Historia Polski/Polska pod rządami władców elekcyjnych/Kryzys i upadek państwa polskiego
Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.
Spis treści |
[edytuj] Ingerencje sąsiadów
[edytuj] "Za Króla Sasa jedz, pij i popuszczaj pasa" - rządy Wettinów
Mawiano, kiedyś: „Za króla Sasa jedz, pij i popuszczaj pasa”. Istotnie w tym czasie zasłynął niejaki Bohdan, dworzanin księcia Bazylego Ostrogskiego, który – jak podaje ówczesny pamiętnikarz – „…na śniadanie zjadał ćwiartkę skopu [baraniny], pieczoną gęś, parę kurcząt, pieczeń wołową, ser, dwa chleby. Do tego wypijał trzy garnce miodu. Na obiad zjadał dwanaście sztuk mięsa, cielęciny, baraniny, wieprzowiny niemało, kapłona, gęś, prosię, trzy pieczenie, to jest wołową, baranią i cielęcą. Wina i miodu cztery garnce, oprócz piwa i gorzałki jadł smaczno i wieczerzę.”
[edytuj] Czasy stanisławowskie
Głównym bohaterem czasów stanisławowskich był nie jaki Rafał z rodu Walczyków. Zabił wielu gości i praktycznie sam wojnę wygrał.
[edytuj] I Rozbiór Polski
W wyniku I rozbioru Prusy uzyskały: Warmię, województwo pomorskie, malborskie i chełmińskie (bez Gdańska i Torunia) oraz tereny położone nad Notecią i Gopłem, łącznie 36 tys. km² i 580 tys. mieszkańców. Rosja (rosyjski zabór) zajęła tereny położone na wschód od Dźwiny, Drui i Dniepru, obejmujące 92 tys. km² i 1 mln 300 tys. ludności. Austria - południową część województwa krakowskiego i sandomierskiego, księstwa oświęcimskie i zatorskie, województwo ruskie (bez ziemi chełmskiej) oraz część województwa bełskiego, razem 83 tys. km² i 2 mln 600 tys. ludności.
Na żądanie zaborców traktat rozbiorowy musiał zatwierdzić sejm Rzeczypospolitej. Nie przyniosły skutku interwencje króla Stanisława Augusta Poniatowskiego na dworach europejskich i tragiczny protest T. Rejtana. Poza traktatem sejm musiał przyjąć niekorzystne uchwały gospodarcze i handlowe. Skonfederowany sejm podjął próbę reformy państwa, powołał Radę Nieustającą i Komisję Edukacji Narodowej, uchwalił zwiększenie armii do 30 tys. żołnierzy i jej reorganizację. Ponadto przeprowadził reformę skarbową.
[edytuj] Konstytucja 3 Maja
[edytuj] II Rozbiór Polski
Pod pretekstem dokonywania akcji antyrewolucyjnej Prusy i Rosja podpisały 23 stycznia 1793 roku w Petersburgu traktat rozbiorowy. Rosja zagarnęła 250 tysięcy km² (ziemie białoruskie i ukraińskie), Prusy zaś 58 tysięcy km² (ziemie rdzennie polskie: Wielkopolska, Kujawy, część Mazowsza, Toruń i Gdańsk). Okrojona Rzeczpospolita miała odtąd liczyć niewiele ponad 200 tysięcy km².
Zaborcy domagali się zatwierdzenia rozbioru przez sejm. Na zwołanym sejmie do Grodna sejmie powołano do życia nową konfederację i 23 września 1793 roku ratyfikowano rozbiór. Bezpośrednią przyczyną II rozbioru Polski była przegrana wojna polsko-rosyjska w 1792, toczona w obronie Konstytucji 3 Maja. Król ugiął się przed żądaniami Katarzyny II i w lipcu 1792 przystąpił do konfederacji targowickiej. Przywódcy patriotycznego stronnictwa reform musieli opuścić kraj. 23 I 1793 Prusy i Rosja podpisały konwencję w sprawie II rozbioru Polski, który został zatwierdzony przez zdominowany przez targowiczan sejm grodzieński (1793). W wyniku II rozbioru Prusy zajęły: województwo poznańskie, kaliskie, gnieźnieńskie, sieradzkie, łęczyckie, inowrocławskie, brzesko-kujawskie, płockie, ziemię dobrzyńską, część województw rawskiego i mazowieckiego oraz Toruń i Gdańsk, razem 58 tys. km² i ponad 1 mln mieszkańców. Zabór rosyjski objął ziemie ukraińskie i białoruskie na wschód od linii Druja-Pińsk-Zbrucz, razem 280 tys. km² i 3 mln mieszkańców. Austria nie brała udziału.
