Astronomiczne podstawy geografii/Noc polarna
Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.
Spis treści |
[edytuj] Białe noce
Białe noce występują w strefie polarnej oraz w strefie umiarkowanej. Mają miejsce wtedy kiedy świt zlewa się ze zmierzchem niedopuszczając do powstania nocy ciemnej. Wyróżniamy 3 rodzaje białych nocy (podobnie jak świtów i zmierzchów) cywilny (słońce mniej niż -6°), żeglarski (-12°) i astronomiczny (-18°). Aby sprawdzić czy występują na danym terenie w danym czasie biała noc podstawiami ją do wzoru
x<φ -90° + δ <-0°51' gdzie, x to rodzaj białej nocy: 6° - cywilna, 12° żeglarska, 16° astronomiczne.
φ szerokość geograficzna δ rektastencja słońca
Aby sprawdzić kiedy na danej szerokości geograficznej występują białe noce wykorzysujemy taki wzór.
90°-x- φ <δ <89°09' -φ
Aby sprawdzić gdzie w danym czasie występują białe noce wykorzystujemy ten wzór.
90°-x- δ <φ <89°09' -δ
[edytuj] Przykład
Sprawdzamy czy i kiedy w Gdańsku 54°22' występują białe noce.
a) cywilne 6°
90°-6°-54°22'<δ<89°09'-54°22'
29°38'<δ<34°47'
δ nie należy do zakresu (-23°27',23°27')
czyli w Gdansku nie występują białe noce cywilne. b) żeglarskie 12°
90°-12°-54°22'<δ<89°09'-54°22'
23°38'<δ<34°47'
δ nie należy do zakresu (-23°27',23°27')
Ale uwaga już w punktach znajdujacych się 11' na północ od Gdańska białe noce żeglarskie wystepują (np. Puck, Wejherowo) c) astronomiczne 18° 90°-18°-54°22'<δ<89°09'-54°22'
17°38'<δ<34°47'
δ należy do zakresu (-23°27',23°27')
Więc w Gdańsku występują białe noce astronomiczne z tabeli możemy zobaczyć kiedy dokładnie one są. Białe noce astronomiczne w Gdańsku występują od 10 maja do 2 sierpnia.
[edytuj] Ćwiczenia
Sprawdzamy gdzie występują białe noce 1 lipca
a)cywilne
90°-x- δ <φ <89°09' -δ
90°-6°-23°05'<φ <89°09'-23°05'
60°55'<φ<66°04'
b)żeglarskie
90°-x- δ <φ <89°09' -δ
90°-12°-23°05'<φ <89°09'-23°05'
54°55'<φ<66°04'
c)astronomiczne
90°-x- δ <φ <89°09' -δ
90°-18°-23°05'<φ <89°09'-23°05'
48°55'<φ<66°04'
Zwróć uwagę na to że górna granica jest niezmienna. (Powyżej tej granicy następuje dzień polarny.)
[edytuj] Zadania
[edytuj] Noce i dnie polarne
Noce i dni polarne mają miejsce w strefie polarnej powyżej koła podbiegunowego. Noc (dzień) polarna jest wtedy kiedy noc (dzień) trwa przynajmniej 24h. Słońce wówczas nie chowa się za horyzont tylko "zatacza obrót na niebie"
[edytuj] Przykład
Obliczamy granice występowania dnia polarnego na półkuli półnoncej.
φ -90° δ > -0°51'
dodajemy obustronie +90° i odejmujemy φ
φ>89°09'-δ (Ten wzór będzie stosowany w celu znalezienia gdzie (na jakiej szerokości geograficznej) będzie dzień polarny w danym dniu.
φ>89°09'-23°27'
φ>65°42' (Uwaga w astronomi przyjmuje się, że tarcza słońca nie jest punktem lecz kołem oraz to że w atmosferze następuje rozproszenie światła, nastmiast w geografii jako takiej przyjmuje się że tarcze słońca jako punkt, który zachodzi kiedy środek tarczy słonecznej styka się z ziemią, stąd koło podbiegunowe ma 66°33'39)
