Gramatyka języka esperanto/Verbo/Imiesłów
Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.
| « | Gramatyka języka esperanto Imiesłów |
» |
| Czas przeszły | Prepozicio - Przyimek |
Spis treści |
[edytuj] Imiesłów
Imiesłów to forma czasownika mająca cechy przymiotnika, przysłówka lub rzeczownika. W esperanto wyróżniamy dwa rodzaje imiesłowów: czynny i bierny.
[edytuj] Imiesłów czynny
Imiesłów czynny tworzymy dodając do tematu czasownika końcówkę -ant, -ont albo -int oraz odpowiednią końcówkę rzeczownika (-o), przymiotnika (-a) i przysłówka (-e) np.:
- leganta - czytający
- leginta - byłem czytający
- legonta - będę czytający
[edytuj] Imiesłów bierny
Imiesłów bierny tworzymy dodając do tematu czasownika końcówkę -at, -ot albo -it oraz odpowiednią końcówkę rzeczownika (-o), przymiotnika (-a) i przysłówka (-e) np.:
- legata - czytana
- legita - była czytana
- legota - będzie czytana
[edytuj] Zdania z imiesłowami
Zdania z imiesłowami czynnymi:
- mi legas libron - ja czytam książkę.
- mi estas leganta libron - jestem czytający książkę.
[edytuj] Strona bierna
Strona bierna zawsze tworzona jest z odpowiednią formą czasownika esti, np.:
- strona czynna: mi legas libron - ja czytam książkę.
- strona bierna: libro estas legata de mi - książka jest czytana przeze mnie.
[edytuj] Imiesłowy w czasach
Imiesłowy można używać razem nie tylko w czasie teraźniejszym jak w podanych powyżej przykładach, ale również z pozostałymi czasami. Dzięki temu można się wyrazić precyzyjniej o danej czynności. Prześledźmy to na przykładzie zdania:
- ja kupuję mleko - mi acxetas lakton
Jeżeli czynność dana odbywała się teraz to:
- mi estas acxetanta lakton - jestem kupujący mleko
- mi estas acxetinta lakton - jestem takim, który kupił mleko
- mi estas acxetonta lakton - jestem takim, który kupi mleko (w sensie stoję w kolejce i zaraz kupię).
Jeżeli czynność dana odbywała się wcześniej to:
- mi estis acxetanta lakton - byłem kupujący mleko
- mi estis acxetinta lakton - byłem takim, który kupił mleko; kupiłem był mleko
- mi estis acxetonta lakton - byłem takim, który kupi mleko (w sensie stałem w kolejce i zaraz kupię).
Jeżeli czynność dana odbędzie się to:
- mi estos acxetanta lakton - będę kupujący mleko
- mi estos acxetinta lakton - będę kupiwszy mleko
- mi estos acxetonta lakton - będę takim, który kupi mleko (w sensie będę stał w kolejce i zaraz kupię).
[edytuj] W stronie biernej
Jeżeli czynność dana odbywała się teraz to:
- lakto estas acxetata de mi - mleko jest kupowane przeze mnie
- lakto estas acxetita de mi - mleko jest kupione przeze mnie
- lakto estas acxetota de mi - mleko będzie kupione przeze mnie (w sensie stoję w kolejce i zaraz kupię).
Jeżeli czynność dana odbywała się wcześniej to:
- lakto estis acxetata de mi - mleko było kupowane przeze mnie
- lakto estis acxetita de mi - mleko było kupione przeze mnie
- lakto estis acxetota de mi - "mleko będzie kupione przeze mnie" (w sensie stałem w kolejce i zaraz kupię).
Jeżeli czynność dana odbędzie się to:
- lakto estos acxetata de mi - mleko będzie kupowane przeze mnie
- lakto estos acxetita de mi - mleko będzie kupione przeze mnie
- lakto estos acxetota de mi - "mleko będzie kupione przeze mnie" (w sensie będę stał w kolejce i zaraz kupię).
Jak widać niektóre konstrukcje dość ciężko się tłumaczy na j. polski mimo, że sens zdania jest dość jasny.
