Ekoogrodnictwo/Ochrona roślin/Preparaty roślinne

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
<< Nawożenie w ekoogrodach - Spis treści - Ogrody naturalistyczne >>
BIOLOGICZNA OCHRONA ROŚLIN

Szkodniki i choroby w ogrodzie - Pozostałe metody i preparaty dostępne w handlu - Preparaty roślinne w ochronie roślin - Tabela ochrony roślin



Nierozcieńczony wywar z rumianku pospolitego działa wzmacniająco na rośliny i jest dobrym dodatkiem do kompostu. Nasiona moczone przez 15 minut w naparze z rumianku rozcieńczonym z wodą w proporcji 1:5 szybciej kiełkują.

Podstawowe informacje[edytuj]

Zbiór i suszenie roślin[edytuj]

Rośliny zbieramy w czasie suchej, słonecznej pogody, po obeschnięciu rosy w fazie rozwojowej określonej dla każdej z roślin. Suszenie przeprowadza się tuż po zbiorze, w miejscu zacienionym i przewiewnym, najlepiej pod zadaszeniem. Rozkładamy rośliny cienkimi warstwami, by się nie zaparzyły i nie ściemniały. Można je także rozwiesić na sznurkach. Grube łodygi czy korzenie musimy pokroić, aby wyschły szybciej, dzięki temu zachowają więcej substancji czynnych. Wysuszone rośliny przechowujemy w suchych i przewiewnych pomieszczeniach w woreczkach z płótna lub papieru oznaczonych czytelnymi etykietami.

Przygotowanie preparatu[edytuj]

Preparaty roślinne przyrządzamy z ziela świeżego lub suszone w określonej proporcji. Ziele należy rozdrobnić, a powstały preparat dodatkowo przecedzić przez podwójną warstwę gazy lub płótno lniane wyciskając dokładnie płyn znajdujący się w napęczniałym surowcu.

Stosowanie preparatu[edytuj]

Opryskiwanie lub podlewanie preparatem należy powtarzać kilkakrotnie w okresie zagrożenia lub wystąpienia patogenów roślin. Pod wpływem promieniowania słonecznego preparaty szybciej tracą właściwości toksyczne, dlatego zabiegi dobrze jest wykonywać po południu (co nie dotyczy preparatu ze skrzypu polnego). Dodanie do preparatu szarego mydła (bez dodatków!) w ilości około 100 g na 10 litrów wody zwiększy jego przyczepność.

Środki ostrożności[edytuj]

Preparaty roślinne nie są szkodliwe dla człowieka w określonym stężeniu, jedynie silne stężenie preparatu może mieć niepożądane właściwości. Podczas pracy z preparatami biologicznymi należy przestrzegać zasad BHP, podobnie jak przy pracy ze środkami chemicznymi. Ponadto preparaty należy przechowywać w miejscach niedostępnych dla dzieci i odpowiednio je oznakować.

Rodzaje preparatów[edytuj]

Gnojówka roślinna[edytuj]

1 kilogram świeżego ziela zalewamy 10 litrami zimnej wody, najlepiej deszczowej. Naczynie może być drewniane, kamionkowe lub plastikowe, nie wolno jednak używać naczyń metalowych. Fermentacja ziela powinna odbywać się w warunkach tlenowych, z tego względu gnojówkę musimy przynajmniej raz dziennie dokładnie wymieszać. Naczynie z preparatem przykryć należy siatką, zapobiegającą topieniu się owadów lub nawet małych ssaków, ale taką, która zapewnia swobodny przepływ powietrza. Podczas fermentacji wydzielać się będzie nieprzyjemny zapach, który można złagodzić dodając 200-400 g mączki skalnej. Cały proces fermentacji trwa w zależności od pogody około 2 do 4 tygodni (w wyższej temperaturze przebiega szybciej), a jego zakończenie można rozpoznać po klarowności preparatu, który przestaje się pienić.

Gnojówki z takich roślin jak pokrzywa, skrzyp polny, żywokost, mają największe znaczenie w nawożeniu roślin oraz zwalczaniu niektórych ich patogenów.

Wyciąg roślinny (nastój)[edytuj]

Świeże lub suszone ziele zalewa się zimną wodą i zostawia na około 12-24 godziny, aż do wytworzenia lekkiej pianki. Przecedzony wyciąg najlepiej użyć tego samego dnia, gdyż po tym czasie następuje jego fermentacja - starszy niż jeden dzień wyciąg można pozostawić do całkowitego przefermentowania.

Wywar (odwar)[edytuj]

Świeże lub suszone zioła zalewa się zimną wodą na okres 12-24 godzin, a po tym czasie gotuje się je na słabym ogniu przez około 30 minut i pozostawia po przykryciem do wystygnięcia. Zamknięty w słoiku wywar zachowuje właściwości przez jakieś 3-4 miesiące, natomiast bez zamknięcia około tygodnia.

