Historia dla gimnazjum/Mezopotamia
Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.
Mezopotamia to starożytna kraina na Bliskim Wschodzie leżąca w dorzeczu rzek: Tygrysu i Eufratu. Na obszarze tym w starożytności rozwijało się szereg kultur, państw i imperiów, których twórcami były różne ludy (Sumerowie, Akadowie, Asyryjczycy, Amoryci, Huryci, Kasyci, Chaldejczycy), kontynuujące jednak wspólne dziedzictwo kulturowe. Powszechnie uważa się, że właśnie na terenach Mezopotamii narodziła się pierwsza cywilizacja.
Słowo "Mezopotamia" prawdopodobnie wzięło się z języka greckiego i oznacza "Międzyrzecze", odpowiada to położeniu tej krainy. Otóż jest ona umiejscowiona między dwiema wielkimi rzekami Bliskiego Wschodu, Eufratu i Tygrysu. Ten teren i ludność na nim zamieszkałą powszechnie uważa się za cywilizację, która zapoczątkowała wszystkie inne. To tam powstawały pierwsze miasta, pismo oraz kalendarz. Wymyślono tu także wiele nowych wynalazków bez których dziś nie możemy sobie wyobrazić świata, np. koło. Tutaj ustalono pierwsze na świecie prawo, zaczęto interesować się matematyką i astronomią. Tutaj także powstał handel. W Mezopotamii miał również znajdować się biblijny Eden. Jednak przez tysiąclecia swojego istnienia kraina ta straciła swoje znaczenie.
Spis treści |
[edytuj] Początki wielkich cywilizacji
Ślady życia w Mezopotamii wyliczono na VI tysiąclecie p.n.e. Najwcześniej nauczono się tego co było niezbędne do życia, czyli uprawiać rolę i wytapiać metale. Temu pierwszemu sprzyjało wiele czynników. Na bliskim wschodzie panował klimat sprzyjający uprawie roślin, natomiast w samej Mezopotamii prawdopodobnie znajdowały się najżyźniejsze (ówcześnie) tereny. Międzyrzecze było terenem nieustannie nawożonym przez muł który z kolei był nanoszony przez dwie wielkie rzeki przepływające przez tą właśnie krainę. Tutaj w samym sercu pierwszej cywilizacji świata, możliwy był zbiór plonów nawet do trzech razy w roku.
Na tych urodzajnych terenach osiedlało się coraz więcej ludzi. Grupy wędrownych myśliwych najczęściej tutaj zakładały swoje domy, z powodu zmęczenia koczowniczym trybem życia. Zaczynali oni bowiem zakładać małe osady w których hodowali ryż, pszenicę czy jęczmień. Między swoimi wioskami transportowali różne towary, a ich szlakiem komunikacyjnym stały się rzeki.
Koło 4500 r.p.n.e mieszkańcy Mezopotamii patrząc na coroczne okresy wylewu mułu i osadów z rzek, zaczęli kontrolować wodę. Budowali wały by nie marnować wody na zatapianie ich domostw, zaczęli budować prowizoryczne kanały które miały nawadniać pola. Przyszłe cywilizacje udoskonaliły te sieci irygacyjne ale i tak nie były one idealne.
 |
Cywilizacja- społeczeństwa, które budowały miasta i stworzyły państwa o skomplikowanej administracji i prawie |
[edytuj] Wielkie cywilizacje Międzyrzecza
Mezopotamia miała dobre położenie handlowe, co znacznie wpłynęło na rozwój Bliskiego Wschodu. Pierwszą cywilizacją która tam powstała byli Sumerowie w 3000 r. p.n.e. Wybudowali oni potężne miasta: Ur, Uruk, Kisz i Lagasz. Na początku III tysiąclecia p.n.e powstało państwo Akad , które setki lat później podbiło całą Mezopotamię. Na początku II tysiąclecia p.n.e. przybyły tam kolejne ludy, które utworzyły walczące ze sobą państwa- Asyrię i Babilonię. Ziemie te przejęli potem Arabowie, Mongołowie i Turcy Osmańscy.
[edytuj] Matematyka, astronomia
Kultury Mezopotamii charakteryzowały się dbałością o rozwój nauki. Sumeryjczycy wynaleźli bardzo zbliżony do współczesnego sposób zapisywania liczb. Znane były dwa systemy: dziesiętny w którym występowało dziesięć cyfr oraz bardziej skomplikowany sześćdziesiętny. Znajomość matematyki przyczyniła się do poznania astronomii, która pozwoliła stworzyć kalendarz, a zatem wyznaczać pory roku, czas zasiewu i przewidywać wylewanie rzek.
[edytuj] Pierwsi artyści
Wśród ludów zamieszkujących Mezopotamię żyło wiele artystów. Tworzyli mozaiki (np. z muszli i kamyków) a także dzieła architektoniczne, np. grobowce władców. Jednym z najsłynniejszych jest zikkurat wybudowany przez Sumerów. Mieszkańcy Mezopotamii wykonywali również piękne rzeźby, o tematyce kulturowej, historycznej lub mitologicznej. Archeolodzy na dzisiejszych terenach Mezopotamii odnaleźli wiele zdobionych naczyń, figurek ludzi, zwierząt i bogów wykonanych z drewna, kamieni oraz złota, posążki oraz instrumenty muzyczne.
[edytuj] Ziemie irackie
Obecnie Mezopotamia zajmuje tereny Iraku, Syrii i Iranu. Znajdują się tam obfite złoża surowców, np. gaz ziemny, sól kamienną, fosforyty. Przede wszystkim należy wymienić złoża ropy naftowej, które stanowią główne bogactwo Iraku. Rozwinęły się tam piękne miasta posiadające ważne ośrodki handlowe, gospodarcze i kulturalne, między innymi Bagdad, Abadan, Mosul i Al-Basra. Niestety, ze względu na konflikty Iraku z sąsiednimi państwami i mocarstwami światowymi dawna rajska kraina stała się teraz areną walk zbrojnych.
