Biologia dla liceum/Stymulaty

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.

[edytuj] KOKAINA

    Kokaina jest alkaloidem otrzymywanym z liści rośliny o nazwie [Erythroxylon coca] (koka), której największe uprawy znajdują się w

Ameryce Południowej (głównie w Peru i Boliwii). Charakteryzuje się ona silnym działaniem pobudzającym � wprowadzającym układ nerwowy w stan nadaktywności ZASTOSOWANIE MEDYCZNE

Kokaina wykazuje właściwości do miejscowego znieczulania. Obecnie jednak, ze względu na uboczne toksyczne skutki, kokaina jest zastępowana do tych celów przez nowe, syntetyczne � mniej szkodliwe środki. Jednak, w [[okulistyce]] i otorynolaryngologii jest nadal stosowana w postaci roztworu jako miejscowy znieczulający środek.

DZIAŁANIE FIZJOLOGICZNE - opóźnia objawy zmęczenia, zmniejsza potrzebę odżywiania się i snu - zaburza pracy serca (w pierwszej fazie działania następuje zwolnienie, a następnie przyspieszenie akcji serca) - silnie rozszerza źrenice - dochodzi do pobudzenia psychoruchowego - powoduje wzrost ciśnienia krwi i przyspieszenie oddechu - większe dawki mogą spowodować drżenie mięśniowe i wzrost temperatury ciała

Działanie: po jednorazowo przyjętej dawce euforia i stan podwyższonego samopoczucia trwa do 30 minut, rzadko dłużej.

FORMY WYSTĘPOWANIA I SPOSOBY PRZYJMOWANIA

    Kokaina występuje zasadniczo jako krystaliczny biały proszek. Przyjmowana jest zazwyczaj wziewnie do nosa, gdzie jest wchłaniana przez śluzówkę i niemal natychmiast wywołuje wpływ na ośrodki przyjemności w mózgu (po pewnym czasie dochodzi do uszkodzenia przegrody nosa i martwicy). Bywa też wcierana w dziąsła lub w środek małżowiny usznej. Podawana doustnie działa znacznie słabiej, jednocześnie znieczulając błonę śluzową żołądka i znosząc w ten sposób uczucie głodu. Stosowana na błonę śluzową języka powoduje porażenie zakończeń smakowych. Kokaina jest także palona poprzez dodanie jej do papierosów lub do skrętów z marihuany. Iniekcje należą raczej do rzadkości.

    Crack jest krystaliczną formą kokainy. Ma postać białych kawałeczków przypominających płatki mydlane, jasnobrązowych kuleczek � pakowanych często do fiolek. Zażywany jest poprzez palenie (np. dodanie do papierosa zawierającego tytoń lub marihuanę); palony jest w fajce wodnej, specjalnie wydrążonych tulejkach albo podgrzewany na łyżce lub kawałku folii aluminiowej wdychając ulatniające się opary. Crack jest od 20 do 30 razy silniejszy niż będąca w nielegalnym handlu kokaina. Działa podobnie, lecz o wiele bardziej intensywnie.

    Pasta kokainowa jest pierwotnym produktem w procesie otrzymywania kokainy z liści koki. Środek ten jest zażywany wyłącznie poprzez palenie, a zawarte w nim substancje wykorzystywane w procesie przetwarzania liści, mogą w poważnym stopniu uszkodzić płuca.

WŁAŚCIWOŚCI UZALEŻNIAJĄCE

Uzależnienie psychiczne

     Zależność taka powstaje bardzo szybko z uwagi na atrakcyjne przeżycia towarzyszące działaniu kokainy na psychikę człowieka i, złe samopoczucie po tym, gdy narkotyk przestaje działać.

Uzależnienie fizyczne

     Brak jest dowodów na powstawanie takiej zależności wprost. Jednak objawy abstynencyjne związane z wyczerpaniem i depresją sprzyjają wytworzeniu się cyklu nałogowego.

Zjawisko tolerancji

     Nie zauważono powstawania i rozwoju zjawiska tolerancji w wyniku używania kokainy. To, że wielu jej użytkowników zwiększa dawki i ich częstotliwość wynika z chęci nasilenia doznań euforycznych i przedłużenia czasu ich trwania.

