Chemia nieorganiczna/Kwas solny

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.

< Chemia nieorganiczna

Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Wikipedia, nasz siostrzany projekt, zawiera artykuł na temat kwasu solnego.

Wzór strukturalny kwasu solnego.

Model cząsteczki kwasu solnego.

Kwas chlorowodorowy (solny) ( $H C l$ ) to związek nieorganiczny, należący do grupy kwasów beztlenowych.

[edytuj] Otrzymywanie

Kwas solny można otrzymać przez rozpuszczenie chlorowodoru w wodzie.

Doświadczenie
Otrzymywanie kwasu solnego.

Czynności

Do próbówki z chlorowodorem nalać wody z oranżem metylowym. Zatkać próbówkę korkiem i wstrząsnąć.

Obserwacje
Woda z oranżem metylowym zabarwiła się na czerwono.

Wnioski
Chlorowodór rozpuszcza się w wodzie, tworząc kwas chlorowodorowy (solny).

[edytuj] Właściwości

Kwas solny jest silnie żrący.

Kwas solny jest bezbarwną, dymiącą na powietrzu cieczą, cięższą od wody. Jest silnie żrący. Maksymalne stężenie kwasu, jakie można osiągnąć, wynosi 37%.

Kwas chlorowodorowy dysocjuje z wytworzeniem kationu wodoru i anionu chlorkowego: $HCl \Longrightarrow H^+ + Cl^-$ .

Reaguje z:

a) zasadami (reakcje zobojętniania), np.: $NaOH + HCl \Longrightarrow NaCl + H_2O$

b) większością metali nieszlachetnych, np.:
$6HCl + 2Al \Longrightarrow 2AlCl_3 + 3H_2 \Uparrow$
$2 Na + 2HCl \Longrightarrow 2 NaCl + H_2 \Uparrow$ (wodór wydziela się z roztworu w postaci gazowej)

c) tlenkami metali, np.: $Na_2O + 2 HCl \Longrightarrow 2NaCl + H_2O$

d) niektórymi solami, np.: $CaSO_3 + 2 HCl \Longrightarrow CaCl_2 + H_2O + SO_2$

W reakcjach tych powstają odpowiednie sole, nazywane chlorkami danego metalu, np. NaCl - chlorek sodu.

Ciekawostka
Kwas dymiący.

Dym, unoszący się z naczynia ze stężonym kwasem solnym, to drobne kropelki tego kwasu. Chlorowodór, który wydostaje się z naczynia, łączy się z parą wodną z powietrza, tworząc kwas. Przy niższych stężeniach (poniżej 30%) dym nie tworzy się.

Kwas solny jest ważnym odczynnikiem chemicznym.

[edytuj] Zastosowanie

Kwas solny jest jednym z najważniejszych kwasów w przemyśle: chemicznym, farmaceutycznym i metalurgicznym, gdzie używany jest do oczyszczania powierzchni metali i ekstrakcji rud. Ponadto jest stosowany w garbarstwie oraz przy produkcji barwników, tworzyw sztucznych i sztucznych włókien. W labolatorium jest używany jako odczynnik chemiczny. Zmieszany z kwasem azotowym w stosunku 3:1 tworzy wodę królewską - roztwór, który rozpuszcza złoto i platynę.

[edytuj] Znaczenie biologiczne

Kwas solny pełni bardzo ważną funkcję w procesie trawiennym większości zwierząt. Jest on wydzielany w żołądku przez specjalne komórki okładzinowe. Kwas solny między innymi aktywuje pepsynogen, nieczynną postać pepsyny. Pepsyna, enzym działający w środowisku kwaśnym, rozkłada białko do prostszych polipeptydów.

Wikipedia, nasz siostrzany projekt, zawiera artykuł na temat trawienia.

Ponadto kwas solny ma działanie bakteriobójcze - niszczy bakterie, które dostały się do ustroju wraz z jedzeniem. Ułatwia także wchłanianie żelaza i wapnia oraz uczestniczy w regulacji otwierania i zamykania odźwiernika żołądka.

Ciekawostka
Dlaczego "kwas solny"?

Chlorowodór można otrzymać w reakcji soli kamiennej (chlorku sodu) ze stężonym kwasem siarkowym(VI) - tak otrzymuje się chlorowodór na skalę przemysłową: 2 NaCl + H₂SO₄ → Na₂SO₄ + 2 HCl $\Uparrow$ . Od tej reakcji pochodzi właśnie nazwa "kwas solny".