Historia Litwy/Zarys plemion bałtyjskich
Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.
- REDIRECT Szablon:Niekompletne
Spis treści |
[edytuj] Zachodni Bałtowie
[edytuj] Prusowie
Żyjący na terenie dzisiejszych Mazur i Obwodu Kaliningradzkiego Prusowie byli ludźmi uprawiającymi rolę. Hodowali też zwierzęta gospodarskie i domowe oraz zakładali barcie. Kobiety zajmowały się tkactwem, zbieraniem grzybów, ziół i owoców. Prócz tego Prusowie łowili ryby. Lud handlował z państwem czeskim, Germanami, Anglosasami czy nawet z Arabami. Głównym skarbem pruskiej ziem był bursztyn, który w średniowieczu był cenniejszy od złota.
Prusowie czcili siły natury - burze, grzmoty a także Słońce, Księżyc. Wierzyli, że ich bóstwa przybierają postać świętych gajów, kamieni czy potoków. Według nich dusze zmarłych pozostawały na ziemi, gdzie obserwowały żywych.
Główna władza leżała w rękach możnych i kapłanów. Organizowano wiece, gdzie wraz z wolnymi chłopami (kmieciami) obradowano na temat polityki danego plemienia. Decydujące słowo na wiecu mieli najważniejsi z możnych - kunigasi. Prusowie nigdy nie stworzyli jednolitego państwa, co w przyszłości ułatwiło podbój ich ziem. Słabe, najczęściej walczące ze sobą plemiona nie mogły stawić czoła wrogom. Plemiona te pozostawały jednak długo niepodbite dzięki znajomości terenu, gdzie często można było natknąć się na bagna, a porośnięty lasami wzgórza stanowiły idealne wały obronne. Prusowie atakowali najczęściej z zaskoczenia, gdyż nie mieliby szans w otwartym starciu. Głównym powodem zacofania tego ludu było jego pogańskie wyznanie. Chrześcijańskie kraje organizowały krucjaty przeciw niemu, a władcy pogańscy, bez poparcia Chrześcijan, w tym cesarza niemieckiego oraz papieża byli słabi. Nie istniała jednolita władza, dzięki której Prusowie mogliby stworzyć silne państwo.
Wiele razy do plemion pruskich wyprawiali się misjonarze, by nawracać ich na Chrześcijaństwo. Pierwszy taki przypadek to misja biskupa praskiego Wojciecha Sławnikowica w 997 r., który wyruszył tam dzięki pomocy polskiego księcia Bolesława Chrobrego. Misjonarz w towarzystwie brata Radzima i towarzysza Boguszy-Benedykta został zaproszony na wiec, gdzie Prusowie nakazali mu opuścić Prusy. Biskup jednak sprzeciwił się im nakazom i nie wrócił do Polski. Został odnaleziony przez Prusów i zabity, a w 999 r. ogłoszony świętym. Kolejny przypadek to misja Brunona w 1009 r. Został zabity już na granicy z Prusami. Władcy Polski często wysyłali misjonarzy do Prus z nadzieją, że gdy ci nawrócą pogan Polska zajmie ich ziemie bez walk.
Jak już wyżej napisano na terenie Prus żyło wiele pogańskich plemion. Głównym celem działu "Prusowie" jest oprócz opisania tego ludu scharakteryzowanie poszczególnych plemion.
Pomezanowie - najbardziej wysunięte na zachód plemię pruskie, żyjące między rzekami Wisłą, Osą, Elblągiem. Nazwa Pomezania (pruskie: Pomedien) znaczy leśny kraj. Za panowania Bolesława Chrobrego w Polsce Pomezania została podbita przez Polaków, jednak kilka lat po jego śmierci Pomezanowie wyzwolili się. Tutaj uciekł uzurpator mazowiecki - Miecław. Część ziemi pomezańskiej została schrystianizowana i wcielona do Polski za panowania tam Bolesława II Szczodrego. Na terytorium Pomezanów znajdują się obecnie miasta: Iława, Kwidzyn, Malbork.