ZEWNĘTRZNE OZNAKI UŻYCIA - nadpobudliwość - wzmożona aktywność, gadatliwość - niepokój psychoruchowy - zachowania agresywne - katar (w przypadku używania poprzez śluzówki nosa) - rozszerzone źrenice słabo reagujące na światło

NIEBEZPIECZEŃSTWA

- Silne wyniszczenie organizmu � spowodowane brakiem łaknienia, snu.

- Psychoza pokokainowa � postępowanie może stać się z czasem irracjonalne i dziwaczne; a poczucie prześladowania i inwigilowania będzie wykazywać bardzo wiele cech charakterystycznych dla psychozy.

- Przedawkowanie � objawy ostrego zatrucia występują w ciągu kilkudziesięciu minut od przyjęcia zbyt dużej dawki kokainy. Charakteryzują się one silnym lękiem połączonym z urojeniami i zaburzeniami świadomości, oraz wybitnie nasilonym pobudzeniem ruchowym (od miotania się do konwulsji). Towarzyszy temu wysokie ciśnienie krwi i płytki przyspieszony oddech.

ODCZUCIA SUBIEKTYWNE

"POZYTYWNE" - silna euforia - intensywne poczucie mocy wewnętrznej (siły fizycznej i umysłowej) - pobudzenie ruchowe i podniecenie seksualne - poczucie wyższości i odsunięcie poczucia lęku - czas reakcji psychicznej ulega skróceniu � przyspieszeniu ulegają procesy myślowe - zanik zdolności odczuwania przykrych wrażeń

"NEGATYWNE" - brak krytycyzmu co do własnych możliwości i zachowań - niepokój i napięcie - bezsenność - załamanie nerwowe - urojenia o nieprzyjemnej treści

 [[

[edytuj] AMFETAMINA

]]

    Amfetaminy to cała grupa środków psychostymulujących pochodnych fenylopropylanu. Środki te, w odróżnieniu od kokainy powodują długotrwałe pobudzenie. W ciągu ostatnich stu lat były one wykorzystywane w różnorodny sposób: od zastosowań leczniczych w medycynie, poprzez stosowanie ich jako środki odchudzające przez osoby otyłe; były również powszechne wśród sportowców jako tzw. koks (doping) w sporcie; obecnie pozostają przede wszystkim środkami odurzającymi stosowanymi przez narkomanów.

Metamfetamina względem chemicznym jest podobna do amfetaminy; różni się od niej tylko obecnością grupy N-metylowej. Jej pobudzające działanie na OUN jest znacznie silniejsze niż amfetaminy, a efekty euforyzujące są podobne do kokainy, ale utrzymują się dłużej.

ZASTOSOWANIE MEDYCZNE

    Tylko w nielicznych krajach nadal jest stosowana w leczeniu zespołów hiperkinetycznych u dzieci i napadowej senności (narkolepsji). Inne odkryte i wykorzystane właściwości działania amfetaminy - to działanie rozszerzające oskrzela i zmniejszające łaknienie.

DZIAŁANIE FIZJOLOGICZNE - silne pobudzenie psychomotoryczne - brak łaknienia - rozszerzenie źrenic - przyspieszona akcja serca i szybki oddech - podwyższone ciśnienie krwi i zwiększone wydalanie moczu - jadłowstręt - suchość w ustach

DŁUGOŚĆ DZIAŁANIA W zależności od spożytej dawki pobudzenie trwa 2-3 godziny, a nawet dłużej.

FORMY WYSTĘPOWANIA I SPOSOBY PRZYJMOWANIA

     Amfetamina i metamfetamina stosowane są drogą pokarmową, dożylnie, palone, wdychane przez nos. Zależnie od drogi przyjęcia ich działanie wykazuje pewne różnice. Na przykład przy podaniu dożylnym lub paleniu w ciągu 5 -15 sekund występuje tzw. kop czyli krótkotrwały okres niezwykle intensywnej euforii. Podanie doustne i donosowe wywołuje euforię o słabszym nasileniu, tzw. high. Trwa ona 3 do 5 minut po przyjęciu przez śluzówki nosa, a ok. 20 minut po przyjęciu doustnym.

    Zarówno amfetamina jak i metamfetamina występuje w sprzedaży �ulicznej� w postaci bezwonnego proszku o gorzko-cierpkim smaku, w kolorze od białego do ceglastego (w zależności od zanieczyszczeń oraz użytych w produkcji składników).

    Czysty chlorowodorek metamfetaminy nadający się do palenia (podobnie jak �crack�), występuje w postaci przezroczystych kryształów.

