona ma brata?

Does he have a sister? - Czy on ma siostrę?

Does it have a brain? - Czy to ma mózg

Do we have a tram? - Czy my mamy tramwaj?

Do you have water? - Czy wy macie wodę?

Do they have a trash? - Czy oni (one) mają śmietnik?

[edytuj] Forma przecząca

I have not got ...	I've not got .../I haven't got ...	Ja nie mam...
You have not got ...	You haven't got ... /You've not got ...	Ty nie masz...
She has not got ... He has not got ... It has not got ...	She hasn't got .../She's not got ... He hasn't got .../He's not got ... It hasn't got .../It's not got ...	Ona nie ma... On nie ma... Ono nie ma...
We have not got ...	We haven't got .../We've not got ...	My nie mamy...
You have not got ...	You haven't got .../You've not got ...	Wy nie macie...
They have not got ...	They haven't got .../They've not got ...	Oni (One) nie mają...

W języku Angielskim występują dwie formy przeczące używajace czasownika "have". Obydwie formy maja takie same znaczenie! Pierwsza formę tworzy się przez dodanie słowa not do czasownika have i potem słowa got i dalsza cześć zdania (have not got/ haven't got). Drugą formę używa się przy użyciu czasu Prasent Simple, dokładnie operatora w przeczeniu (Do not, Don't/ Does not, Doesn't). Podczas uzycia operatora czasownik w zdaniu zmienia się w bezokolicznik w tym przypadku have.

Przykłady:

I have not got a cat./ I do not have a cat. - Ja nie mam kota.

You have not got chemistry at your school./ You do not have chemistry at your school. - Ty nie masz chemii w swojej szkole.

She has not got brother./ She does not have brother. - Ona nie ma brata.

He has not got a sister./ He does not have a sister. - On nie ma siostry.

It has not got a tail./ It does not have a tail. - To nie ma ogona.

[edytuj] Przykłady formy przeczącej

I have not got a cat - Ja nie mam kota.

You have not got chemistry in your school - Ty nie masz chemii w swojej szkole

She has not got brother - Ona nie ma brata.

He has not got a sister - On nie ma siostry.

It has not got a tail - To nie ma ogona.

Wyrażenia formy przeczącej można również skrócić łącząc czasownik posiłkowy have z formą przeczącą not w jeden wyraz, jak poniżej:

I have not = I haven't

He/She/It has not = He/She/It hasn't

Uwaga! Nie ma możliwości tworzenia skrótów formy przeczącej w postaci I've not. Prawidłowy zapis powinien brzmieć I have not lub mniej oficjalnie I haven't

[edytuj] Vocabulary - everyday objects

an apple - jabłko
an orange - pomarańcza
an envelope - koperta
a stamp - znaczek
a postcard - pocztówka
a letter - list
a bag - torba
a suitcase - walizka
a map - mapa
a notebook - zeszyt
a dictionary - słownik
a newspaper - gazeta
a magazine - czasopismo
a camera - aparat fotograficzny
a key - klucz
a ticket - bilet
Uwaga! Przedimek "a" stawiamy przed wyrazem rozpoczynającym się spółgłoską, a "an" przed wyrazem na samogłoskę (dotyczy to tylko rzeczowników w liczbie pojedynczej).

[edytuj] Vocabulary - Countries and nationalities

Country - Nationality
Kraj - Narodowość
Brazil - Brazilian (Brazylia)
China - Chinese (Chiny)
England - English (Anglia)
Germany - German (Niemcy)
Italy - Italian (Włochy)
Japan - Japanese (Japonia)
Scotland - Scotsman (Scottish, Scots = szkocki) (Szkocja)
Spain - Spanish (Hiszpania)
France - French (Francja)
the United States - American (Stany Zjednoczone)
Switzerland - Swiss (Szwajcaria)
Mexico - Mexican (Meksyk)
Portugal - Portuguese (Portugalia)
Ireland - Irish (Irlandia)
Turkey - Turk (Turcja)
Poland - Polish (Polska)
Saudi Arabia - Arabian (Arabia Saudyjska)
India - Indian (Indie)
Russia - Russian (Rosja)
Ukraine - Ukrainian (Ukraina)
Hungary - Hungarian (Węgry) Wales - Welsh (Walia)

[edytuj] Vocabulary - numbers

• 1 one
• 2 two
• 3 three
• 4 four
• 5 five
• 6 six
• 7 seven
• 8 eight
• 9 nine
• 10 ten
• 11 eleven
• 12 twelve
• 13 thirteen
• 14 fourteen
• 15 fifteen
• 16 sixteen
• 17 seventeen
• 18 eighteen
• 19 nineteen
• 20 twenty
• 21 twenty-one
• 22 twenty-two
• 23 twenty-three
• 30 thirty
• 40 forty
• 50 fifty
• 60 sixty
• 70 seventy
• 80 eighty
• 90 ninety
• 100 a hundred
• 1000 a thousand
• 1425 one thousand, four hundred and twenty-five

W języku angielskim daty, np. rok 1425, 1538, 1723, 1900 rozdzielamy na dwie części, czyli w przypadku 1538 na 15 i 38 - "fifteen thirty-eight" zaś 1723 rozbijamy na "seventeen twenty-three", natomiast 1900 zapisujemy w postaci "nineteen hundred"

[edytuj] Vocabulary notebook

Vocabulary notebook - Twój słowniczek

Kup zeszyt i zapisuj w nim nowe słowa.
Przykładowy zapis:

UNIT ONE

an apple/æpl/ jabłko

[edytuj] Exercises: Lesson 2

example - przykład
Ex. 1 Napisz podane liczby:

• 17
• 92
• 14
• 21
• 65
• 4
• 52

Ex.2 Dopisz do podanych narodowości nazwy krajów (po angielsku).

• Chińczyk
• Amerykanin
• Brazylijczyk
• Francuz
• Portugalczyk
• Polak
• Włoch

Ex.3 Dokończ zdania

• This is my _ (klucz).
• This is his _ (torba).
• This is her _ (czasopismo).
• This is your _ (słownik)

Odpowiedzi

[edytuj] Wprowadzenie

W tej lekcji:

• poznasz nazwy państw świata i ich mieszkańców
• poznasz czasowniki związane z pochodzeniem, zamieszkaniem.
• poznasz przeczenia

[edytuj] Reading: I am Polish - czytanie

What's your name? 

Jak się nazywasz?

My name's Emma Vetto. 

Nazywam się Emma Vetto.

Where are you from? 

Skąd jesteś?

I'm from Italy. 

Jestem z Włoch.

---

Where do you come from? 

Skąd pochodzisz?

I come from Poland. 

Pochodzę z Polski.

What's your nationality? 

Jaka jest twoja narodowość?

I'm Polish. 

Jestem Polakiem/Polką.

Where exactly do you live in Poland? 

Gdzie dokładnie mieszkasz w Polsce?

I live in Cracow. 

Mieszkam w Krakowie.

Wyrażenia:

I am from... 

jestem z...

I come from... 

pochodzę z...

from 

z

in 

w

I live in 

mieszkam w

exactly 

dokładnie

UWAGA! Nie wkuwaj zwrotów nie rozumiejąc słów, z których się składają! Zauważaj drobne różnice, np. ,,I' m from"/,,I come from" różnią się niewiele, ale jednak są czymś innym - w dodatku inaczej się je odmienia.

[edytuj] Speaking: At Language School - mówienie

[edytuj] Vocabulary: Nationalities - słownictwo

[edytuj] Countries – Państwa

England – Anglia

France – Francja

Great Britain – Wielka Brytania

Mexico – Meksyk

Poland – Polska

Russia – Rosja

Belarus - Białoruś

Scotland – Szkocja

Spain – Hiszpania

Turkey – Turcja

United States of America (USA) – Stany Zjednoczone (USA)

Wales – Walia

[edytuj] Adjectives – przymiotniki

American – amerykański

British – brytyjski

English – angielski

French – francuski

Mexican – meksykański

Polish – polski

Russian – rosyjski

Scottish – szkocki

Spanish – hiszpański

Turkish – turecki

Welsh - walijski

[edytuj] Nationalities – narodowości

Briton – Brytyjczyk

Englishman – Anglik

Frenchman- Francuz

Pole – Polak

Scott – Szkot

Spaniard – Hiszpan

Turk- Turek

UWAGA! Większość anglistów uważa, że na określenie narodowości możemy używać równorzędnie przymiotnika i nie ma w tym nic złego, np. ,,I’m Polish”, nie koniecznie ,,Pole”. Istnieją jednak także osobne słowa na oznaczenie przynajmniej niektórych narodowości.

Zobacz też: Kraje i narodowości w Wikisłowniku.

[edytuj] Grammar: Present Simple - gramatyka

Teraz nauczysz się odmieniać wszystkie czasowniki przez czas Present Simple. Żeby mieć na czym się uczyć, naucz się tych czasowników. Są proste i ułatwią ci życie jeśli zrzucą cię na spadochronie na terenie gdzie język angielski jest rozumiany przez tubylców.

eat - jeść

drink – pić

live- żyć

like - lubić

W angielskim jest wiele czasów i ich użycie jest inne niż w polskim. Jest wiele czasów teraźniejszych a Present Simple jest jednym z nich.

Present Simple – czas teraźniejszy prosty

[edytuj] Użycie

Czasu Present Simple używamy, gdy mówimy o

a) rzeczach, które robimy regularnie, np. Chodzę na basen co czwartek.

b) prawach natury, np. Słońce wschodzi na wschodzie

c) Upodobaniach i opiniach, np. Uważam, że ,,Romeo i Julia” to piękna sztuka. Lubię ,,Romea i Julię”.

[edytuj] Budowa zdań

1. Twierdzące.

 Podmiot  +  orzeczenie  +  dopełnienie

    I          eat           breakfast every morning
    You        eat           meat only on Sundays
  She/He/It    eats,          chocolate once(1x) a year/ at Christmas
    We         drink         alcohol only on special occasions        
    You        drink         wine very rarely
    They     never drink     any alcohol

Uwaga! Zauważ, że w 3osobie liczby pojedyńczej dodajemy do czasownika s.

2. Przeczące.

Podmiot   +   forma do przeczeń   +   czasownik   +   dopełnienie
    I         don't                   eat             meat
    You       don't                   eat             meat
  She/He/It   doesn't                 eat             meat
    We        don't                   eat             meat      
    You       don't                   eat             meat 
    They      don't                   eat             meat

Uwaga! W 3os.l.p zamiast don’t mamy doesn’t. Dlatego czasownik nie ma już końcówki s. Została ona przeniesiona.

don’t = do not

doesn’t = does not

Długich form używamy jedynie w oficjalnych pismach.

3. Pytania.

Do/Does   +   podmiot   +   czynność   +   dopełnienie

Do            I             work           here?

Do            you           work           here?

Does          he            work           here?

Does          she           work           here?

Does          it            work           here?

Do            we            work           here?

Do            you           work           here?

Do            they          work           here?

Uwaga! W 3os. l.p mamy does zamiast do. Dlatego sam czasownik zostaje bez s

Odpowiedzi Yes, I/you/we/they do.

Yes, he/she/it does.

No, I/you/we/they don't

No, he/she/it doesn't.

Przykładowe zdania.

I don’t drink tea.

She eats apples.

Do you drink coffee?

He doesn’t eat apples.

Does she drink tea?

Słowa określające częstotliwość

always – zawsze

never – nigdy

sometimes – czasami

usually – zazwyczaj

often - często

seldom – rzadko

Te słowa stawiamy w zdaniu po podmiocie, np:

I usually go to school.

What do you usually do on Tuesdays? I always wash my hands before eating.

I like apples.

I like eating apples.

Uwaga! Gdy mówisz, że lubisz coś robić, do bezokolicznika dodajesz końcówkę ,,ing", np.

I like eating pizza.

ale

I like pizza(rzeczownik bez ing).

[edytuj] Exercises: Lesson 3 - ćwiczenia

Masz tu ćwiczenia do rozwiązania. Na dole umieściłem odpowiedzi, do których możesz zajrzeć. Ale nie rób tego zanim skończysz ćwiczenie. Chodzi o to , żeby się jak najwięcej nauczyć.

1.Odpowiedz po angielsku na pytania.

Do you come from Poland?

Do you like pizza?

What's your nationality?

How often do you drink coffee?

2. Przetłumacz zdania.

I don’t like fruit.

I always drink milk for breakfast.

I eat dinner every day.

3. Wiedząc, że ,,every’’ to każdy/każdego, a

day – dzień

week – tydzień

month – miesiąc

year – rok

przetłumacz zdania:

I watch TV every day.

I play computer games every week-end.

I visit a portrait gallery every month.

Christmas is celebrated every year in Poland.

[edytuj] Revision: Lesson 3 - powtórka

1. Przetłumacz tekst: A/ na polski:

My name's Peter. I live in London, England. I'm English. I'm a Biology teacher. My hobby is cycling. I ride a bike on Mondays and Fridays. I love apples. I hate washing the dishes.