Pogezanowie - plemię żyjące nad Zalewem Wiślanym, pomiędzy rzeką Elbląg a Pasłęką. Ziemie Pogezanów nazywane były niekiedy później Hoggerlandią, od imienia legendarnego wodza tego plemienia - Hoggo. Nazwa Pogezania (pruskie: Paugudian) znaczy tyle co kraj porośnięty lasami. Lud pogezański handlował bursztynem i innymi kruszcami oraz wyrobami głównie z Arabami, Czechami, Anglosasami i Germanami dzięki Truso - wielkiemu miastu portowemu, położonemu na terenie obecnej wsi Janów, na południe od Elbląga, gdzie swoją misję prowadził prawdopodobnie św. Wojciech.
Sasinowie - lud żyjący na południu Prusów, sąsiadujący z Mazowszem. Wiele razy do Sasinni, której nazwa tłumaczona była jako ziemia zajęcy wyprawiały się polskie wyprawy zbrojne. Prócz zyskania sławy i bogactwa władcy Polski wysyłali wojska, by schrystianizować i zagarnąć te ziemie. Prawdopodobnie tam ruszyła jedna z największych wypraww 1166 r. pod wodzą książąt polskich: Bolesława Kędzierzawego i Henryka Sandomierskiego. Wszelakie próby podbicia Sasinii zakończyły się jednak porażką
Warmowie - plemię żyjące na terenie Warmii, którego nazwa wywodzi się według legend od legendarnego pruskiego wodza - Warmo. W rzeczywistości pruskie słowo "Wormjan" znaczy tyle co czerwona ziemia. Głównym grodem Warmów była Orneta. Ziemie Warmów leżały nad Zalewem Wiślanym, dzięki czemu wśród tego ludu kwitł handel z krajami zamorskimi.
Barcja dzielona była przez jej mieszkańców na dwie prowincję: Mała
Bartowie - żyjące na wschodnim brzegu rzeki Łyny plemię, którego tereny leżały na północ od rozległych puszcz galindzkich. Na południowym wschodzie znajdowało się jezioro Mamry. Barcja była jednym z najbardziej zaludnionych regionów pruskich. Przed pojawieniem się w Prusach Krzyżaków Bartów było około siedemnastu tysięcy. Jako jeden z nielicznych lud ten nie został wybity, a ochrzczeni Bartowie asymilowali się przybyszami. Ostatecznie lud ten wymarł w XVII w. Być może nazwa "Barcja" pochodzi od barci - hodowli pszczół, upowszechnionej u Prusów.
Lubowie - plemię graniczące bezpośrednio z Mazowszem i Kujawiami, położone na południowym zachodzie ziem Prusów.
Nadrowowie - plemię, którego ziemia położona jest na wschód od dolnego Niemna w dorzeczu Pregoły. Nazwa Nadrowia nie została wyjaśniona. Znajdowało się tam centrum religijne Prusów. W miejscowości Romowa znajdował się najwyższy ośrodek kultu, gdzie rezydowali kapłani. Głównym grodem Nadrowów był Kamsvik.
Natangowie - żyjące między Łyną a Pregołą plemię, liczące w XIII w. piętnaście tysięcy ludzi. Podczas II powstania przeciw Krzyżakom Natangami dowodził wykształcony podczas niewoli Zakonie i znamienity wódz pruski Herkus Monte, z rodu Montewidów.
Sambowie - najbardzie wysunięte na północny-zachód plemię pruskie, żyjące na północ od dzisiejszego miasta Kaliningrad. Sambia była najbogatszym regionem pruskim. Za czasów Imperium Rzymian handlowała z nimi bursztynem. Po upadku cesarstwa brała aktywny udział w handlu z Wikingami, Szwedami i Danami. W przeciwieństwie do pozostałych ludów pruskich Sambowie nie kremowali zmarłych, lecz chowali ich w ziemi, a miejsce pochówku otaczali kamieniami.
Skalowowie - lud pruski, którego ziemie rozciągały się najbardziej na północ. Skalowowie zajmowali się handlem z państwami zamorskimi, głównie z Danią. Największym portem był Jomsberg. Stolica Skalowi - Ragnit to drewniany zamek, zniszczony przez Krzyżaków.
