Historia Polski/Okres państwa komunistycznego
Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.
Spis treści |
[edytuj] Początki PRL
Zadanie rekonstrukcji ruin komunizmu przypadło w udziale dzielnym Polakom prebywającym w Moskwie-tak zwanej grupie inicjatywnej, na której czele stanęli: Marceli Nowotko(1893-1942), Pawel Finder (1904-44) Bolesław Mołojec (1909-42). Wobec przerażających wydarzeń niedawnej przeszłości i obliczu grozy jaka niosła za sobą teraźniejszość, trzeba było niemało odwagi i poświęcenia, aby wytłumaczyć radzieckim towarzyszom, że należy na nowo stworzyć niezależną polską partię, a następnie organizowac ją pod samym nosem gestapo w okupowanej przez Niemców Warszawie. A jednak się udało, 5 stycznia 1942 roku aktyw nowej partii odbył swoje pierwsze konspiracyjne zebranie. Przyjęto nazwę Polska Partia Robotnicza (PPR). Pod koniec 1943 roku po tajemniczym zabójstwie Nowotki i aresztowaniu Findera przez gestapo, jako jej pierwszy sekretarz wyłonił sie Władysław Gomułka (1905-1982). Do walki przeciwko hitlerowskiemu okupantowi obok Armii Krajowej stanęła Gwardia Ludowa.
Nominacja Gomułki zbiegła się w czasie z wydaniem pełnego tekstu manifestu PPR « O co walczymy? », gdzie za 2 równoważne cele uznano niepodległość narodowa i rewolucję społeczną. Mimo marksistowsko-leninowskiej frazeologii takie przesuniecie punktu ciężkości oznaczało skierowanie szeroko pojętej strategii ruchu komunistycznego bardziej w stronę dawnej PPS niż KPP oraz stwarzało partii realne szanse znacznego powiększenia liczebności swych szeregów. W większości innych kwestii Gomułka zachowywał postawę ortodoksyjnego, zdyscyplinowanego i przyziemnego komunisty. Nie miał czasu na intelektualne teoretyzowanie ani na zajmowanie się sztuką, zupełnie tez nie interesowały go żadne liberalne idee. Upór, zahartowany w więziennej celi (w latach 1938-39, jako pracownik związku robotników przemysłu chemicznego, miał szczęście być aresztowany przez polska policje pod zarzutem uprawiania nielegalnej działalności politycznej - w ten sposób udało mu się przeżyć sowiecką czystkę w KPP, która pozbawiła życia większość jego towarzyszy) i w podziemiu, miał się okazać przeszkoda nie tylko w realizowaniu sowieckich planów manipulowania Polską dla własnych celów, ale także hamulcem dla złudnych nadziei na « liberalizacje » w późniejszym okresie. Gomułka stal na czele grupy ludzi którzy byli przekonani, ze jedyna gwarancja mająca obronić Polskę przed radzieckim imperializmem jest bezwzględnie przestrzegający swoich zasad polski komunizm. Przez następne dwadzieścia siedem lat, do 1970r., pogląd ten odciskał swoje piętno na podstawowych dążeniach ruchu, który dopiero w 1956 roku zdobył sobie prawo kierowania własnym losem.
[edytuj] Walka polityczna w latach 1944-1949
[edytuj] Zbrojne podziemie antykomunistyczne
Po II wojnie światowej Polska dostała się pod wpływy Związku Radzieckiego. W 1946 roku przeprowadzono referendum, w którym Polacy mieli zaakceptować nowy ustrój państwa. Wszechobecne plakaty zachęcały, by głosować Trzy razy tak (głosujący odpowiadali na 3 pytania). Kiedy okazało się, że ludzie nie głosowali zgodnie z planem, opublikowano sfałszowane wyniki. Brutalnie rozprawiono się z tymi, którzy nie zgadzali się z kłamliwymi wynikami, pracownicy Urzędu Bezpieczeństwa terroryzowali nieśmiałą opozycję. Polska stała się niedemokratycznym państwem, w którym wiele praw obywatelskich i praw człowieka było łamanych. Po dojściu do władzy Bolesława Bieruta w Polsce zapanował stalinizm.