B/ na angielski:

Nazywam się Magda i mieszkam w Warszawie. Mam 11 lat. Chodzę do szkoły od poniedziałku do piątku. Lubię pływać i grać na pianinie. Mój brat nie lubi słuchać pianina. On uwielbia grać w koszykówkę. (On) gra w koszykówkę codziennie.

2. Napisz, co zazwyczaj robisz w czwartek. Wykorzystaj wiadomości o czasie Present Simple.

[edytuj] Present Continuous i Present Simple

Oto porównanie dwóch najpowszechniejszych czasów teraźniejszych w języku angielskim:

1. Present Continuous, którego postawowym zadaniem jest wyrażanie czynności odbywającej się w tym momencie, albo trwającą tylko tymczasowo.

Podmiot + odpowiednia forma to be + czasownik + -ing + przedmiot czynności

I am eating an apple/a pear/a banana/an orange.
You are eating a sandwich/a hamburger/a hot-dog.
She/He/It is eating a beefsteak/a pork chop/leg of lamb.
We are drinking some juice/coke/lemonade.
You are drinking some wine/vodka/beer.
They are drinking some tea/coffee/milk.
Nie zapominaj nigdy ani o końcówce ing, ani o formie być. W przeciwnym razie zdanie będzie niepoprawne.

Niektóre czasowniki, takie jak have i love, występują bardzo rzadko w czasie Present Continuous.

W przypadku czasowników kończących się na -e, takich jak give, przy dodawaniu końcówki -ing omijamy literę e. Przykładowe zdanie w czasie Present Continuous z czasownikiem give będzie wyglądać następująco: I'm giving.

---

2. Present Simple, którego podstawowym zadaniem jest wyrażanie czynności odbywających się nie teraz, ale z reguły, czasami, raz na jakiś czas, często, codziennie, stale, rzadko, nigdy. W ten sposób mówi się o prawach natury: "Słońce wschodzi na wschodzie", "Woda wrze w temperaturze 100° C" itp. Budowa zdań twierdzących: Podmiot + czasownik + przedmiot czynności

    I          eat           breakfast every morning
    You        eat           meat only on Sundays
  She/He/It    eats,          chocolate once(1x) a year/ at Christmas
    We         drink         alcohol only on special occasions        
    You        drink         wine very rarely
    They     never drink     any alcohol

W języku polskim czasownik "palić" (ang. "to smoke") ma tą samą formę niezależnie od tego czy czynność odbywa sie "teraz" czy "w ogóle". W języku angielskim natomiast musimy zmienić formę, porównaj te dwa przykłady:

1. Ja palę papierosa (teraz) - I am smoking a cigarette. (Present Continuous)
2. Ja palę papierosy (to jest mój nawyk, zwyczaj, nałóg) - I smoke cigarettes. (Present Simple)

Zwróć uwagę na końcówkę s dodawaną do czasownika w 3. osobie liczby pojedyńczej.

Więcej o Present Simple w poprzedniej lekcji.

[edytuj] Oboczności

W obu czasach przy dodawaniu końcówek mogą zachodzić nieznaczne zmiany pisowni.

[edytuj] Ćwiczenia

1. Zdecyduj, którego z dwóch czasów użyć, gdy mówimy:

A) o gustach i upodobaniach

B) o tym, co właśnie robimy

C) o stałych prawach natury

D) o nawykach i codziennych czynnościach

E) o tym, co dziś robimy.

2. Uzupełnij luki w zdaniach, wpisując czasowniki z nawiasu w takiej formie, by powstał czas Present Continuous. Przetłumacz zdania.

A) I..............(jump) now.

B) He..............(eat) supper.

C) .....he.........(do) his homework at the moment?

D) They..............(not/run), because they are tired.

3. Zdecyduj, którego czasu trzeba tu użyć. Wypełnij puste miejsca tak, żeby powstały poprawne zdania.

A) He usually..................(go) to bed early.

B) Be quiet, I..................(study)!

C) I..................(like) chocolate.

D) They always..................(eat) breakfast.

E) I love..................(swim).

odpowiedzi

Czasy przeszłe w języku angielskim: - Past Simple, - Past Continuous, - Present Perfect Simple, - Present Perfect Continuous, - Past Perfect Simple, - Past Perfect Continuous,

W Ameryce najczęściej używane są Past Simple i Past Continuous. Natomiast Anglicy częściej używają "perfectów". Czasy Past Perfect i Past Perfect Continuous używane są rzadko.

---

Past Simple - czas przeszły prosty Używany jest do wyrażenia: - czynności wykonanej w przeszłości, zakończonej, niemającej związku z teraźniejszością.

FORMY CZASOWNIKA TO BE W CZASIE PAST SIMPLE

Twierdzenie:

I
He          was...
She
It

We 
You         were...
They   

Pytanie:

             I...?
             He...?
Was          She...?
             It...?

             We...?
Were         You...?
             They...?

Przeczenie:

I
He            was not(wasn't)...
She
It

We
You           were not(weren't)...
They

---

PRZYKŁADOWE ZDANIA:

1. I wasn't at school yesterday because I was sick. (Nie byłam wczooraj w szkole, ponieważ byłam chora.)

2. Chris and Jack weren't at home in the evening. They went to the cinema.(Chris i Jack niebyli wieczorem w domu. Oni poszli do kina.)

3. Mary was in hospital last month. (Maria była w szpitalu w zeszłym miesiącu.)

4. Was Ted at home in the morning? (Czy Ted był rano w domu?)

---

ĆWICZENIA: I. Wpisz odpowiednią forme czasownika "to be".

1. I...at the theatre last week.
2. We...(not) very tired.
3. ...they at home in the morning?
4. I...(not) in London, I...in Brighton.
5. She...busy.

[edytuj] W sklepie

Uwaga! W języku angielskim znacznie częsciej używa się słowa proszę please, z tego względu, że w wielu konstrukcjach wyrażnie bez proszę traktowane jest jako rozkaz, polecenie natomiast po dopisaniu please jest zwykłą prośbą.

Przykłady. Waiter. Two beer, please. (Kelner, proszę dwa piwa.-neutralne)(to samo bez please znaczyło by Kelner (dawaj) dwa piwa- co jest mało eleganckie).

[edytuj] Produkty spożywcze

bread - chleb
cheese - ser
butter - masło
sugar - cukier
salt - sól
pepper - pieprz

[edytuj] Napoje

beer - piwo
cola - cola
juice - sok
milk - mleko
water - woda
mineral water - woda mineralna
tea - herbata
coffee - kawa
wine - wino

[edytuj] Warzywa i owoce

apple - jabłko
pear - gruszka
orange - pomarańcza
banana - banan
strawberry - truskawka
gooseberry - agrest
tomato - pomidor
potato - ziemniak

[edytuj] Dania mięsne

sausage - kiełbasa
chop - kotlet
pork chop - kotlet schabowy
ham - szynka
liver - wątróbka

[edytuj] Użyteczne formy w sklepie

How much does it cost? - ile to kosztuje?
Sport newspaper please. - Poproszę gazetę sportową.
How much do I pay? - Ile płacę?
Sorry. Unfortunately we don't have this ... in this size - Przepraszam, niestety nie mamy tego ... w tym rozmiarze.

[edytuj] Na dworcu

train - pociąg
bus - autobus
platform - peron
railway station - stacja kolejowa
bus station - dworzec autobusowy
ticket - bilet

[edytuj] Użyteczne zwroty

One ticket to Gdańsk, please. - Proszę bilet do Gdańska.
Where is the bus station? - Gdzie jest dworzec autobusowy?
How much does a ticket to Gdynia cost? - Ile kosztuje bilet do Gdyni?
What time does the train from Tczew arrive? - O której przyjeżdża pociąg ze Tczewa?

[edytuj] I wish I could

Czyli coś w stylu "Chciałbym umieć..." lub "Żałuję, że nie umiem tego"

[edytuj] Po co nam to

• Przydatne jeśli chcemy powiedzieć, że chcielibyśmy umieć robić coś lepiej.
• Wyrażamy w ten sposób swoje pragnienia, życzenia.

[edytuj] Jak tworzymy takie zdania

Sprawa jest prosta:

Po prostu wstawiamy I wish I could

Możemy też mówić w ten sposób o innych osobach lub ktoś może mówić o nas, czy też o kimś innym:

I wish he could

We wish we could

[edytuj] Przykłady

• Chciałabym umieć latać.
  • I wish I could fly.

• Chciałbym umieć lepiej gotować:
  • I wish I could cook better.

• Chciałbym zostać tu dłużej:
  • I wish I could stay longer there.

• Gdy dręczy nas sąsiad swoją kakofonią :
  • I wish he could play the guitar better.

• Gdy zauważymy, że nasza grupa robi "siarę" na parkiecie:
  • We wish we could dance better.

• Chciałabym mieć samochód (lub: Żałuję, że nie mam samochodu):
  • I wish I had a car.

Mimo iż mowa jest o sytuacji w chwili obecnej, po "I wish" używamy czasownika w drugiej formie (Past Simple).

Gdy chcemy użyć zdania, które będzie nawiązywało do przeszłości, po "I wish" używamy Past Perfect czyli np. I wish I had told you this (Żałuję, że Ci tego nie powiedziałam).

Angielski/Czasy/Multi tabela czasów

[edytuj] 3. Present Simple

[edytuj] Budowa czasu Present Simple

[edytuj] Zdania twierdzące

I You We They	like play	volleyball.
He She (It)	likes plays

[edytuj] Pytania

Pytania tworzymy w następujący sposób:

do/does + podmiot + bezokolicznik (forma podstawowa czasownika) Zrozumienie tego ułatwi nam tabelka:

Do	I you we they	like play	tennis?
Does	he she (it)

[edytuj] Przeczenia

Zdania przeczące tworzymy w następujący sposób: podmiot + don't lub doesn't + bezokolicznik (forma podstawowa czasownika)+dopełnienie

Zrozumienie tego ułatwi nam tabelka:

I You We They	do not don't	like play	tenis.
He She (It)	does not doesn't

Skrócone formy przeczące: do not = don't ; does not = doesn't

[edytuj] Cechy charakterystyczne

Porada Cechą charakterystyczną czasu Present Simple jest końcówka '-s' (w trzeciej osobie liczby pojedynczej) oraz operator do / does tworzący pytania i zaprzeczenia.

Do czasowników zakończonych spółgłoską 'syczącą' tj. ss, sh, x, ch dodaje się końcówkę '-es' np.

Mike watches television ever evening. Susan brushes her teeth three times a day.

Uwaga! W pytaniach i przeczeniach używamy podstawowej formy czasownika (like, play). W trzeciej osobie nie dodajemy końcówki -s, -es !

[edytuj] Charakterystyczne określenia czasowe

• przysłówki częstotliwości:
  • always, often, seldom/rarely, sometimes, usually, never

• określenia z 'every':
  • every day, every week, every month itp.

[edytuj] Zastosowanie

Czas Present Simple stosowany jest w celu wyrażenia:

1. Czynności wykonywanej regularnie z określoną częstotliwością w ogólnie pojętej teraźniejszości.
   
   
2. Czynności będącej formą itp. np. Water boils at 100 degrees. ; It snows in winter.
   
   
3. Stanu lub opinii, np. I don't agree with you. Sam does not believe in ghosts. How much do you weigh?
   Inne czasowniki wyrażające podobne znaczenia to m.in.: believe, belong to, disagree, feel, hate, have, have to, hope, know, like, look, love, matter, mean, possess, prefer, realise, understand, see, seem, smell, suppose, taste, think, want, weigh, wish.
   
   
4. Czas Present Simple stosowany jest także w celu przytoczenia czyjejś wypowiedzi, lub myśli np. Alan says that he is the best student. Tommy thinks that you are Sam's brother. Patricia believes that she can become famous.
   
   
5. Używany jest zamiast czasu Present Continuous z czasownikami opisującymi czynności umysłowe oraz czynności narządów zmysłów: hear, like, look, love, mind, smell, taste, think, want, wish, np. I want to leave earlier today. Monica looks beautiful, doesn't she? Is the meat good? How does it taste?
   
   
6. Instrukcji, oficjalnego planu podróży lub wizyty np. First, you pour hot water in a jug. Then, you put a tea bag in it. On Monday, we go to Paris and stay there for three days. At six, the minister gives a speech in the Parliament.
   
   
7. Opisu wydarzeń historycznych, treści filmu, sztuki lub książki np. In the first scene of the film, the old king dies in a battle. In the last chapter, the two friends return home safely.
   
   
8. Czas Present Simple stosowany jest także w nagłówkach gazet np. Peace talks begin in the Middle East. All passengers survive a plane crash. A boy of twelve rescues a drowning girl.
   
   
9. Stosuje się także do interpretacji, relacji lub objaśnienia znaczenia tego, co zostało przeczytane, napisane, zaobserwowane lub zasłyszane np. That explains his disappointment. The book describes the true life ot the painter.