    W nielegalnej sprzedaży znajduje się również nieoczyszczona metamfetamina, produkowana nielegalnie w prymitywnych laboratoriach i jest to białożółty proszek o zapachu jaj.

WŁAŚCIWOŚCI UZALEŻNIAJĄCE

Uzależnienie psychiczne

     Zależność psychiczna jest podobna do tej, która jest spowodowana przez kokainę. Wywołuje ją atrakcyjny i euforyczny przebieg działania specyfiku, wzmacniany z kolei przez przykre dolegliwości związane z jego odstawieniem (złe samopoczucie, spowolnienie psychiczne, uczucie zmęczenia i apatii), które obserwuje się już po 12 godzinach od ostatniego zażycia amfetaminy.

Uzależnienie fizyczne

     Symptomy zależności fizycznej są znikome lub wcale nie występują. Jedynie przedłużony czas snu po tzw. ciągu amfetaminowym, nawet do kilku dni, jest przez niektórych specjalistów klasyfikowany jako objaw uzależnienia fizycznego.

    Do najczęściej pojawiających się objawów abstynencyjnych można zaliczyć uczucie przygnębienia, zmęczenia i apatii, wewnętrzny niepokój, senność, bóle głowy, obniżenie napięcia mięśniowego, wzmożone łaknienie i myśli samobójcze. Objawy te rozwijają się dość wolno, gdyż metabolizm i wydalanie amfetaminy z ustroju przebiega powoli.

ZEWNĘTRZNE OZNAKI UŻYWANIA AMFETAMIN - nerwowość, drażliwość - rozszerzone źrenice w nikłym stopniu reagujące na światło - kłopoty ze snem - wahania nastroju od euforii do depresji - nadmierne poczucie pewności lub nieuzasadniony strach - znaczne ubytki wagi ciała (przy długotrwałym używaniu)

NIEBEZPIECZEŃSTWA - Anhedonia � utrata zdolności odczuwania przyjemności przy czynnościach i przeżyciach zwykle jej dostarczających.

- Psychoza amfetaminowa charakterze majaczeniowo-urojeniowym (omamy słuchowe i urojenia prześladowcze) � długotrwałe stosowanie amfetaminy i metamfetaminy często prowadzi do stanów przypominających objawy schizofrenii.

- Wywołana przez narkotyk głęboka i ostra depresja może prowadzić do myśli i prób samobójczych nawet przez długi czas od momentu zaprzestania jego przyjmowania.

- Zmniejszenie potencji z równoczesnym wzrostem pożądania. Przy dużym pobudzaniu seksualnym ejakulacja i orgazm są trudne i niemożliwe do osiągnięcia.

- Silne pobudzenie oraz zanik samokontroli prowadzi często do niespodziewanych, bardzo gwałtownych zachowań.

- Skrajne wyczerpanie spowodowane długim okresem intensywnego przyjmowania narkotyku. Z reguły już po kilkudniowym �ciągu� osoba używająca amfetaminy zapada w przedłużony, niespokojny sen trwający nawet do 48 godzin.

- Przedawkowanie przejawia się w postaci tachykardii, bólów w klatce piersiowej, nadciśnienia tętniczego i zagrażającej życiu zapaści sercowo-naczyniowej. W wyniku przedawkowania narkotyku może nastąpić nieodwracalne uszkodzenie drobnych naczyń mózgowych prowadzące do udarów mózgu.

ODCZUCIA SUBIEKTYWNE

    Amfetamiana i metamfetamina mimo iż różnią się nieco strukturą chemiczną � dają podobny efekt, nie różniący się wieloma szczegółami. Jest to ogromny przypływ energii i bardzo wyraźne podwyższenie nastroju aż do euforii. Osoby, będące pod wpływem tych środków przeżywają wykazują wzmożoną aktywność, której towarzyszy bezsenność. Osoby takie wydają się bardziej przedsiębiorcze z równoczesnym brakiem krytycyzmu własnego postępowania

"POZYTYWNE" - zwiększenie wydolności psychomotorycznej - polepszona koncentracja i możliwość maksymalnego skupienia uwagi (np. w czasie nauki) - przypływ energii i gotowości do działania - poczucie pewności i intensywne (subiektywne) poczucie mocy, - euforia - odsunięcie poczucia lęku

"NEGATYWNE" - drażliwość i agresywność - formikacje (wrażenie obecności insektów na skórze) - przymglona świadomość