[edytuj] Żydzi w Polsce po roku 1945
Komunistyczna Partia Polski (KPP), była to partia polityczna, składająca się w olbrzymiej części swej kadry przywódczej z mniejszości narodowych II RP (głównie Żydów). która w II Rzeczypospolitej była organizacją zdelegalizowaną, przestępczą, stosującą brutalny terror i walkę z odradzającym się państwem polskim. KPP jawnie i bezpośrednio występowała przeciwko suwerenności i niepodległości Polski Bardzo wielu jej członków było płatnymi agentami służb sowieckich, wykonujących określona zadania, wyznaczane im przez moskiewskich mocodawców. W 1938 roku Józef Stalin, kierując się swym chytrym instynktem i rewolucyjną czujnością, rozwiązał struktury KPP a większość jej kadrowych funkcjonariuszy wezwał do Moskwy i nakazał ich zgładzić. W ten sposób mogła później powstać legenda o antystalinowskim obliczu tej partii, co nie miało nic wspólnego z prawdą.
Czystka grupy Władysława Gomułki wkrótce po wojnie spowodowała awans Żydów i kompletny zakaz antysemityzmu. Ponadto, generalna opozycja między zdominowanym przez Żydów komunistycznym rządem w Polsce, a narodowym, antysemickim podziemiem, pomogła w wytworzeniu się u ogromnej większości populacji żydowskiej lojalności dla rządu komunistycznego, podczas gdy ogromna większość Polaków nie-Żydów była zwolennikami partii antysowieckich (Schatz 1991, 204-205). Rezultatem był szeroko rozpowszechniony antysemityzm: do lata 1947 roku zabitych zostało około 1.500 Żydów w 155 miejscowościach. Według słów kardynała Hlonda z 1946 r., w związku z incydentem, w którym zabito 37 Żydów, za pogrom „odpowiedzialność ponoszą Żydzi, którzy dziś zajmują najwyższe stanowiska w polskim rządzie i dążą do narzucenia formy rządu, której większość Polaków nie życzy sobie mieć” [w oryginale Schatza: „due to the Jews who today occupy leading positions in Poland's government and endeavor to introductif a governmental structure that the majority of the Poles do not wish to have” – przyp. tłum.] (Schatz 1991, 107).
Zdominowany przez Żydów rząd komunistyczny aktywnie angażował się w odnowienie i kontynuację życia żydowskiego w Polsce (Schatz 1991, 208), tak, że podobnie jak w Związku Sowieckim, nie przewidywało się, iż pod reżymem komunistycznym judaizm obumrze. Aktywiści żydowscy mieli „wizję etnopolityczną”, w której przy współpracy i aprobacie rządu trwałaby w Polsce żydowska kultura świecka (Schatz 1991, 230). Tak więc, kiedy rząd aktywnie podejmował działania przeciwko politycznemu i kulturalnemu wpływowi Kościoła, żydowskie życie zbiorowe w powojennym okresie kwitło. Zostały założone szkoły i publikacje w języku jidisz i hebrajskim, jak również wiele różnego rodzaju kulturalnych i społecznych opiekuńczych organizacji dla Żydów. Znaczny procent populacji żydowskiej zatrudniony był w żydowskich kooperatywach ekonomicznych Żydowskie pochodzenie było szczególnie ważne przy rekrutowaniu do służby bezpieczeństwa: „pokolenie” żydowskich komunistów miało świadomość, że jego władza wywodziła się w zupełności ze Związku Sowieckiego i że będą oni musieli uciec się do przymusu, aby kontrolować fundamentalnie wrogie społeczeństwo niekomunistyczne (str. 262). Kluczowi członkowie sił bezpieczeństwa wywodzili się z żydowskich komunistów, będących komunistami przed powołaniem polskiego rządu komunistycznego, ale do nich dołączano również innych Żydów przychylnych rządowi i wyalienowanych z szerokiego społeczeństwa. W rezultacie popularny obraz Żydów, jako służących obcym interesom i wrogów etnicznych Polaków jeszcze się wzmocnił
Żydowscy członkowie aparatu bezpieczeństwa często wydają się być motywowani osobistą wściekłością i żądzą rewanżu, mającą związek z ich żydowską tożsamością: „Ich rodziny zostały wymordowane i antykomunistyczne podziemie było, w ich percepcji, kontynuacją zasadniczo tej samej antysemickiej i antykomunistycznej tradycji [co nazistowska – tłum.]. Nienawidzili oni tych, którzy kolaborowali z nazistami, i tych, którzy przeciwstawiali się nowemu porządkowi niemal równie intensywnie, i wiedzieli, że jako komuniści, czy równocześnie komuniści i Żydzi, byli oni nienawidzeni, co najmniej tak samo. W ich oczach wróg był zasadniczo ten sam. Dawne złe czyny musiały zostać ukarane, nowe powstrzymane, a bezlitosna walka była konieczna, zanim będzie można zbudować lepszy świat”. (Schatz 1991, 226). Chociaż były czynione starania umieszczenia polskiej twarzy na tym, co w rzeczywistości było żydowsko-zdominowanym rządem, skutek tego był ograniczony z powodu braku godnych zaufania Polaków, mogących objąć stanowiska w partii komunistycznej, administracji rządowej, wojsku i aparacie bezpieczeństwa. Żydzi, którzy zerwali formalne związki ze wspólnotą żydowską, lub którzy zmienili nazwiska na polsko-brzmiące, lub mogli być wzięci za Polaków ze względu na wygląd fizyczny, czy brak żydowskiego akcentu, byli faworyzowani w promocjach.