[edytuj] 4. PRESENT CONTINUOUS

[edytuj] Budowa

[edytuj] Zdania twierdzące

I	am	travelling going playing
He She (It)	is
We You They	are

Końcówka ing NIE JEST do wszystkich czasowników!

[edytuj] Pytania

Am	I	travelling going playing
Is	he she (it)
Are	we you they

[edytuj] Przeczenia

I	am	not	travelling going playing
He She (It)	is
We You They	are

Skrócone formy przeczące: is not = isn't ; are not = aren't

[edytuj] Cechy charakterystyczne

Porada Cechą szczególną czasu Present Continuous jest końcówka '-ing' dodawana do głównego czasownika. Czasownikiem posiłkowym jest teraźniejsza odmiana be.

W większości przypadków jeżeli czasownik zakończony jest literą 'e' po dodaniu końcówki '-ing' litera ta jest opuszczana np.

compare - comparing; glare - glaring; stare - staring

Istnieje grupa czasowników kończących się literą 'e', której nie opuszczamy tworząc present participle. Są to m. in.:

age -ageing; agree -agreeing; disagree - disagreeing; dye -dyeing; free - freeing; knee - kneeing referee -refereeing; singe - singeing; tiptoe - tiptoeing

Jeśli tworzymy present participle czasowników zakończonych literami 'ie' wówczas zastępujemy je literami 'ying':

tie - tying; die - dying; lie - lying

W przypadku czasowników jednosylabowych oraz niektórych dwusylabowych zakończonych spółgłoską przed którą znajduje się samogłoska, po dodaniu końcówki '-ing' spółgłoska ta ulega podwojeniu np.

set - setting nod - nodding control - controlling

[edytuj] Charakterystyczne określenia czasowe

• now
• at the moment
• at present
• nowadays
• today
• this month
• this week
• tonight

[edytuj] Zastosowanie

Czas Present Continuous stosowany jest w celu wyrażenia:

1. Czynności trwającej obecnie. Czynność taka może dodatkowo być określona wyrażeniem czasowym 'now', 'at the moment', 'at the present moment' np. I am listening to classical music at the moment. Are the children playing in the park now? Where is he going right now?
   
   
2. Czynności wykonywanej obecnie, choć niekoniecznie w momencie, gdy o niej mówimy np. We are driving to the seaside, but we have stopped for lunch. Michael is cutting the grass in the garden this morning. Many species of animals are dying out.
   
   
3. Czynności wykonywanej w określony sposób tymczasowo lub w drodze wyjątku np. Only this month, we are working till six... We're cutting the prices this week.
   
   
4. Czas Present Continuous może być stosowany z czasownikami opisującymi zachodzące zmiany lub trwające procesy dla podkreślenia ich ciągłości np. Times are changing and so are people. The water in the river is getting dirtier and dirtier.
   
   
5. Present Continuous jest często stosowany z przysłówkami: always, constantly, continually lub forever dla podkreślenia czynności powtarzającej się. Zastosowanie to często dotyczy czynności, która może być irytująca dla osoby opisującej ją i dlatego tak wyrażone znaczenie może mieć zabarwienie niezadowolenia lub krytyki np. You are always forgetting to lock the door. My old car is continually giving me trouble. Why are the neighbours children always screaming?
   
   
6. Czynności zaplanowanej w nieodległej przyszłości. Używając czas Present Continuous w tym znaczeniu należy pamiętać o konieczności zastosowania wyrażenia czasowego określającego czas wykonania danej czynności. W przeciwnym razie może ona zostać zinterpretowana jako czynność trwająca w chwili obecnej np. What are you doing this evening? I am going to the cinema. The Parkers are visiting us tomorrow. We are leaving soon.

[edytuj] 5. PRESENT PERFECT

[edytuj] Budowa

[edytuj] Zdania twierdzące

Zdania w czasie present perfect tworzymy za pomocą czasownika have/has i trzeciej formy czasownika.

Trzecią formę czasowników regularnych tworzymy przez dodanie -ed do czasownika w bezokoliczniku. Tabela z czasownikami nieregularnymi znajduje się TUTAJ.

I You We They	have 've	finished the letter. bought a new shirt. had a shower. been to America.
He She (It)	has 's

[edytuj] Pytania

Have/has ląduje na początku.

Have	I you we they	finished the letter. bought a new shirt. had a shower. been to America.
Has	he she (it)

[edytuj] Przeczenia

I You We They	have not haven't	finished the letter. bought a new shirt. had a shower. been to America.
He She (It)	has not hasn't

Skrócone formy przeczące: has not = hasn't ; have not = haven't

[edytuj] Cechy charakterystyczne

Porada Cechą szczególną czasu Present Perfect jest czasownik posiłkowy 'have / has', za pomocą którego tworzy się pytanie oraz przeczenie. Czasownik główny przybiera formę imiesłowu biernego. Imiesłów bierny czasowników regularnych tworzy się przy pomocy końcówki -ed. Nieregularne do znalezienia w tabelce (rodział 2)

Swoim znaczeniem czas Present Perfect obejmuje zarówno przeszłość, jak i teraźniejszość. Stanowi on formę pośrednią pomiędzy obydwoma czasami, gdyż wyrażając czynność dokonaną wskazuje on na skutek, jaki czynność ta wywiera w teraźniejszości

[edytuj] Charakterystyczne określenia czasowe

• since
• for
• just
• yet
• already
• recently

[edytuj] Zastosowanie

Czas present perfect łączy przeszłość z teraźniejszością. Używamy go w następujących przypadkach.

1. Czynności dopiero co zakończonej, której skutki trwają lub są zauważalne. Przysłówek 'just - właśnie' często wykorzystywany jest w tym użyciu czasu Present Perfect np. I have just brushed my teeth. They have just returned from school.
   
   
2. Czynności zakończonej, której czas wykonania nie jest określony, gdyż istotny jest sam fakt, że dana czynność została wykonana np. We have bought the tickets. I have forgotten to mail your letters.
   
   
3. Czynności dokonanej w czasie przeszłym - nieokreślonym, której skutki nadal trwają lub są zauważalne np. Nigel has broken his leg - He's wearing it in plaster. Eva has lost her keys. - She cannot open the door.
   
   
4. Czynności dokonanej w trwającym jeszcze przedziale czasowym np. We have met three times this month. The Browns have gone abroad twice this year.
   
   Takim przedziałem czasowym może być także etap całego życia np. This director has made a lot of good films. (He's still alive and continues making films.) That director made a lot of bad films. (He's dead or retired.)
   
   Aby wyrazić trwający przedział czasowy stosuje się szereg przysłówków obejmujących swym znaczeniem czas przeszły i teraźniejszy always, ever, lately, often, never, recently np. Have you ever eaten snails? I have always wanted to visit Vatican. The neighbour has never said a word to me. Jenny has worked as a secretary her whole life.
   
   Takie użycie czasu Present Perfect zakłada, że czynność jest nadal wykonywana. Jeżeli została ona jednak definitywnie zakończona należy zastosować czas Past Simple !
   
   
5. Stosując przysłówki already - 'już' lub yet - 'już/jeszcze' można określić, czy dana czynność została dokonana z pewnym skutkiem do chwili obecnej. Przysłówek already jest stosowany w pytaniach i twierdzeniach, zaś przysłówek yet występuje w pytaniach i przeczeniach np. Have you packed your suitcase yet? No. I haven't packed it yet. Has she done the shopping yet? Yes, she has already done it.
   
   
6. Czynności nadal wykonywanej - trwającej od ściśle określonego momentu w przeszłości lub czynności wykonywanej przez określoną długość czasu aż do chwili obecnej. W tym znaczeniu czas Present Perfect występuje z przyimkami: for - przez, od jakiegoś czasu - określa jak długo; since - od - określa od kiedy np. I have lived in the village for twelve years. We have known the Parkers for many years. Sarah has played the piano since she was ten.
   
   
7. Używając czasu Present Perfect oraz przyimków 'for' lub 'since' można wyrazić czynność dosłownie trwającą od przeszłości do chwili obecnej np. We have talked for ten minutes now. They have waited for you since ten o'clock
   
   
8. Jednakże dosłowną ciągłość danej czynności najczęściej wyraża się przy użyciu czasu Present Perfect Continuous. Present Perfect natomiast częściej wyraża czynność wykonywaną z określoną regularnością np. I have met Rachel several times since October. We have changed our holiday plans six times so far.
   
   
9. Należy pamiętać, że pytając o długość trwania - wykonywania czynności od czasu przeszłego do chwili obecnej używa się Present Perfect nie Present Simple np. How long have they been married? How long has Eric dated your sister?
   
   
10. Przysłówki always, frequently, often lub never mogą być użyte z czasem Present Perfect dla podkreślenia, jak często dana czynność była wykonywana od określonej lub nieokreślonej przeszłości do chwili obecnej np. I have always loved you and I always will. We've gone fishing every morning since we came here. Mr Barnes has often had a stomachache since he left hospital.
    Powyższe zastosowanie przysłówka never może sugerować zmianę określonej sytuacji np. The meat is delicious. I've never eaten anything like that. This is my first time in Lisbon. I've never been here before.
    
    

[edytuj] 6. PRESENT PERFECT CONTINUOUS

[edytuj] Budowa

[edytuj] Zdania twierdzące

I You We They	have	been	walking going playing
He She (It)	has

[edytuj] Pytania

Pytania tworzymy w następujący sposób: have/has + podmiot + been + bezokolicznik + ing Zrozumienie tego ułatwi nam tabelka:

Have	I you we they	been	walking going playing
Has	he she (it)

[edytuj] Przeczenia

Zdania przeczące tworzymy w następujący sposób: podmiot + have/has + not + been + bezokolicznik + ing Zrozumienie tego ułatwi nam tabelka:

I You We They	have not haven't	been	walking going playing
He She (It)	has not hasn't

Skrócone formy przeczące: have not = haven't ; has not = hasn't

[edytuj] Cechy charakterystyczne

Porada Czasownikiem posiłkowym w tym czasie jest odmiana has/have wraz z formą been. Główny czasownik otrzymuje końcówkę -ing

[edytuj] Charakterystyczne określenia czasowe

• for
• since

Czasowniki nie występujące w czasie Present Continuous nie są także używane w czasie Present Perfect Continuous. Do grupy tej należą między innymi czasowniki:

believe, belong to, cost, depend, disagree, doubt, feel, guess, hate, have, have to, hope, know, like, look, love, matter, mean, possess, prefer, realise, understand, see, seem, smell, suppose, taste, think, want, weigh, wish

[edytuj] Zastosowanie

Czas PRESENT PERFECT CONTINUOUS stosowany jest w celu wyrażenia:

1. czynności rozpoczętej w przeszłości, a która jest wykonywana nieprzerwanie do chwili obecnej. Określając długość trwania takiej czynności posługujemy się przyimkami 'for - przez, od' oraz 'since - od' - podobnie jak w czasie Present Perfect np. The children have been watching cartoons since morning. We have been waiting for the doctor for two hours. Tina has been reading books all night.
   
   
2. czynności trwającej, zakończonej przed chwilą. Efekty takiej czynności trwają lub są zauważalne w teraźniejszości np. I have been working all day. - I'm really tired. You have been walking in the rain. - Your shoes are wet.
   
   
3. Wyrażenia czasowe z 'for' lub 'since' nie są wymagane w zdaniu jeżeli używając czasu Present Perfect Continuous wyrażamy czynność trwającą bez przerwy od przeszłości do chwili obecnej np. We have been walking so long. The managers have been discussing some important matters.
   
   Podobne znaczenie wyrażone w czasie Present Perfect wymaga jednak zwrotu czasowego dla podkreślenia jej ciągłości np. We have walked for ten minutes. The managers have discussed some important matters since morning.

[edytuj] 7. PAST SIMPLE

[edytuj] Budowa

[edytuj] Zdania twierdzące

Zdania twierdzące tworzymy w następujący sposób: Podmiot + 2 forma (nieregularne) lub -ed + orzeczenie. Zrozumienie tego ułatwi nam tabelka:

I You We They He She (It)

watched played

tenis

yesterday. last week.

[edytuj] Pytania

Pytania tworzymy w następujący sposób: did + podmiot + bezokolicznik (forma podstawowa czasownika) Zrozumienie tego ułatwi nam tabelka:

Did

I you we they he she (it)

play like watch

tenis

yesterday last week

[edytuj] Przeczenia

Zdania przeczące tworzymy w następujący sposób: podmiot + didn't + bezokolicznik (forma podstawowa czasownika) Zrozumienie tego ułatwi nam tabelka:

I You We They He She (It)

did not didn`t

play like

tenis

last week. yesterday.

Skrócone formy przeczące: did not = didn't

[edytuj] Cechy charakterystyczne

Porada Cechą charakterystyczną czasu Past Simple jest 'did' (w pytaniach i przeczeniach) . W zdaniach twierdzących poznajemy ten czas po 2 formie czasownika lub końcówce '-ed'.

