Chemia nieorganiczna/Wartościowość

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.

Wartościowość to cecha pierwiastków chemicznych i grup funkcyjnych w chemii określająca z iloma innymi pierwiastkami lub grupami może się dany pierwiastek łączyć pojedynczymi wiązaniami chemicznymi. Uzależniona jest ona od liczby niesparowanych elektronów w atomie danego pierwiastka.

Wartościowość jest starym i bardzo mocno nieprecyzyjnym pojęciem, które jest często zastępowane pojęciem stopnia utlenienia i liczby koordynacyjnej. Szczególne trudności pojęcie to powoduje w chemii koordynacyjnej, chemii organometalicznej i chemii supramolekularnej, gdzie często występują "częściowe" wiązania chemiczne oraz oddziaływania będące na granicy wiązań i innych oddziaływań fizycznych.

Większość pierwiastków ma zmienną wartościowość, tj. może przyjmować różną wartościowość w różnych związkach chemicznych.

Wartościowość oznaczamy cyframi rzymskimi zapisanymi w nawiasie po nazwie pierwiastka/grupy funkcyjnej, np. siarczan(VI) miedzi(II)

Maksymalna wartościowość jest równa numerowi grupy (dla pierwiastków z grupy głównej), lecz dla grup o numerach powyżej grupy XIII jest równa numer gr. -10.

[edytuj] Wartościowość pierwiastków

• wartościowość I: Wszystkie litowce oraz niektóre atomy z grup pobocznych m.in. Cu, Au, Hg;
• wartościowość II: Wszystkie berylowce oraz niektóre atomy z grup pobocznych m.in. Zn, Ba, Fe, Cu, Sn, Hg, Pb, Mn
• wartościowość III: Al, Cr, Fe, P, N;
• wartościowość IV: Sn, Pb, Si, C, S, N;
• wartościowość V: P, N;
• wartościowość VI: Cr, S,
• wartościowość VII: Mn, Cl.

[edytuj] Wartościowość grup funkcyjnych

• wartościowość I: OH, NH₄; NO₂; NO₃;
• wartościowość II: SO₃; SO₄; CO₃;
• wartościowość III: BO₃; PO₃; PO₄;
• wartościowość IV: SiO₄;