Napar[edytuj]

Świeże lub suszone rośliny zalewamy wrzącą wodą i pozostawiamy pod przykryciem jakieś 20-30 minut, aż wystygną. Napar, podobnie jak wyciąg, musimy wykorzystać jeszcze tego samego dnia.

Porada Plon opryskany preparatem biologicznym może być zbierany już po jednym dniu, najpóźniej po trzech dniach. Preparaty roślinne nie są szkodliwe, po takim jednak czasie znika zupełnie ich nieprzyjemny zapach.

Przegląd preparatów[edytuj]

Pokrzywa zwyczajna[edytuj]

Pokrzywa zwyczajna

Zbiór: wiosna (od maja)-lato; zielone części bez korzeni przed kwitnieniem; zamiast świeżego ziela można użyć 100-200 g ziela suszonego.

Preparat/rozcieńczenie Działanie Stosowanie
Gnojówka nierozcieńczona przyspiesza rozkład materii organicznej polewać wielokrotnie kompost
Gnojówka 1:10-20 wzmaga wzrost roślin polewać glebę i opryskiwać rośliny w okresie wegetacji
Gnojówka 1:10-20 zapobiega chorobom grzybowym i szkodnikom polewać glebę wczesną wiosną po mrozach
Gnojówka 1:20 chlorozy, mszyce, przędziorki opryskiwać rośliny przed ruszeniem pąków
Gnojówka fermentująca 1:50 (4-5 dniowa) mszyce, tarczniki, miseczniki, przędziorki opryskiwać zwłaszcza drzewa owocowe trzykrotnie w ciągu 10 dni przed tworzeniem się pąków i kwiatów.
Wyciąg nierozcieńczony (1 kg świeżych lub 200 g suchych roślin na 10 l wody) mszyce, przędziorki opryskiwać rośliny zapobiegawczo i w czasie pojawu szkodników
Wywar 1:5 (proporcje jak dla wyciągu) chowacze łodygowe, chowacz szczypiorak opryskiwać rośliny wczesną wiosną
Napar 1:3 (proporcje jak dla wyciągu) przy zmieszaniu w 1/3 z bylicą piołunem lub wrotyczem chroni przed pachówką strąkóweczką opryskiwać rośliny co dwa tygodnie przez trzy dni podczas pojawienia się owadów

Skrzyp polny[edytuj]

Zbiór: przez cały okres wegetacji, najlepiej czerwiec-lipiec, nadziemne części rośliny bez korzeni, można użyć 200 g ziela suszonego.

Uwaga! Uwaga!
Podczas zbioru rośliny musimy uważać, aby nie pomylić skrzypu polnego z innymi gatunkami skrzypu, zwłaszcza z trującym skrzypem błotnym, który wytwarza pędy płonne z umieszczonymi na szczycie pędami zarodnikonośnymi oraz z bardziej okazałym skrzypem olbrzymim, posiadającym białawe międzywęźla.
Preparat/rozcieńczenie Działanie Stosowanie
Gnojówka 1:5 mączniak prawdziwy, choroby wywoływane przez grzyby glebowe opryskiwać rośliny i glebę przez cały okres wegetacji co trzy tygodnie przez trzy dni, w czasie słonecznych dni przed południem
Gnojówka 1:4 wzmacnia rośliny, uzdrawia glebę podlewać rośliny i glebę kilkakrotnie w okresie wegetacji
Gnojówka fermentująca (4-5 dniowa) przędziorki, miseczniki, tarczniki, mszyce opryskiwać rośliny w czasie słonecznych dni przed południem
Wywar 1:5 (proporcje jak dla wyciągu) mieszanina z gliną służy do zaprawiania korzeni kapusty maczać korzenie kapusty przeciwko kile kapusty w razie potrzeby
Wywar 1:4 mączniak prawdziwy i rzekomy, rdze, parch jabłoni, kędzierzawość liści brzoskwini, zaraza ziemniaczana, septorioza pomidora opryskiwać glebę i rośliny kilkakrotnie co 2-3 tygodnie
Wywar 1:3 szara pleśń opryskiwać rośliny co trzy tygodnie przez trzy dni przed południem
Wyciąg nierozcieńczony (1 kg świeżego lub 200 g suchego ziela na 10 l wody na 12 h) mszyce opryskiwać rośliny w razie potrzeby
Wyciąg 1:5 wzmacnia rośliny (zobacz wywar 1:4) opryskiwać rośliny kilkakrotnie w okresie wegetacji
Napar 1:4 uodparnia rośliny na mączniaki, zgnilizny, rdze, parch, kędzierzawość liści brzoskwini, zarazę ziemniaczaną na pomidorach opryskiwać rośliny i glebę od końca marca do października co 2 tygodnie, zwłaszcza w wilgotne lata
Napar 1:5 (1 kg świeżego skrzypu i 0,5 kg wrotyczu lub 200 g suszu) zmieszany w 1/3 z naparem z wrotyczu chroni przed mszycami, misecznikami, tarcznikami opryskiwać rośliny po pojawieniu się szkodników

Żywokost lekarski[edytuj]

Żywokost lekarski

Zbiór: w maju i czerwcu, na początku kwitnienia całe rośliny wraz z korzeniami; można użyć 200 g ziela suszonego.