Uwaga! W pytaniach i przeczeniach używamy podstawowej formy czasownika (like, play, watch). Nie dodajemy końcówki '-ed' ani nie tworzymy 2 formy czasownika!

[edytuj] Charakterystyczne określenia czasowe

Ogólnie to używamy gdy mamy konkretną datę/godzinę/porę itp. (Uwaga wyjątki poniżej - punkt nr 4)

• last
  • month, week, year...

• ... ago
  • two years ago, four years ago...

• hours
  • at seven pm., at 5 o`clock...

• konkretne daty
  • 15.07.1410r. 01.09.1939r. itp.

• yesterday

[edytuj] Zastosowanie

Czas Past Simple stosowany jest w celu wyrażenia:

1. Czynności dokonanej, zakończonej w czasie przeszłym określonym przez wyrażenie czasowe np.
   We bought the house in 1996. Did your sister go to school yesterday?
   
   
2. Czynności wykonywanej regularnie lub przez pewien okres czasu w przeszłości np. We always went fishing on Saturdays. They lived here ten years ago. He never liked meat.
   
   
3. Pytania o czas wykonania - zakończenia danej czynności np.
   When did Adam write his letter? When did you go to a disco last time?
   
   
4. Czynność dokonana wyrażona w czasie Past Simple nie wymaga jednak precyzyjnego określenia czasowego jeżeli oczywiste jest dla mówiącego, iż czynność dotyczy przeszłości np.
   Simon phoned from New York. I did not like sweets as a child.
   
   
5. Do narracji, jeżeli opowiadane czynności miały miejsce w przeszłości i nie mają związku z teraźniejszością. Zastosowanie to dotyczy zarówno czynności pojedyńczych, jak i wykonywanych przez dłuższy okres czasu np.
   It was about ten p.m. Ann went out of her house and locked the door. She looked around and saw that there was nobody in the street. It was quite dark. Suddenly, she heard a strange noise. After a few seconds someone screamed again. She got really scared. She returned home and phoned the police.

[edytuj] 8. PAST CONTINUOUS

[edytuj] Budowa

[edytuj] Zdania twierdzące

I He She It	was	travelling going playing
We You They	were

[edytuj] Pytania

Was	I he she (it)	travelling going playing
Were	we you they

[edytuj] Przeczenia

I He She (It)	Was	not	travelling going playing
We You They	were

Skrócone formy przeczące: was not = wasn't ; were not = weren't

[edytuj] Cechy charakterystyczne

Porada Cechą szczególną czasu Past Continous jest końcówka '-ing' dodawana do głównego czasownika. Czasownikiem posiłkowym jest 2 forma/odmiana be.

W większości przypadków jeżeli czasownik zakończony jest samogłoską 'e' po dodaniu końcówki '-ing' samogłoska ta jest opuszczana np.

compare - comparing; glare - glaring; stare - staring

W przypadku czasowników jednosylabowych oraz niektórych dwusylabowych zakończonych spółgłoską przed którą znajduje się samogłoska, po dodaniu końcówki '-ing' spółgłoska ta ulega podwojeniu np.

set - setting nod - nodding control - controlling

[edytuj] Charakterystyczne określenia czasowe

• while - podczas gdy

• Niektóre czasowniki opisujące stan, opinię lub wrażenie (state verbs) nie są zwykle stosowane w czasie Past Continuous. Do grupy tej należą m.in.: believe, belong to, cost, depend, disagree, doubt, feel, guess, hate, have, have to, hope, know, like, look, love, matter, mean, possess, prefer, realise, understand, see, seem, smell, suppose, taste, think, want, weigh, wish.

[edytuj] Zastosowanie

Czas Past Continous stosowany jest w celu wyrażenia:

1. Czynności trwającej w ściśle określonym momencie, w czasie przeszłym np.
   I was watching the News at seven p.m. yesterday. The baby was sleeping when I came home. We were eating breakfast at eight.
   Takie użycie czasu Past Continuous zakłada, iż wykonywanie danej czynnosci rozpoczęto przed określonym momentem i kontynuowano ją w dalszym ciągu np.
   Janice was talking on the phone, when I came into her office.
   
   
2. Czynności wykonywanej przez dłuższy określony okres czasu np.
   We were playing cards all evening. The fans were cheering during the game. Between two and three p.m. we were sitting in the cafe.
   
   
3. Dwóch lub więcej czynności, które trwały jednocześnie w danym momencie lub czasie w przeszłości. Tak wyrażone czynności często połączone są spójnikiem 'while - podczas gdy np.
   Our baby was sleeping while we were driving home. While I was reading a book, Alice was doing her homework
   
   
4. czynności tymczasowej wykonywanej przez określoną długość czasu np.
   Tom was waiting for you from one till two p.m. I was repairing the roof all afternoon.
   
   
5. Zmian zachodzących nieprzerwanie w czasie przeszłym np.
   The students were getting more and more disappointed. The patient was getting better and better.
   
   
6. Czynności zaplanowanej w przyszłości wyrażonej z perspektywy czasu przeszłego np.
   We couldn't visit you in the evening because we were going to the cinema. Tom was getting up early. That's why he needed more sleep.
   
   
7. Stosując przysłówki always, constantly, continually lub forever z czasem Past Continuous można opisać czynność powtarzającą się. Zastosowanie to często dotyczy czynności, która była irytująca dla osoby opisującej ją, i dlatego tak wyrażone znaczenie może mieć zabarwienie niezadowolenia lub krytyki np.
   As a child, Mike was always screaming. Our neighbours' dog was continually howling at night.

[edytuj] 9. PAST PERFECT

[edytuj] Budowa

[edytuj] Zdania twierdzące

Podmiot + had + 3 forma

I He She (It) We You They

had

watched gone played

[edytuj] Pytania

Had

I he she (it) we you they

watched gone played

[edytuj] Przeczenia

I He She (It) We You They

had not hadn`t

watched gone played

Skrócona forma przecząca: had not = hadn't

[edytuj] Cechy charakterystyczne

Porada Cechą szczególną czasu Past Perfect jest had po każdym podmiocie oraz 3 forma/odmiana czasownika.

Uwaga! Jest to czas zaprzeszły. W zdaniu opisuje zdarzenie występujące na samym początku, przed wszystkimi innymi.

[edytuj] Charakterystyczne określenia czasowe

• before - przed, zanim
• when - kiedy (np. coś się działo)
• after - po
• as soon as
• by the time
• till / until
• for
• since

[edytuj] Zastosowanie

Czas PAST PERFECT stosowany jest w celu wyrażenia:

1. Czas Past Perfect określany jest mianem czasu zaprzeszłego, gdyż wyraża czynność dokonaną wcześniej w przeszłości niż inna czynność dokonana stanowiąca punkt odniesienia np.
   The Browns moved to the place where their relatives had lived. I had worked in the factory for ten years before it was closed down.
   
   
2. Przyimek 'before - przed, zanim' stosowany jest przy wyrażaniu zależności czasowej np.
   Before we left home, we had eaten a good meal. I had cleaned my room before my parents returned home.
   
   
3. Relację czasową , które podkreślają, iż jedna czynność została definitywnie zakończona zanim nastąpiła kolejna np.
   When I had written my homework, I went out to play. As soon as I had written the test, I left the classroom. After she had left hospital, Mrs Walton returned to work. By the time I reached the nearest town, I had run out of petrol.
   
   
4. Przyimki till / until występują z czasem Past Perfect dla określenia momentu definitywnego zakończenia czynności zaprzeszłej np.
   The poor mother didn't stop crying until her baby had been found safe. I waited for my wife till she had done her shopping in the store.
   
   
5. W zdaniach z czasem Past Perfect stosowane są przyimki for oraz since definiujące długość trwania czynności 'zaprzeszłej' np.
   Alex had lived abroad for ten years when he decided to return home. Sue had been sad since she arrived but when I told the joke she began to laugh.

[edytuj] 10. PAST PERFECT CONTINUOUS

[edytuj] Budowa

[edytuj] Zdania twierdzące

Podmiot + had + been + czasownik z ingiem.

I He She (It) We You They

had

been

watching going playing

[edytuj] Pytania

Had

I he she (it) we you they

been

watching going playing

[edytuj] Przeczenia

I He She (It) We You They

had not hadn`t

been

watching going playing

Skrócona forma przecząca: had not = hadn't

[edytuj] Cechy charakterystyczne

Porada Czas Past Perfect Continuous składa się z czasownika posiłkowego had formy been oraz czasownika głównego z końcówką -ing.

Podobnie jak Past Perfect wyraża czynność zaprzeszłą czyli wykonywaną wcześniej niż inna czynność dokonana, będąca punktem odniesienia.

[edytuj] Charakterystyczne określenia czasowe

Podobnie jak w przypadku innych czasów z grupy Continuous, czasowniki opisujące stan, opinię lub wrażenie nie są stosowane w czasie Past Perfect Continuous. Do grupy tej należą czasowniki: believe, belong to, cost, depend, disagree, doubt, feel, guess, hate, have, have to, hope, know, like, look, love, matter, mean, possess, prefer, realise, understand, see, seem, smell, suppose, taste, think, want, weigh, wish

[edytuj] Zastosowanie

Czas PAST PERFECT CONTINUOUS stosowany jest w celu wyrażenia:

1. Czas Past Perfect Continuous może wyrażać czynność, która wykonywana była nieprzerwanie do momentu, gdy nastąpiła inna czynność w czasie przeszłym. Oznacza to, iż czynność ta mogła być wykonywana nadal lub została zakończona przed momentem odniesienia. We had been dancing when the lights went off.
   W powyższym znaczeniu czynność 'zaprzeszła trwająca' może być określona wyrażeniem czasowym z przyimkiem 'for' lub 'since' np. I had been sleeping for two hours before the noises woke me up. We had been waiting for Tom since morning when he finally arrived at two p.m.
   
   
2. Długość trwania czynności 'zaprzeszłej' nie musi jednakże być zdefiniowana. W takim przypadku zdanie może wskazywać na ewentualne skutki określonej czynności zauważalne w momencie odniesienia np. I was very tired. I had been working hard. The streets were full of water. It had been raining heavily.
   
   
3. Czas Past Perfect Continuous nie występuje w pojedynczym zdaniu opisującym czynność trwającą wykonywaną w przeszłości. Występuje on w szerszym kontekście, w którym następuje cofnięcie perspektywy czasowej np. One of the guests arrived late. The official ceremony had already ended. By that time, the President had made his speech and everyone had gone out to the garden where the unofficial part of the meeting was about to begin.
   
   
4. Chcąc podkreślić ile razy dana czynność 'zaprzeszła' została powtórzona w danym okresie czasu lub do danej chwili w czasie przeszłym należy użyć Past Perfect, nie Past Perfect Continuous np. Before I finally found a job, I had had twelve interviews. Bob had read the note three times before he understood it.
   
   

[edytuj] 11. FUTURE SIMPLE

Past perfect continuous

[edytuj] Budowa

[edytuj] Zdania twierdzące

Podmiot + will + bezokolicznik

I He She (It) We You They

will

watch go play

[edytuj] Pytania

Will na początek

Will

I he she (it) we you they

watch go play

[edytuj] Przeczenia

I He She (It) We You They

will not won't

watch go play

Skrócona forma przecząca: will not = won't

[edytuj] Cechy charakterystyczne

Porada Cechą charakterystyczną czasu Future Simple jest czasownik posiłkowy will, po którym czasownik główny występuje w postaci niepełnego bezokolicznika.

Jest również operator shall, który pojawia się niekiedy w języku formalnym w pierwszej osobie liczby pojedynczej i mnogiej. Operator will jest jednak formą najbardziej powszechną, występującą przy każdej osobie.

[edytuj] Charakterystyczne określenia czasowe

• next...(np.monday)
  • week
  • day
  • year
• in two years
• in the future
• tomorrow
• Daty w przyszłości:
  • in 2010, 2100, 2800

[edytuj] Zastosowanie

Czas Future Simple używany jest w celu wyrażenia:

1. Czynności, która według opinii osoby mówiącej nastąpi w określonym czasie przyszłym. Znaczenie wyrażone przez czas Future Simple bliskie jest przypuszczeniu lub założeniu wynikającemu z domniemanego biegu wydarzeń. Dlatego zdanie w czasie Future Simple jest często poprzedzone frazą typu: I think / guess / believe / suppose / expect / hope np. We expect that our son will pass the exam. I think it will rain tomorrow.
   
   
2. Znaczenie wyrażone w czasie Future Simple nie oznacza czynności zaplanowanej. Jest ono jedynie wyrażeniem przewidywanego biegu wydarzeń w czasie przyszłym. Przewidywanie takie może jednakże wynikać z faktów, które uzasadniają jego prawidłowość np. It will rain when we arrive. (It always rains there at this time of the year.) Tomorrow at ten, I will be at school. (I am always at school at this time.)
   