Pokolenie żydowskich komunistów i ich etnicznie żydowskich stronników musi być uznane za historyczną grupę żydowską. Świadectwa wskazują, że grupa ta zabiegała o specyficznie żydowskie interesy, włącznie i szczególnie z interesem zabezpieczenia trwania żydowskiej wspólnoty w Polsce, jednocześnie czyniąc wysiłki, aby zniszczyć instytucje, takie jak Kościół i inne manifestacje polskiego bytu narodowego, promujące więzi społeczne Polaków. Także, komunistyczny rząd zwalczał antysemityzm i promował żydowskie interesy ekonomiczne i polityczne.
[edytuj] Stalinizm w Polsce
[edytuj] Mechanizmy władzy w czasach stalinizmu
[edytuj] Nowe elity władzy
[edytuj] Intelektualiści Polscy wobec stalinizmu. Socrealizm
[edytuj] Polska w czasach 'odwilży'
[edytuj] "Natolińczycy" i "Puławianie"
"Natolińczycy" i "Puławianie" był to dwie frakcje w PZPR które wyłoniły się w czasie Października 56. "Natolińczycy", nazwa od pałacyku w Natolinie gdzie się spotykali, byli to starsi komuniści nie chcący daleko posuniętych zmian w systemie, nazywani "chamami". "Puławianie", nazwa od ulicy Puławskiej, młodsze pokolenie działaczy partyjnych, chciało demokratyzacji państwa, większej niezależności od ZSRR, a więc kontynuowania zapowiedzi Października, nazywani "Żydami". W Październiku zwyciężyła frakcja Puławian, poparli Gomułkę który został I Sekretarzem KC. Jednak Gomułka zaczął szybko odchodzić od obietnic Odwilży, przy tym zrywając z Puławianami, oskarżanymi o "rewizjonizm". Związał się z Natolińczykami jako bardziej konserwatywnymi, co znalazło wyraz w zmianach kadrowych, tj. odsuwanie od stanowisk przedstawicieli "Puławian". Należy zaznaczyć że frakcje te były grupami nieformalnymi. Każda z nich nie przuznawała się do istnienia swojej, natomiast uznawała istnienie grupy przeciwnej. Za ostateczny rozrachunek z "Puławianami" można uznać Marzec 68 kiedy to usunięto ostatnich przedstawicieli tej grupy ze stanowisk kierowniczych partii.
[edytuj] Poznań 1956
W państwie narastało niezadowolenie. W czerwcu 1956r. robotnicy Zakładów Hipolita Cegielskiego (Poznań) rozpoczęli strajk. Pokojowe z początku protesty przerodziła się w zamieszki uliczne. Władza zdecydowała się na pacyfikację miasta i wysłała tam wojsko z czołgami. Doszło do masakry demonstrantów.
[edytuj] Przejęcie władzy przez Władysława Gomułkę
Mimo klęski robotników rządzący poszli na pewne ustępstwa. Mniejsza ilość ludzi ginęła w katowniach UB, złagodzono kurs wobec Kościoła Katolickiego.