Preparat/rozcieńczenie Działanie Stosowanie
Gnojówka 1:5 mszyce opryskiwać rośliny zapobiegawczo i przy porażeniu
Gnojówka 1:10 pobudza rośliny do wzrostu podlewać glebę i rośliny w okresie wegetacji
Gnojówka 1:20 pobudza rośliny do wzrostu opryskiwać rośliny w okresie wegetacji
Wyciąg nierozcieńczony (1 kg świeżego lub 150 g suszonego ziela na 10 l wody na 48 h) stosować przy niedoborze potasu opryskiwać rośliny i glebę w okresie wegetacji
Wywar nierozcieńczony (proporcje jak dla wyciągu) stosować przy niedoborze potasu podlewać glebę w okresie wegetacji
Wywar 1:4 (moczyć 10-12h, gotować 1-2h; przechowywać do miesiąca) mszyce, miodówki, szkodniki kapustnych opryskiwać rośliny w czasie pojawu

Wrotycz pospolity[edytuj]

Wrotycz pospolity

Zbiór: w lipcu-wrześniu zielone części roślin w czasie pełnego kwitnienia.

Preparat/rozcieńczenie Działanie Stosowanie
Gnojówka nierozcieńczona mrówki, pędraki podlewać mrowiska i glebę w czasie pojawu
Gnojówka 1:15 mszyce opryskiwać rośliny w czasie pojawu
Wywar 1:5 (500 g świeżego lub 75 g suchego ziela na 10 l wody na 24 h, gotować 20 minut) pchełki, mączlik szklarniowy, opuchlak truskawkowy, kwieciaki, roztocz truskawkowy, mrówki, mączniak prawdziwy opryskiwać rośliny i glebę zapobiegawczo i przy porażeniu
Napar 1:2 (300 g świeżego lub 30 g suszu na 10 l wody) połyśnica marchwianka, wgryzka szczypiorka, wciornastki, mszyce (wraz ze skrzypem), pachówka strąkóweczka (wraz z pokrzywą) opryskiwać rośliny na krótko przed terminem lotu
Wyciąg 1:2 (proporcje jak dla naparu) śmietka cebulanka, wgryzka szczypiorka, mszyce, gąsienice namiotnikowate, bawełnice, gąsienice bielinków, owocówki, rdze opryskiwać rośliny i glebę zapobiegawczo i przy porażeniu

Bylica piołun[edytuj]

Zbiór: w lipcu-sierpniu górne, kwitnące części roślin.

Preparat/rozcieńczenie Działanie Stosowanie
Gnojówka nierozcieńczona (500 g świeżego lub 50 g suchego ziela na 10 l wody) mrówki polewać mrowiska w czasie pojawu
Wyciąg nierozcieńczony (300 g świeżych lub 30g suchych roślin na 10 l wody) odstrasza gryzonie i ślimaki polewać nory i glebę w czasie pojawienia się szkodników
Wyciąg 1:2 owocówka jabłkóweczka i śliwkóweczka, gąsienice zjadające liście opryskiwać drzewa owocowe na krótko przed wylotem owocówek i w czasie pojawienia się gąsienic
Wywar nierozcieńczony (proporcje jak dla wyciągu) pchełki, mszyce, szpeciel jeżynowiec opryskiwać młode rośliny zapobiegawczo przeciwko mszycom i pchełkom 2 razy w tygodniu oraz na początku kwitnienia i po kwitnieniu przeciwko jeżynowcowi
Wywar 1:1 liściożerne gąsienice motyli opryskiwać zaatakowane drzewa owocowe w czerwcu i lipcu
Napar 1:3 (proporcje jak dla wyciągu) owocówka jabłkóweczka i śliwkóweczka, śmietka cebulanka, śmietka kapuściana, połyśnica marchwianka opryskiwać rośliny na krótko przed terminem lotu oraz w czasie lotu

Cebula jadalna[edytuj]

Zbiór: używać całych cebul i łusek. Preparaty z cebuli można mieszać z preparatami z czosnku.