   
3. Czynności, która nastąpi w czasie przyszłym jako efekt działania rutynowego lub stanu, który powtarza się niezależnie od woli osoby mówiącej np. The clock will strike at midnight. These trees will grow very slowly. Tomorrow, I will get up at seven as usual.
   
   
4. Czynności, która nastąpi jako efekt właśnie podjętej decyzji, wyrażającej chęć lub wolę mówiącego np. I can't find my keys - I will open the door for you. I don't know how to do this exercise - I will help you.
   
   
5. Forma przecząca won't może wyrażać niechęć lub odmowę wykonania czynności np. Jack says he won't go to the party. (He doesn't like parties.) I won't answer your question. (It is private.)
   
   
6. Czas Future Simple występuje w zdaniach warunkowych typu I oraz w zdaniach czasowych np. If you don't put on your raincoat, you will get wet. As soon as I get back home, I will contact my doctor.
   
   
7. Future Simple może także wyrażać przypuszczenie odnoszące się do chwili obecnej np. Who's that girl by Adam's side? That will be his girlfriend 'I can't find my car keys. The children will have them.
   
   

[edytuj] Czas przyszły ciągły- Future Continuous

Budowa

[edytuj] Zdania twierdzące

podmiot + will + be +  czasownik z końcówką -ing 

I He She (It) We You They

will shall

be

watching going playing

[edytuj] Zdania przeczące

podmiot + "will" (lub "shall") + "not" ("won't", "shan't") + "be" + czasownik z -ing 

I You He She It We You They

will not (won't) shall not (shan't)

be

watching going playing

[edytuj] Zdania pytające

"will" (lub "shall") + podmiot + "be" + czasownik z -ing 

will shall>

I You He She It We You They

be

watching going playing

?

Użycie

Czasu Future Continuous używamy, gdy mówimy o :

1) czynnościach ciągłych w przyszłości

I will be lying on a beach this time tommorow.
Jutro o tej porze będę leżał na plaży.

2) zaplanowanych czynnościach w przyszłości

I will be meeting them next week.
Spotykam się z nimi w przyszłym tygodniu.

3) czynnościach, które dzieją się zawsze w określonym czasie

Will you be spending your holidays in the mountains as usual this year?
Czy spędzacie wakacje w górach jak zwykle?

Future Perfect - czas gramatyczny w języku angielskim, tłumaczony na język polski jako czas przyszły dokonany.

[edytuj] Budowa

[edytuj] Zdania twierdzące

podmiot + "will have" + III forma czasownika (dla czasowników regularnych: czasownik z końcówką -ed", dla nieregularnych - odpowiednia forma)

I He She (It) We You They

will have

finished

this book by the end of the week.

[edytuj] Zdania przeczące

podmiot + "will not (won't)" + have + III forma czasownika

I He She (It) We You They

will not (won't)

have

finished

this book by the end of the week.

[edytuj] Zdania pytające

"will" + podmiot + "have" + czasownik w III formie + reszta zdania (z opuszczeniem części, o którą pytamy)

Will

I He She (It) We You They

have

finished

this book by the end of the week.

[edytuj] Zastosowanie

1) Czynnościach, które zakończą się przed określonym czasem w przyszłości

I will have repaired my car by the summer.

Future Perfect Continuous - czas gramatyczny w języku angielskim tłumaczony na język polski jako przyszły dokonany ciągły.

[edytuj] Budowa

Czas ten składa się z trzech czasowników posiłkowych: will, have i been, po których następuje czasownik główny z końcówką -ing.

• Tom will have been writing the composition for two hours by then.

Do tej pory upłyną dwie godziny, odkąd Tomek pisze wypracowanie.

• In September I will have been learning English for five years.

We wrześniu upłynie pięć lat, odkąd uczę się angielskiego.

Zdania przeczące:

Aby utworzyć zdanie przeczące, do pierwszego czasownika posiłkowego will dodaje się słowo not.

• He will not have been writing the composition by then.

On nie bedzie pisał wypracowania do tej pory.

• In September I will not have been learning English for five. years.

We wrześniu nie minie pięć lat odkąd ucze się angielskiego.

Zdania pytające:

Aby utworzyć zdanie pytające pierwszy czasownik posiłkowy will stawia się przed podmiotem zdania.

• Will he have been writing the composition by then?

Czy do tej pory będzie pisał wypracowanie?

• How long will you have been learning English in September?

Jak długo będziesz uczył się angielskiego we wrześniu?

[edytuj] Zastosowanie

Future Perfect Continuous stosujemy jeśli chcemy wyrazić, że w pewnym okresie w przyszłości jakaś czynność będzie trwać przez pewien określony czas. Używając tego czasu, podkreślamy trwanie czynności, o której mówimy. Konieczne jest podanie dwóch określeń czasowych.

• In 2007 we will have been living in Bristol for two years.

W 2007 roku mniną dwa lata, odkąd mieszkamy w Bristolu.

• By the time you come home, I will have been writing the composition for two hours.

Do czasu, kiedy wrócisz do domu, będę pisał wypracowanie od dwóch godzin.

[edytuj] Uwagi

• Future Perfect Continuous jest raczej rzadko używany;
• Nie tworzą go czasowniki zwane stative verbs;
• Nie ma on zwykle strony biernej.

Future simple in the past - czas przyszły prosty w przeszłości.

[edytuj] Budowa

Czas ten składa się z 1 czasownika posiłkowego: would, po którym następuje bezokolicznik

• Tom would dream about the next day. - Tomek śniłby o dniu jutrzejszym.
• He would do that, but he did not. - On mógł to zrobić, ale nie zrobił.

[edytuj] Zdania przeczące:

Aby je utworzyć do czasownika posiłkowego dodajemy -not

• He would not dream about the next day. - On nie śniłby o dniu jutrzejszym.

[edytuj] Zdania pytające:

Tworzymy je jak zdania twierdzące tylko ze w szyku przestawnym

• Would he dream about the next day? - Czy on śniłby o dniu jutrzejszym?

[edytuj] Zastosowanie

Czas ten stosujemy jeśli chcemy wyrazić, że ktoś coś robił w przeszłości, ale to pośrednio lub bezpośrednio dotyczyło przyszłości. TWIERDZENIE: Osoba + would + be + czas z -ing

PRZECZENIE: Osoba + would + not + be + czas z -ing

PYTANIE: Would + osoba + be + czas z -ing TWIERDZENIE: osoba + would + have + czasownik w 3 f.

PRZECZENIE: osoba + would not + have + czasownik w 3 f.

PYTANIE: Would + osoba + have + czasownik w 3 f. TWIERDZENIE: osoba + would + have/has + czasownik -ing

PRZECZNIE: osoba + would not + have/has + czasownik -ing

PYTANIE: would + osoba + have/has + czasownik -ing

[edytuj] Reported speech - mowa zależna

[edytuj] Co nam daje mowa zależna

• Możemy opisać zdarzenie z perspektywy innej osoby.

• Możemy przytoczyć to, co powiedział ktoś inny, bez cytowania.

[edytuj] Jak uzyskać mowę zależną

1. Każdy z czasów musimy "cofnąć" o jeden.

Uwaga! Musimy pamiętać o zmianie zaimków np. me→him

[edytuj] Budowa

Kto (he, they) + said/told + zdanie z cofniętym czasem.

[edytuj] Określenia czasu

W mowie zależnej określenia czasu nie ulegają zmianie jeśli w chwili mówienia mamy nadal ten sam dzień (bądź inną jednostkę czasu). W przeciwnym przypadku musimy zamienić:

today → that day

tonight → that night

now → then, at that time, at once/immediately

now that → since

yesterday → the day before, the previous day

tomorrow → the next day

tomorrow morning → the morning ater, the next morning

last night → the night before, the previous night

the day before yesterday → two days before

the day after tomorrow → in two day's time

a week ago → a week before

last year → the previous year

Przykład:

"He left last week," she said. → She said he left the previous week.

[edytuj] Tabela

Jak "cofać" czasy:

Kolorami zaznaczono: Osobę mówiącą

Czas

Wykonawcę czynności

Obiekt docelowy

Direct spech	Reported spech
Present continuous → I'm marrying Julia. (domyślnie I) → He isn't marrying me. (domyślnie I) →	→ Past continuous → He said he was marrying Julia. → Brian said Stevie wasn't marrying him.
Present simple →	→ Past simple
Past simple →	→ Past perfect
Present perfect →	→ Past perfect
Past perfect →	→ Past perfect
Future simple →	→ Conditional

[edytuj] Czasowniki modalne

Czasowniki modalne nie ulegają zmianie w mowie zależnej, np. I need a glass of water.

He told me he needs a glass of water.

[edytuj] Pytania

Szyk pytania w mowie zależnej zmienia się na szyk zdania twierdzącego: What do you want? Thay aksed what I wanted. Jeżeli mamy doczynienia z pytaniem zamkniętym to używamy spójnika "if".

First Conditional - pierwszy okres warunkowy

Budowa

IF + osoba + present simple ,+ osoba + future simple

          + present continuous         + future continuous
          + present perfect

example: If you go there ,you will have troubles.

Oczywiście możliwe jest rozpoczęcie zdania od zdania z "will", jednakże wtedy przed IF nie stawiamy przecinka

example: You will have troubles if you go there.

W zdaniu nadrzędnym zamiast formy czasu Future możliwe jest użycie czasownika modalnego: can, may, lub might.

example: They may/might be very angry if you do not get them money back.

Możliwe jest także użycie w zdaniu nadrzędnym trybu rozkazującego (imperative).

example: If you have a cold, go to your bed immediately.

• Słówko IF odpowiada polskiemu: jeśli, jeżeli*

Użycie

Używając First Conditional mówimy, co się stanie (w przyszłości lub teraźniejszości), jeśli zostanie spełniony określony warunek (w przyszłości lub teraźniejszości).

II conditional dotyczy terażniejszości i tzw "gdybania" raczej niemożliwego.

A kostrukcja wygląda tak: If + osoba + II forma czasownika,osoba + would + I forma czasownika.

np. If I were you, I would do it.

Jeśli byłbym Tobą, zrobiłbym to.

[edytuj] 'Going to'

Konstrukcja 'be going to' + bezokolicznik jest stosowana w celu wyrażenia zamiarów wykonywania jakiejś czynności przez podmiot, jak i wyrażenia przewidywań, na podstawie widocznych okoliczności, znaków.

Przykłady zastosowania:

a) zamiary ze ściśle określonym czasem wykonania czynności:

   I'm going to write this letter at five.

   She's going to go for holiday next week.

b) zamiary bez określonego czasu wykonania danej czynności:

   He is going to visit his grandmother.

   I'm going to buy a brand new car.

c) przewidywanie, przekonanie, że coś nastąpi na podstawie oceny faktów, które widzimy:

   It is going to rain. Look in the sky. 

   He's going to hit this dog.

[edytuj] Informacje ogólne

Stopień wyższy przymiotnika tworzy się zazwyczaj przez dodanie do jego formy podstawowej końcówki "er" lub przez dodanie słowa "more" przed przymiotnikiem. Stopień najwyższy tworzy się przez dodanie do formy podstawowej przymiotnika końcówki "est" lub przez dodanie słowa "most" przed przymiotnikiem. Wybór "er", "est", "more", "most" zazwyczaj zależy od liczby sylab w przymiotniku. Stopień najwyższy przymiotnika zazwyczaj jest poprzedzony przedimkiem "the" (np. the best - najlepszy).

[edytuj] Stopniowanie przymiotników jednosylabowych

Przymiotniki jednosylabowe zazwyczaj stopniują się przez dodanie do ich formy podstawowej końcówek "er" i "est".

• tall → taller →the tallest

wysoki → wyższy → najwyższy

• quick → quicker → the quickest

szybki → szybszy → najszybszy

Wybrane przymiotniki, które tworzą stopień wyższy i najwyższy przez dodanie - odpowiednio - końcówek "er" i "est":

big, bright, broad, cheap, clean, clear, close, cold, cool, cross, dark, deep, dry, dull, fair, fast, fat, fine, firm, flat, fresh, full, great, hard, high, hot, large, late, light, long, loose, loud, low, new, nice, old, pale, plain, poor, proud, quick, rare, rich, rough, sad, safe, sharp, short, sick, slow, small, soft, strong, sweet, tall, thick, thin, tight, tough, warm, weak, wet, wide, wild, young.

[edytuj] Stopniowanie przymiotników dwusylabowych zakończonych na "y"

Przymiotniki dwusylabowe, zakończone na "y" zazwyczaj stopniujemy przez dodanie końcówek "er" i "est".

• happy → happier → happiest

szczęśliwy → szczęśliwszy → najszczęśliwszy

• easy → easier → easiest

łatwy → łatwiejszy → najłatwiejszy

Wybrane przymiotniki dwusylabowe, zakończone na "y", które tworzą stopień wyższy i najwyższy przez dodanie - odpowiednio - końcówek "er" i "est":

angry, busy, dirty, easy, friendly, funny, happy, heavy, likely, lovely, lucky, pretty, silly, steady, tiny.