[edytuj] Okres 'małej stabilizacji'
[edytuj] Odwrót od odwilży
[edytuj] Opozycja w szeregach partii
[edytuj] Pierwsze nielegalne działania antykomunistyczne
[edytuj] Wydarzenia roku 1968
[edytuj] Moczar i "Partyzanci"
[edytuj] Zdjęcie "Dziadów" z afisza i nagonka antysemicka
[edytuj] Wystąpienia robotnicze na Wybrzeżu 1970 r
Mianem Grudnia 1970 określa się bunt robotniczy w Polsce w dniach 14-22 grudnia 1970 roku (strajki, wiece, demonstracje) głównie w Gdyni, Gdańsku i Szczecinie. Bilans grudniowych represji był tragiczny: ponad tysiąc osób rannych, co najmniej 42 osób zabitych, przeszło 3 tysiące zatrzymanych. Do walki z demonstrantami ruszyło 5 tysięcy milicjantów i 27 tysięcy żołnierzy. Wybrzeże zostało spacyfikowane. Ogólne przyczyny buntu wynikały z narastającego kryzysu gospodarczego i politycznego, bezpośrednią przyczyną było ogłoszenie 13 XII 1970 podwyżki cen artykułów żywnościowych; 14 XII 1970 w Stoczni Gdańskiej rozpoczął się strajk, który rozszerzył się na inne przedsiębiorstwa i wobec braku reakcji władz politycznych na żądania robotników, przerodził się w wielotysięczną demonstrację uliczną; 14–15 XII demonstranci atakowali i podpalili gmach Komendy Wojewódzkiej PZPR oraz inne budynki, trwały starcia z oddziałami MO; kierownictwo PZPR podjęło decyzję o użyciu broni palnej przez oddziały MO i wprowadzeniu do miasta jednostek WP (łącznie na Wybrzeżu użyto ok. 25 tys. żołnierzy i 1,3 tys. czołgów i transporterów opancerzonych). W dniu15 XII do strajku przystąpili pracownicy przedsiębiorstw Gdyni, powstał miejski komitet strajkowy, który zawarł porozumienie z przedstawicielami władz miejskich, ale w nocy członkowie komisji zostali aresztowani; W dniu 17 XII strajki i demonstracje rozpoczęły się w Szczecinie, robotnicy ze stoczni im. Adolfa Warskiego przerwali pracę i wyszli na ulicę. Doszło do próby zajęcie budynku KW MO gdzie padły pierwsze strzały. Zamieszki trwały do późnych godzin nocnych. Do miasta wprowadzono czołgi i ogłoszono godzinę milicyjną. Także 18 grudnia w Szczecinie toczyły się walki uliczne i strzelano do ludzi. Podpalano czołgi. Po dwudniowych walkach w których zginęło 16 osób, a rannych było 212, w tym 117 demonstrantów ogłoszono strajk generalny. W dniu 21 XII powstał mający łączność z ok. 100 zakładami Międzyzakładowy Komitet Strajkowy .22 XII, po podpisaniu porozumienia z władzami wojewódzkimi, strajk zakończono. Strajkujący na Wybrzeżu robotnicy żądali m.in. wycofania podwyżki cen, podniesienia płac, nie represjonowania uczestników strajków, zwolnienia aresztowanych, ukarania odpowiedzialnych za spowodowanie ofiar; większość postulatów, gównie socjalnych, została przez władze państw spełniona; wg oficjalnych źródeł na Wybrzeżu zginęło 45 osób rannych zostało 1165 aresztowano ok. 3 tys.; robotników . Straty materialne oceniona przeszło 400 mln. zł. Bunt przyczynił się do zmian personalnych we władzach PZPR i państwa, 20 XII, po rezygnacji Władysława Gomułki, na I sekr. PZPR wybrano Edwarda Gierka; powołano na nowego premiera Piotra Jaroszewicza. Zmiany te to satysfakcja dla robotników których bunt obalił Władysława Gomułkę. Po raz pierwszy w krajach komunistycznych masy doprowadziły do zmiany rządzącej ekipy. Ludziom w Polsce obiecywano też między innymi zamrożenie cen na najbliższe lata, polepszenie bytu najuboższym rodzinom, podniesiono najniższe wynagrodzenie. Ale obietnice te były od początku z gruntu fałszywe, tak jak fałszywe były dane na temat ofiar masakry na Wybrzeżu, gdzie ciała ofiar pakowano w plastikowe worki i chowano potajemnie nocą pod nadzorem specjalnych komisji MSW w zbiorowych mogiłach na cmentarzu witomińskim w Sprzęgawsku i innych miejscach. Nastała nowa epoka w historii Polski – epoka gierkowska. Będący u władzy Edward Gierek nie wyciągnął wniosków z wypadków grudniowych na Wybrzeżu roku 1970. A był to tylko głośny pomruk tego co miało się wydarzyć 10 lat później.
[edytuj] Polska E. Gierka
[edytuj] Otwarcie na Zachód
[edytuj] Wydarzenia w Radomiu 1976
[edytuj] Pierwsze legalne organizacje opozycji antykomunistycznej. KOR i ROPCiO
[edytuj] Zmiany w społeczeństwie polskim w latach 60-70.
[edytuj] Karol Wojtyła - Papieżem
1978 6 października, kardynał krakowski, Karol Wojtyła, zostaje wybrany papieżem i przyjmuje imię Jan Paweł II. Jest pierwszym papieżem spoza Włoch od XV wieku. Jego pontyfikatowi przyświeca idea bliskości kościoła i człowieka, ochrony życia poczętego i godności jednostki ludzkiej. W czasie swojej misji apostolskiej odbywał wiele zagranicznych pielgrzymek.
