Gramatyka języka esperanto/Korelativo

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.

« Gramatyka języka esperanto
Korelativo - Korelatywy
»
Numeralo - Liczebnik Mowa zależna


[edytuj] Korelatywy

W zasadzie korelatywy nie są osobną częścią mowy (wszystkie są zaimkami), mimo to tworzą pewną grupę słów powiązanych ze sobą.

Pytania KI- Wskazania TI- Nieokreślenia I- Grupy ĈI- Zaprzeczenia NENI-
Osoby -U* KIU - kto? TIU - tamten IU - ktoś ĈIU - wszyscy NENIU - nikt
Przedmiotu -O* KIO - co? TIO - tamto IO - coś ĈIO - wszystko NENIO - nic, żaden przedmiot
Miejsca -E KIE - gdzie? TIE - tam IE - gdzieś ĈIE - wszędzie NENIE - nigdzie
Kierunku -EN KIEN - dokąd? TIEN - w tamtą strone / tam IEN - dokądś ĈIEN - w każdą stronę NENIEN - w żadną stronę
Czasu -AM KIAM - kiedy? TIAM - wtedy IAM - kiedyś ĈIAM - zawsze NENIAM - nigdy
Sposobu -EL KIEL - jak? TIEL - tak (w ten sposób) IEL - jakoś ĈIEL - w/na każdy sposób NENIEL - ni jak, w/na żaden sposób
Ilości -OM KIOM - ile? TIOM - tyle IOM - ileś ĈIOM - wszystko NENIOM - nic
Przyczyny -AL KIAL - dlaczego? TIAL - dlatego IAL - z jakiegoś powodu (dlaczegoś) ĈIAL - z każdego powodu NENIAL - bez powodu (z żadnego powodu)
Posiadania -ES KIES - czyj? TIES - tego IES - czyjś ĈIES - wszystkich, każdego NENIES - nikogo
Cechy -A* KIA - jaki,a,e TIA - taki IA - jakiś ĈIA - każdy NENIA - żaden

*odmienia się przez liczby i przypadki

Do niektórych korelatyw można dodać małe słówka modyfikujące ich znaczenie. np.:

  • ĉi - partykuła wskazująca bliskość (dodawana np. do korelatyw T-)
  • TIO - tamto, ĈI TIO - to
  • TIE - tam, ĈI TIE - tu
  • TIAM -
  • itp.
  • ajn - zastępuje przyrostek -kolwiek np:
  • io ajn - cokolwiek
  • iu ajn - ktokolwiek
  • ie ajn - gdziekolwiek
  • itp.