Pozostałe przymiotniki dwusylabowe zazwyczaj tworzą stopień wyższy i najwyższy przez dodanie przed nimi - odpowiednio - słowa "more" i "most".

• careful → more careful → (the) most careful

ostrożny → ostrożniejszy → najostrożniejszy

• famous → more famous → (the) most famous

sławny → sławniejszy → najsławniejszy

Należy pamietać, że przymiotniki "clever" i "quiet" stopniujemy przez dodanie końcówek "er" i "est".

[edytuj] Stopniowanie przymiotników przez dodanie "er", "est" lub "more", "most"

Niektóre przymiotniki dwusylabowe mogą być stopniowane przez dodanie końcówek "er" i "est", jak i słów "more", "most".

Wybrane przymiotniki, które mogą być stopniowane w ten sposób:

common, cruel, gentle, handsome, likely, mature, narrow, obscure, pleasant, polite, remote, shallow, simple, stupid, subtle.

Przymitniki o trzech i więcej sylabach zazwyczaj tworzą stopień wyższy i najwyższy przez dodanie - odpowiednio - słów "more" i "most".

• dangerous → more dangerous → (the) most dangerous

niebezpieczny → bardziej niebezpieczny → najbardziej niebezpieczny

• intelligent → more intelligent → (the) most intelligent

inteligentny → bardziej inteligentny → najbardziej inteligentny

[edytuj] Stopniowanie nieregularne

Należy pamiętać, że istnieje kilka przymiotników, które stopniuje się w sposób nieregularny, to znaczy nie dodaje się do nich końcówek "er"/"est", ani nie stawia się przed nimi słów "more"/"most" Należą do nich: good, bad, little, ill. Stopniujemy je odpowiednio:

• good → better → (the) best

dobry → lepszy → najlepszy

• bad → worse → (the) worst

zły → gorszy → najgorszy

• small → smaller → (the) smallest

mały → mniejszy → najmniejszy

• ill → worse → (the) worst

chory → bardziej chory → najbardziej chory

[edytuj] Zmiany w pisowni

Kiedy do formy podstawowej przymiotnika dodajemy końcówki "er"/"est" musimy pamiętać o zmianach w pisowni.

Jeśli przymiotnik jednosylabowy kończy się pojedynczą literą samogłoskową, po której występuje pojedyncza litera spółgłoskowa, wówczas podwajamy literę spółgłoskową. I tak:

• big → bigger → (the) biggest

duży → większy → największy

• hot → hotter → (the) hottest

gorący → gorętszy → najgorętszy

Powyższa zasada nie odnosi się do przymiotników dwusylabowych. I tak:

• common → commoner → (the) commonest

powszechny → powszechniejszy → najpowszechniejszy

• stupid → stupider → (the) stupidest

głupi → głupszy → najgłupszy

Jeśli przymiotnik kończy się literą "e", wówczas jest ona odrzucana. I tak:

• wide → wider → (the) widest

szeroki → szerszy → najszerszy

Jeśli przymiotnik kończy się literą spółgłoskową, po której występuje litera "y", wówczas litera "y" jest zastępowana literą "i". I tak:

• dry → drier → (the) driest

suchy → suchszy → najsuchszy

[edytuj] Przymiotniki, których zazwyczaj się nie stopniuje

Istnieje grupa przymiotników, których zazwyczaj się nie stopniuje np.: alive, awful, black, boiling, certain, correct, dead, domestic, enormous, environmental, excellent, freezing, furious, gigantic, huge, immediately, impossible, miniscule, mortal, overjoyed, perfect, pregnant, principal, ridiculous, superb, terrible, terrified, unique, unknown, white, whole.

Stronę bierną w języku angielskim tworzymy poprzez dodanie do operatora "to be" (w odmienionej dla każdego czasu formie) trzeciej formy czasownika (past participle). W czasach Continuous po operatorze "to be" dodajemy "being" wyrażający dłuższy czas trwania czynności. W czasie Present Perfect Simple dodajemy formę "been". W czasie Future Simple dodajemy formę "be". Strona bierna nie występuje dla czasów Present i Past Perfect Continuous.
Przeczenie otrzymujemy dodając do operatora "not". Uwaga słowo not używamy przed "to" np. słynne "To be or not to be"
Wygląda to następująco:

Czas	Forma czasownika "to be"	Past Participle	Przykład
Present Simple	is/are (+ not)	past participle	Many people are questioned by the police.
Present Continuous	is/are (+ not) + being		Johns isn't (is + not) questioned by the police.
Past Simple	was/were (+ not)		She was questioned by the police.
Past Continuous	was/were (+ not) + being		They were being questioned by the police.
Present Perfect Simple	have/has + been		I haven't (have + not) been questioned by the police.
Future Simple	will (+ not) + be		Sam will be questioned by the police.
Bezokolicznik	need to + be must		You need to be questioned by the police. They must questioned the police. (nie ma formy operatora "to be"!)
Czasownik z końcówką "ing"	being		I hate being questioned by the police.

Pytania tworzymy poprzez inwersję (zamianę w kolejności podmiotu i orzeczenia), np.: Are many people questioned by the police?

By, of, with
• W stronie biernej możemy powiedzieć, kto lub co wykonywało czynność używając spójnika "by"
np.: The car was used by my mother.
• Gdy chcemy powiedzieć o materiale albo substancji, z jakiej coś jest wykonane używamy spójnika "of"
np.: This trousers are made of jeans.
• Gdy mówimy o składnikach lub narzędziach użytych do czegoś używamy "with"
np.: This bread is made with added sunflower seeds.
The artist carved th sculpture with a penknife.

Użycie
• Kiedy obiekt czynności jest ważniejszy niż jej wykonawca
np.: All the e-mails have been deleted.
• Kiedy wykonawca czynności (podmiot) jest oczywisty, znany wszystkim
np.: The president was elected for a second term. (Wszyscy wiemy, że prezydenta wybierają obywatele głosujący.)
• Kiedy nie wiemy, kto dokładnie wykonał daną czynność
np.:Jenny was mugged twice last year.
• Jeśli wyrażamy się bardziej formalnie (np.: w listach, gazetach, reportażach, itp.)
np.: Three people were arrested yesterday.
• Kiedy wykonawca chce się "ukryć" często stosowane w polityce
np.: This money are lost(zamiast: we lost this money).
• Kiedy wyrażamy zakaz, który dotyczy każdego (prawo)
np.: Parking here is forbidden.

[edytuj] Can czy be able to

[edytuj] "Can"?

Can - określa nasze umiejętności, co potrafimy, możemy wykonać. Określa, co nam wolno zrobić w danej chwili. Określa, co możemy w danej chwili zrobić.

1. I can ride a bike. - Umiem jeździć na rowerze.
2. Yes, you can drink this juice. - Tak, możesz wypić ten sok.
3. You can also buy additional support. - Możesz także kupić dodatkowe wsparcie techniczne.

can może być używane do wyrażania sugestii, porad:

1. You can write her. - Możesz do niej napisać.

can Can może też znaczyć mogę bo mam pozwolenie np. I can drive car becouse I have driving licence. (Mogę prowadzić samochód, bo mam prawo jazdy) W tym przypadku nie możemy zmienić Can na be able to, używa się wtedy be allow to (mieć pozwolenie). Dodatkowo be allow to możemy użyć zamiast can.

[edytuj] "Be able to"?

Po co nam be able to, skoro mamy proste, krótkie can? Niestety can możemy użyć tylko w czasach present i past. W perfekcie i future musimy użyć be able to.

W czasach prostych między can oraz be able to występuje różnica znaczeniowa. Porównajmy zdania:

1. I could swim this river. - Umiałem kiedyś przepłynąć tę rzekę.
2. I was able to swim this river. - Byłem w stanie przepłynąć wtedy tę rzekę.

W pierwszym zdaniu wyrażamy, że w przeszłości mieliśmy na tyle dużo siły lub umiejętności, że mogliśmy przepływać wskazaną rzekę, kiedy tylko chcemy, lecz teraz już tak nie jest. Drugie zdanie podkreśla, że byliśmy w stanie przepłynąć ją w jednym, ściśle określonym momencie i nie jest istotne, czy potrafiliśmy to wcześniej i czy nadal potrafimy.

[edytuj] Tabele

[edytuj] Zdania twierdzące

czas	osoba	określenie czasowe czasu	can	reszta zdania
Present	I		can	ride a bike.
Past	I		could	ride a bike.
Perfect	I	have	been able to	ride a bike.
Future	I	will	be able to	ride a bike.

[edytuj] Pytania

czas	pytanie	osoba	can	reszta zdania
Present	Can	you		dance ?
Past	Could	you		dance ?
Perfect	Have	you	been able to	dance ?
Future	Will	you	be able to	dance ?

[edytuj] Przeczenia

czas	osoba	określenie czasowe czasu	can	reszta zdania
Present	My sister		can't can not	play the guitar.
Past	My sister		couldn't could not	play the guitar.
Perfect	My sister	hasn't has not	been able to	play the guitar.
Future	My sister	won't will not	be able to	play the guitar.

[edytuj] Must or have to

[edytuj] Co to w ogóle?

Must: Muszę, musisz, muszą...

Have to: W sumie to samo, ale nie do końca...

[edytuj] Po co to

Po co nam have to, skoro mamy proste, króciutkie must.

"Must" używa się do wyrażenia "przymusu wewnętrznego" - "I must learn English" oznacza, że taki mam zamierzony cel, w odróżnieniu od "I have to learn English" - muszę, się uczyć, bo np. rodzice mi każą.

"Must" używają też autorytety, gdy każą nam coś robić. "You must fasten your seatbelts!" (Musi Pan zapiąć pasy) powie policjant, który może się uważać za autorytet dla nas w sprawach ruchu drogowego. "You must do your homework!" (Musisz odrobić zadanie) powie nauczyciel, lub rodzic.

"Have to" oznacza natomiast "przymus zewnętrzny" - takie jest prawo, lub ktoś tak nakazał, chociaż ja nie muszę się z tym zgadzać. "You have to fasten your seatbelts!" (Musisz zapiąć pasy) może powiedzieć kierowca do swojego kolegi, wskazując na obowiązujące prawo (mnie tam wszystko jedno czy się zabijesz czy nie, ale inaczej zapłacimy mandat). "You have to do your homework!" powie jeden kolega do drugiego (bo inaczej będziesz mieć kłopoty - zadania trzeba odrabiać).

Kolejnym znaczeniem "must" jest "zapewne", "najprawdopodbniej" np. -Where is John? ; He must be in WC? (Gdziej jest John? , On musi być w toalecie - w znaczeniu on zapewne jest w toalecie (po prostu poszedł do toalety a jeszcze nie wrócił a nie dlatego, że ktoś mu tam kazał siedzieć)). W tym przypadku must można zastąpić probably.

Niestety must możemy użyć tylko w present. W past, perfect i future musimy użyć have to. W dodatku w past musimy napisać: had to, bo to czasownik nieregularny.

[edytuj] Uwaga

Uwaga! Przeczenie od must to don't have to! A nie mustn't, które oznacza nie wolno.

[edytuj] Tabele

[edytuj] Zdania twierdzące

czas	osoba	określenie czasowe czasu	must	reszta zdania
Present	You		must	stay in bed.
Past	You		had to	stay in bed.
Perfect	You	have	had to	stay in bed.
Future	You	will	have to	stay in bed.

Had to, a nie have to, bo to przeszłość, a czasownik jest nieregularny

[edytuj] Pytania

czas	pytanie	osoba	must	reszta zdania
Present	Must	you		stay in bed ?
Past	Did	you	have to	stay in bed ?
Perfect	Have	you	had to	stay in bed ?
Future	Will	you	have to	stay in bed ?

[edytuj] Przeczenia

czas	osoba	przeczenie	must	reszta zdania
Present	Billy	needn't		get up early.
Past	Billy	didn't	have to	get up early.
Perfect	Billy	hasn't has not	had to	get up early.
Future	Billy	won't will not	have to	get up early.

basic vocabulary - podstawowe słownictwo:

English/Polish - angielski/polski

• book - książka
• copybook, notebook - zeszyt
• newspaper - gazeta
• paper - papier, test, praca naukowa
• car - auto/samochód
• bus - autobus
• train - pociąg
• tram - tramwaj
• aeroplane/plane - samolot
• computer - komputer
• printer - drukarka
• scanner - skaner
• mouse - mysz
• TV, television - telewizor/telewizja
• elephant - słoń
• potato - ziemniak
• hello - cześć
• hi - cześć
• house - dom
• phone, telephone - telefon
• Polish - polski
• Good morning, Good afternoon - Dzień dobry! - w zależności od pory dnia.
• Good evening - Dobry wieczór!
• Good night - Dobranoc!
• Good bye - Do widzenia!
• watch - zegarek
• spoon - łyżka
• fork - widelec
• knife - nóż
• mug - kubek
• pot - garnek
• curtain - firana/zasłona
• lamp - lampa
• speak - mowa, przemówienie

Zobacz też: Słowniki tematyczne z angielskiego w siostrzanym projekcie, Wikisłowniku.