Preparat/rozcieńczenie Działanie Stosowanie
Gnojówka z łusek (20-50 g łusek i zielonego szczypiorku na 1 l wody na 4-7 dni) roztocze, zaraza ziemniaczana na pomidorach opryskiwać rośliny zapobiegawczo
Wyciąg nierozcieńczony (200 g łusek na 10 l wody, zostawić na 3-4 dni) przędziorki, mszyce, miodówki, skoczki opryskiwać rośliny kilkakrotnie
Wywar nierozcieńczony (75 g cebul lub 500 g łusek na 10 l wody) choroby grzybowe, zaraza ziemniaczana, przędziorki, mszyce opryskiwać rośliny zapobiegawczo
Napar nierozcieńczony (proporcje jak dla wywaru) przędziorki, połyśnica marchwianka opryskiwać rośliny zapobiegawczo i w czasie lotu muchówek

Czosnek pospolity[edytuj]

Ząbki czosnku

Zbiór: używać ząbków czosnku, liści i/lub łusek. Preparaty z czosnku można mieszać z preparatami z cebuli.

Preparat/rozcieńczenie Działanie Stosowanie
Gnojówka nierozcieńczona (75 g ząbków, 500 g świeżych lub 200 g suchych liści i łusek na 10 l wody) połyśnica marchwianka opryskiwać rośliny i glebę w czasie lotu muchówek
Gnojówka 1:10 wzmacniająco, przeciwko chorobom grzybowym zapobiegawczo podlewać glebę wokół drzew owocowych
Wyciąg nierozcieńczony (250 g ząbków na 10 l wody zmielić, mieszać, po 15 minutach odcedzić) wielkopąkowiec porzeczkowy opryskiwać krzewy porzeczki czarnej podczas pękania pąków i tuż po kwitnieniu
Wyciąg nierozcieńczony choroby grzybowe, połyśnica marchwianka, śmietki opryskiwać rośliny zapobiegawczo wiosną i latem oraz przy porażeniu i w okresie lotu muchówek
Wywar nierozcieńczony (200 g ząbków na 10 l wody, zmielić, zostawić na 24 h, gotować 20 minut) działa podobnie jak wyciąg stosować jak wyciąg
Napar nierozcieńczony (proporcje jak dla gnojówki) choroby grzybowe, połyśnica marchwianka opryskiwać rośliny zapobiegawczo kilkakrotnie w okresie lotu muchówek

Pomidor[edytuj]

Zbiór: stosować zdrowe, zielone części rośliny, głównie liście i usuwane pędy boczne, także niedojrzałe owoce, korzenie.

Preparat/rozcieńczenie Działanie Stosowanie
Gnojówka 1:10 (150 g liści i pędów na 10 l wody) przyspiesza wzrost pomidorów podlewać rośliny kilkakrotnie w okresie wegetacyjnym
Wyciąg nierozcieńczony (150 g liści i pędów na 10 l wody na 2 h) rolnice, bielinek kapustnik, pachówka strąkóweczka opryskiwać rośliny w czasie wylotu motyli
Wyciąg z liści (400 g liści zmielić, zalać wodą na 2-3 h, przefiltrować i uzupełnić wodą do 10 l) mszyce, pluskwiaki różnoskrzydłe, wciornastki, drobne gąsienice, larwy pilarzowatych opryskiwać rośliny dwukrotnie co 8-10 dni
Wywar 1:4 (4 kg świeżych roślin na 10 l wody gotować 30 minut, odstawić na 2 h) mszyce, przędziorki, młode gąsienice zwójek i bielinków, tantniś krzyżowiaczek, pchełki, owocówki i mrówki opryskiwać rośliny przy porażeniu

Gatunek trujący.svgNarecznica samcza/Orlica pospolita[edytuj]

Narecznica samcza

Zbiór: zbierać liście paproci do końca czerwca.

Preparat/rozcieńczenie Działanie Stosowanie
Gnojówka nierozcieńczona (1 kg świeżej lub 100 g suchej orlicy pospolitej na 10 l wody) mszyce opryskiwać rośliny, glebę, kompost wczesną wiosną przy porażeniu
Gnojówka 1:10 (z orlicy pospolitej) ślimaki, wzbogaca kompost w potas podlewać glebę i rośliny w razie potrzeby
Gnojówka nierozcieńczona (1 kg świeżej lub 100 g suchej narecznicy samczej na 10 l wody) bawełnica korówka, miseczniki, ślimaki opryskiwać zimą rośliny lub podlewać glebę i rośliny w razie potrzeby
Uwaga! Uwaga!
Paprocie te są roślinami silnie trującymi, sporządzone z nich preparaty należy przechowywać w naczyniach opatrzonych czytelnymi etykietami, i przechowywać je w pomieszczeniach zamkniętych, niedostępnych dla dzieci.

<<<Pozostałe metody i preparaty handlowe --- Ochrona roślin --- Tabela ochrony roślin>>>