A

to accept - przyjmować, akceptować

to add - dodawać

to admit - przyznawać się

to advise - radzić, doradzać

to agree - zgadzać się

to allow - pozwalać, przeznaczać

to announce - ogłaszać

to annoy - irytować, drażnić

to answer - odpowiadać

to apologize - przepraszać

to appeal - wnosić apelację, odwoływać się

to appear - pojawiać się, wydawać się

to appreciate - doceniać, cenić sobie

to argue - kłócić się, sprzeczać

to arrange - organizować, układać, aranżować

to arrest - aresztować

to arrive - przybywać, nadchodzić

to ask - pytać

to assign - przydzielać

to attach - przymocowywać, przytwierdzać

to attack - atakować, napadać

to avoid - unikać, omijać

B

to bake - piec

to be - być

to bear - nosić

to beat - bić, ubijać

to become - stawać się

to beg - żebrać

to begin - zaczynać, rozpoczynać

to behave - zachowywać się, postępować

to bend - zginać, giąć, wyginąć

to bet - zakładać się

to bind - wiązać, przywiązywać

to bite - gryźć

to bleed - krwawić

to bless - błogosławić

to blink - mrugać, migać

to blow - dmuchać, wiać (wiatr)

to boast - chwalić się, przechwalać się

to boil - gotować (sposób przygotowania potrawy)

to buy - kupować

C

to cook - gotować (ogólnie, przygotowywać potrawy; pitrasić, pichcić, kucharzyć itd.) to catch - łapać

to cost - kosztować

to cut - ciać

to choose - wybierać

D

to drink - pić

to drive - prowadzić(samochód)

E

to eat - jeść

F

to fry - smażyć

to fly - latać

to feel - czuć się

to feed - karmić

to fight - walczyć

to find - znaleść

to forbid - zabraniać

to forget - zapominać

to forgive - wybaczać

to fall - upadać

G

to give - dawać

to go - iść, jechać

to got - dostawać

H

to hear - słyszeć

to have - mieć

I

J

K

L

to learn - uczyć się

to listen to - słuchać

to look - patrzeć

M

N

O

P

to pay - płacić

Q

R

to read - czytać

S

to see - widzieć

T

to take - brać

to teach - uczyć (kogoś)

U

V

W

to walk - chodzić

to work - pracować

to write - pisać

X

Y

Z

to zap - zniszczyć

to zoom - poderwać się, wakotać

Irregular verbs - Czasowniki nieregularne

Czasowniki nieodmieniające się przez końcówkę '-ed'

Oto tabeka przedstawiająca te czasowniki (uwaga, lista może być niepełna):

infinitive (bezokolicznik)	past tense (2 forma)	past participle (3 forma)	polski odpowiednik (w bezokoliczniku)
abide	abode	abode	mieszkać; znosić; przestrzegać (czegoś)
arise	arose	arisen	powstać
awake	awoke	awoke, awakened	przebudzić się, budzić
be	was, were	been	być
bear	bore	born	nieść, ponosić, znosić
beat	beat	beaten	bić
become	became	become	stawać się
befall	befell	befallen	trafić się
beget	begot	begot, begotten	począć
begin	began	begun	zaczynać (się)
behold	beheld	beheld	patrzeć
bend	bent	bent	zginać
bereave	bereft	bereft	pozbawiać
beseech	beseeched, besought	beseeched, besought	błagać
bet	bet	bet	zakładać się
bestride	bestrode	bestridden	dosiąść
betake	betook	betaken	udać się
bid	bid	bid	licytować
bind	bound	bound	wiązać
bite	bit	bitten	gryźć
bleed	bled	bled	krwawić
blow	blew	blown	dmuchać
break	broke	broken	łamać, rozbić
breed	bred	bred	hodować
bring	brought	brought	przynosić
broadcast	broadcast	broadcast	transmitować
build	built	built	budować
burn	burnt/burned	burnt/burned	palić (się)
burst	burst	burst	pękać
buy	bought	bought	kupować
can	could	-	móc, potrafić
cast	cast	cast	rzucać
catch	caught	caught	łapać
chide	chid	chid/chidden	strofować
choose	chose	chosen	wybierać
cleave	cleft/clove	cleft/cloven	rozłupywać
cling	clung	clung	lgnąć
clothe	clad/clothen	clad/chothen	ubierać
come	came	come	przychodzić, przybywać
cost	cost	cost	kosztować
creep	crept	crept	pełzać
crow	crew/crowed	crowed	krakać
cut	cut	cut	ciąć
do	did	done	robić
draw	drew	drawn	rysować
dream	dreamt/dreamed	dreamt/dreamed	śnić, marzyć
drink	drank	drunk	pić
drive	drove	driven	jechać, prowadzić samochód
dwell	dwelt	dwelt	mieszkać (nie w mówionym)
eat	ate	eaten	jeść
fall	fell	fallen	upadać
feed	fed	fed	karmić
feel	felt	felt	czuć
fight	fought	fought	walczyć
find	found	found	znaleźć
forgive	forgave	forgiven	przebaczać
fly	flew	flown	latać
forget	forgot	forgotten	zapominać
freeze	froze	frozen	zamrażać
get	got	got	dostawać
give	gave	given	dawać
go	went	gone	iść
grow	grew	grown	rosnąć
hang	hung	hung	wieszać
have	had	had	mieć
hear	heard	heard	słyszeć
hide	hid	hidden	ukrywać się
hit	hit	hit	uderzać
hold	held	held	trzymać
hurt	hurt	hurt	ranić
keep	kept	kept	trzymać
know	knew	known	wiedzieć, znać
lay	laid	laid	kłaść
lead	led	led	prowadzić
learn	learnt	learnt	uczyć się
leave	left	left	opuszczać, wyjeżdżać
lend	lent	lent	pożyczyć
let	let	let	pozwolić
lie	lay	lain	leżeć
lie	lied	lied	kłamać
light	lit	lit	zapalać
lose	lost	lost	gubić, zgubić
make	made	made	robić
mean	meant	meant	znaczyć; mieć na myśli
meet	met	met	spotykać, poznawać
pay	paid	paid	płacić
put	put	put	kłaść, położyć
read	read	read	czytać
ride	rode	ridden	jeździć
ring	rang	rung	dzwonić
rise	rose	risen	podnosić się
run	ran	run	biec
say	said	said	mówić, powiedzieć
see	saw	seen	widzieć, zobaczyć
sell	sold	sold	sprzedać
send	sent	sent	wysyłać
set	set	set	umieszczać, zachodzić (coś)
shake	shook	shaken	potrząsnąć
shine	shone	shone	świecić
shoot	shot	shot	strzelać
show	showed	shown	pokazać
shut	shut	shut	zamykać
sing	sang	sung	śpiweać
sink	sank	sunk	tonąć
sit	sat	sat	siedzieć
sleep	slept	slept	spać
smell	smelt/smelled	smelt/smelled	wąchać
speak	spoke	spoken	mówić
speed	sped	sped	mknąć
spell	spelt/spelled	spelt/spelled	literować
spend	spent	spent	spędzać, wydawać
spill	spilt	spilt	rozlewać
spoil	spoilt/spoiled	spoilt/spoiled	psuć
stand	stood	stood	stać
steal	stole	stolen	kraść
stick	stuck	stuck	utkwić
strike	struck	struck	strajkować
sweep	swept	swept	zamiatać
swim	swam	swum	pływać
take	took	taken	brać
teach	taught	taught	uczyć
tear	tore	torn	rwać
tell	told	told	powiedzieć
think	thought	thought	sądzić, myśleć
throw	threw	thrown	rzucać
understand	understood	understood	rozumieć
wake up	woke up	woken up	budzić się
wear	wore	worn	nosić
win	won	won	wygrywać
write	wrote	written	pisać

[edytuj] Zobacz też

• Aneks:Czasowniki nieregularne w języku angielskim na Wikisłowniku

[edytuj] Materiały edukacyjne

W poniższych miejscach możesz znaleźć strony wspomagające naukę języka angielskiego

• Angielski.edu.pl - gramatyka, testy, nauka słówek, artykuły z testami, krzyżówki
  Jeden z najstarszych polskich serwisów dla osób uczących się języka angielskiego.

• E-angielski.com - nauka angielskiego, gramatyka, interaktywne testy
  Słownictwo, artykuły z testami, przygotowanie do FCE, matury.

• Antimoon
  Anglojęzyczny serwis o metodach efektywnej nauki angielskiego.

• Angielski24.com
  Forum, gramatyka, egzaminy, matura, czasy, pomoc w nauce.

• LangEffect.pl - Nauka angielskiego połączona z rozrywką
  Videokursy, nauka słówek, gry, społeczność językowa. (płatne kursy)

• EnglishTutor.pl - Efektywna nauka angielskiego
  Serwis do nauki słownictwa online. Nauka słówek i wymowy, angielskie e-booki, krzyżówki, dowcipy. (płatne kursy)

[edytuj] Oprogramowanie

• http://www.readplease.com
  Strona projektu służącego do podawania wymowy (syntezator mowy) słów angielskich. Program w wersjach darmowej i płatnej

[edytuj] Słowniki sieciowe

[edytuj] angielsko-angielskie

• Cambridge Advanced Learner's Dictionary
  http://dictionary.cambridge.org/
• Cambridge Dictionary of American English
  http://dictionary.cambridge.org/default.asp?dict=A
• Cambridge International Dictionary of Idioms
  http://dictionary.cambridge.org/default.asp?dict=I
• Cambridge International Dictionary of Phrasal Verbs
  http://dictionary.cambridge.org/default.asp?dict=P
• Oxford Advanced Learner's Dictionary
  http://www.oup.com/elt/catalogue/teachersites/oald7/lookup?cc=pl
• Wiktionary
  http://en.wiktionary.org/

[edytuj] polsko-angielskie

• Leksyka.pl - płatny duży słownik z angielskim słownictwem
• ling.pl - darmowy słownik angielski, 1 mln haseł
• Wikisłownik

[edytuj] Wymowa angielska

• Wikimedia Commons

[edytuj] WordWeb

WordWeb, darmowy słownik angielsko-angielski wyposażony dodatkowo w tezaurus (słownik wyrazów bliskoznacznych). Słownik zawiera ponad 140 000 definicji i synonimów.

http://wordweb.info/free/

[edytuj] Ling.pl

Ling.pl, darmowy słownik angielsko-polski i polsko-angielski (300 tys. haseł), dodatkowo z tezaurusem (słownikiem synonimów), słownikiem angielsko-angielskim (200 tys. haseł), a także słownikami specjalistycznymi (slangu, medycznym, prawniczym, biznesowym, informatycznym, częstych błędów, i in.). Dostępne także: niemiecki, francuski, włoski, hiszpański, rosyjski.

http://www.ling.pl

[edytuj] Wikisłownik

Siostrzany projekt Wikibooks, słownik, który każdy może edytować.

http://pl.wiktionary.org/ Wersja polska http://en.wiktionary.org/ Wersja angielska

Version 1.2, November 2002

Copyright (C) 2000,2001,2002  Free Software Foundation, Inc.
51 Franklin St, Fifth Floor, Boston, MA  02110-1301  USA
Everyone is permitted to copy and distribute verbatim copies
of this license document, but changing it is not allowed.

[edytuj] 0. PREAMBLE

The purpose of this License is to make a manual, textbook, or other functional and useful document "free" in the sense of freedom: to assure everyone the effective freedom to copy and redistribute it, with or without modifying it, either commercially or noncommercially. Secondarily, this License preserves for the author and publisher a way to get credit for their work, while not being considered responsible for modifications made by others.

This License is a kind of "copyleft", which means that derivative works of the document must themselves be free in the same sense. It complements the GNU General Public License, which is a copyleft license designed for free software.

We have designed this License in order to use it for manuals for free software, because free software needs free documentation: a free program should come with manuals providing the same freedoms that the software does. But this License is not limited to software manuals; it can be used for any textual work, regardless of subject matter or whether it is published as a printed book. We recommend this License principally for works whose purpose is instruction or reference.

[edytuj] 1. APPLICABILITY AND DEFINITIONS

This License applies to any manual or other work, in any medium, that contains a notice placed by the copyright holder saying it can be distributed under the terms of this License. Such a notice grants a world-wide, royalty-free license, unlimited in duration, to use that work under the conditions stated herein. The "Document", below, refers to any such manual or work. Any member of the public is a licensee, and is addressed as "you". You accept the license if you copy, modify or distribute the work in a way requiring permission under copyright law.

A "Modified Version" of the Document means any work containing the Document or a portion of it, either copied verbatim, or with modifications and/or translated into another language.

A "Secondary Section" is a named appendix or a front-matter section of the Document that deals exclusively with the relationship of the publishers or authors of the Document to the Document's overall subject (or to related matters) and contains nothing that could fall directly within that overall subject. (Thus, if the Document is in part a textbook of mathematics, a Secondary Section may not explain any mathematics.) The relationship could be a matter of historical connection with the subject or with related matters, or of legal, commercial, philosophical, ethical or political position regarding them.

The "Invariant Sections" are certain Secondary Sections whose titles are designated, as being those of Invariant Sections, in the notice that says that the Document is released under this License. If a section does not fit the above definition of Secondary then it is not allowed to be designated as Invariant. The Document may contain zero Invariant Sections. If the Document does not identify any Invariant Sections then there are none.

The "Cover Texts" are certain short passages of text that are listed, as Front-Cover Texts or Back-Cover Texts, in the notice that says that the Document is released under this License. A Front-Cover Text may be at most 5 words, and a Back-Cover Text may be at most 25 words.

A "Transparent" copy of the Document means a machine-readable copy, represented in a format whose specification is available to the general public, that is suitable for revising the document straightforwardly with generic text editors or (for images composed of pixels) generic paint programs or (for drawings) some widely available drawing editor, and that is suitable for input to text formatters or for automatic translation to a variety of formats suitable for input to text formatters. A copy made in an otherwise Transparent file format whose markup, or absence of markup, has been arranged to thwart or discourage subsequent modification by readers is not Transparent. An image format is not Transparent if used for any substantial amount of text. A copy that is not "Transparent" is called "Opaque".

Examples of suitable formats for Transparent copies include plain ASCII without markup, Texinfo input format, LaTeX input format, SGML or XML using a publicly available DTD, and standard-conforming simple HTML, PostScript or PDF designed for human modification. Examples of transparent image formats include PNG, XCF and JPG. Opaque formats include proprietary formats that can be read and edited only by proprietary word processors, SGML or XML for which the DTD and/or processing tools are not generally available, and the machine-generated HTML, PostScript or PDF produced by some word processors for output purposes only.

The "Title Page" means, for a printed book, the title page itself, plus such following pages as are needed to hold, legibly, the material this License requires to appear in the title page. For works in formats which do not have any title page as such, "Title Page" means the text near the most prominent appearance of the work's title, preceding the beginning of the body of the text.

A section "Entitled XYZ" means a named subunit of the Document whose title either is precisely XYZ or contains XYZ in parentheses following text that translates XYZ in another language. (Here XYZ stands for a specific section name mentioned below, such as "Acknowledgements", "Dedications", "Endorsements", or "History".) To "Preserve the Title" of such a section when you modify the Document means that it remains a section "Entitled XYZ" according to this definition.

The Document may include Warranty Disclaimers next to the notice which states that this License applies to the Document. These Warranty Disclaimers are considered to be included by reference in this License, but only as regards disclaiming warranties: any other implication that these Warranty Disclaimers may have is void and has no effect on the meaning of this License.

[edytuj] 2. VERBATIM COPYING

You may copy and distribute the Document in any medium, either commercially or noncommercially, provided that this License, the copyright notices, and the license notice saying this License applies to the Document are reproduced in all copies, and that you add no other conditions whatsoever to those of this License. You may not use technical measures to obstruct or control the reading or further copying of the copies you make or distribute. However, you may accept compensation in exchange for copies. If you distribute a large enough number of copies you must also follow the conditions in section 3.

You may also lend copies, under the same conditions stated above, and you may publicly display copies.

[edytuj] 3. COPYING IN QUANTITY

If you publish printed copies (or copies in media that commonly have printed covers) of the Document, numbering more than 100, and the Document's license notice requires Cover Texts, you must enclose the copies in covers that carry, clearly and legibly, all these Cover Texts: Front-Cover Texts on the front cover, and Back-Cover Texts on the back cover. Both covers must also clearly and legibly identify you as the publisher of these copies. The front cover must present the full title with all words of the title equally prominent and visible. You may add other material on the covers in addition. Copying with changes limited to the covers, as long as they preserve the title of the Document and satisfy these conditions, can be treated as verbatim copying in other respects.

If the required texts for either cover are too voluminous to fit legibly, you should put the first ones listed (as many as fit reasonably) on the actual cover, and continue the rest onto adjacent pages.

If you publish or distribute Opaque copies of the Document numbering more than 100, you must either include a machine-readable Transparent copy along with each Opaque copy, or state in or with each Opaque copy a computer-network location from which the general network-using public has access to download using public-standard network protocols a complete Transparent copy of the Document, free of added material. If you use the latter option, you must take reasonably prudent steps, when you begin distribution of Opaque copies in quantity, to ensure that this Transparent copy will remain thus accessible at the stated location until at least one year after the last time you distribute an Opaque copy (directly or through your agents or retailers) of that edition to the public.

It is requested, but not required, that you contact the authors of the Document well before redistributing any large number of copies, to give them a chance to provide you with an updated version of the Document.

[edytuj] 4. MODIFICATIONS

You may copy and distribute a Modified Version of the Document under the conditions of sections 2 and 3 above, provided that you release the Modified Version under precisely this License, with the Modified Version filling the role of the Document, thus licensing distribution and modification of the Modified Version to whoever possesses a copy of it. In addition, you must do these things in the Modified Version:

• A. Use in the Title Page (and on the covers, if any) a title distinct from that of the Document, and from those of previous versions (which should, if there were any, be listed in the History section of the Document). You may use the same title as a previous version if the original publisher of that version gives permission.
• B. List on the Title Page, as authors, one or more persons or entities responsible for authorship of the modifications in the Modified Version, together with at least five of the principal authors of the Document (all of its principal authors, if it has fewer than five), unless they release you from this requirement.
• C. State on the Title page the name of the publisher of the Modified Version, as the publisher.
• D. Preserve all the copyright notices of the Document.
• E. Add an appropriate copyright notice for your modifications adjacent to the other copyright notices.
• F. Include, immediately after the copyright notices, a license notice giving the public permission to use the Modified Version under the terms of this License, in the form shown in the Addendum below.
• G. Preserve in that license notice the full lists of Invariant Sections and required Cover Texts given in the Document's license notice.
• H. Include an unaltered copy of this License.
• I. Preserve the section Entitled "History", Preserve its Title, and add to it an item stating at least the title, year, new authors, and publisher of the Modified Version as given on the Title Page. If there is no section Entitled "History" in the Document, create one stating the title, year, authors, and publisher of the Document as given on its Title Page, then add an item describing the Modified Version as stated in the previous sentence.
• J. Preserve the network location, if any, given in the Document for public access to a Transparent copy of the Document, and likewise the network locations given in the Document for previous versions it was based on. These may be placed in the "History" section. You may omit a network location for a work that was published at least four years before the Document itself, or if the original publisher of the version it refers to gives permission.
• K. For any section Entitled "Acknowledgements" or "Dedications", Preserve the Title of the section, and preserve in the section all the substance and tone of each of the contributor acknowledgements and/or dedications given therein.
• L. Preserve all the Invariant Sections of the Document, unaltered in their text and in their titles. Section numbers or the equivalent are not considered part of the section titles.
• M. Delete any section Entitled "Endorsements". Such a section may not be included in the Modified Version.
• N. Do not retitle any existing section to be Entitled "Endorsements" or to conflict in title with any Invariant Section.
• O. Preserve any Warranty Disclaimers.

If the Modified Version includes new front-matter sections or appendices that qualify as Secondary Sections and contain no material copied from the Document, you may at your option designate some or all of these sections as invariant. To do this, add their titles to the list of Invariant Sections in the Modified Version's license notice. These titles must be distinct from any other section titles.

You may add a section Entitled "Endorsements", provided it contains nothing but endorsements of your Modified Version by various parties--for example, statements of peer review or that the text has been approved by an organization as the authoritative definition of a standard.

You may add a passage of up to five words as a Front-Cover Text, and a passage of up to 25 words as a Back-Cover Text, to the end of the list of Cover Texts in the Modified Version. Only one passage of Front-Cover Text and one of Back-Cover Text may be added by (or through arrangements made by) any one entity. If the Document already includes a cover text for the same cover, previously added by you or by arrangement made by the same entity you are acting on behalf of, you may not add another; but you may replace the old one, on explicit permission from the previous publisher that added the old one.

The author(s) and publisher(s) of the Document do not by this License give permission to use their names for publicity for or to assert or imply endorsement of any Modified Version.

[edytuj] 5. COMBINING DOCUMENTS

You may combine the Document with other documents released under this License, under the terms defined in section 4 above for modified versions, provided that you include in the combination all of the Invariant Sections of all of the original documents, unmodified, and list them all as Invariant Sections of your combined work in its license notice, and that you preserve all their Warranty Disclaimers.

The combined work need only contain one copy of this License, and multiple identical Invariant Sections may be replaced with a single copy. If there are multiple Invariant Sections with the same name but different contents, make the title of each such section unique by adding at the end of it, in parentheses, the name of the original author or publisher of that section if known, or else a unique number. Make the same adjustment to the section titles in the list of Invariant Sections in the license notice of the combined work.

In the combination, you must combine any sections Entitled "History" in the various original documents, forming one section Entitled "History"; likewise combine any sections Entitled "Acknowledgements", and any sections Entitled "Dedications". You must delete all sections Entitled "Endorsements."

[edytuj] 6. COLLECTIONS OF DOCUMENTS

You may make a collection consisting of the Document and other documents released under this License, and replace the individual copies of this License in the various documents with a single copy that is included in the collection, provided that you follow the rules of this License for verbatim copying of each of the documents in all other respects.

You may extract a single document from such a collection, and distribute it individually under this License, provided you insert a copy of this License into the extracted document, and follow this License in all other respects regarding verbatim copying of that document.

[edytuj] 7. AGGREGATION WITH INDEPENDENT WORKS

A compilation of the Document or its derivatives with other separate and independent documents or works, in or on a volume of a storage or distribution medium, is called an "aggregate" if the copyright resulting from the compilation is not used to limit the legal rights of the compilation's users beyond what the individual works permit. When the Document is included in an aggregate, this License does not apply to the other works in the aggregate which are not themselves derivative works of the Document.

If the Cover Text requirement of section 3 is applicable to these copies of the Document, then if the Document is less than one half of the entire aggregate, the Document's Cover Texts may be placed on covers that bracket the Document within the aggregate, or the electronic equivalent of covers if the Document is in electronic form. Otherwise they must appear on printed covers that bracket the whole aggregate.

[edytuj] 8. TRANSLATION

Translation is considered a kind of modification, so you may distribute translations of the Document under the terms of section 4. Replacing Invariant Sections with translations requires special permission from their copyright holders, but you may include translations of some or all Invariant Sections in addition to the original versions of these Invariant Sections. You may include a translation of this License, and all the license notices in the Document, and any Warranty Disclaimers, provided that you also include the original English version of this License and the original versions of those notices and disclaimers. In case of a disagreement between the translation and the original version of this License or a notice or disclaimer, the original version will prevail.

If a section in the Document is Entitled "Acknowledgements", "Dedications", or "History", the requirement (section 4) to Preserve its Title (section 1) will typically require changing the actual title.

[edytuj] 9. TERMINATION

You may not copy, modify, sublicense, or distribute the Document except as expressly provided for under this License. Any other attempt to copy, modify, sublicense or distribute the Document is void, and will automatically terminate your rights under this License. However, parties who have received copies, or rights, from you under this License will not have their licenses terminated so long as such parties remain in full compliance.

[edytuj] 10. FUTURE REVISIONS OF THIS LICENSE

The Free Software Foundation may publish new, revised versions of the GNU Free Documentation License from time to time. Such new versions will be similar in spirit to the present version, but may differ in detail to address new problems or concerns. See http://www.gnu.org/copyleft/.

Each version of the License is given a distinguishing version number. If the Document specifies that a particular numbered version of this License "or any later version" applies to it, you have the option of following the terms and conditions either of that specified version or of any later version that has been published (not as a draft) by the Free Software Foundation. If the Document does not specify a version number of this License, you may choose any version ever published (not as a draft) by the Free Software Foundation.

[edytuj] How to use this License for your documents

To use this License in a document you have written, include a copy of the License in the document and put the following copyright and license notices just after the title page:

Copyright (c)  YEAR  YOUR NAME.
Permission is granted to copy, distribute and/or modify this document
under the terms of the GNU Free Documentation License, Version 1.2
or any later version published by the Free Software Foundation;
with no Invariant Sections, no Front-Cover Texts, and no Back-Cover Texts.
A copy of the license is included in the section entitled "GNU
Free Documentation License".

If you have Invariant Sections, Front-Cover Texts and Back-Cover Texts, replace the "with...Texts." line with this:

with the Invariant Sections being LIST THEIR TITLES, with the
Front-Cover Texts being LIST, and with the Back-Cover Texts being LIST.

If you have Invariant Sections without Cover Texts, or some other combination of the three, merge those two alternatives to suit the situation.

If your document contains nontrivial examples of program code, we recommend releasing these examples in parallel under your choice of free software license, such as the GNU General Public License, to permit their use in free software.