Historia dla gimnazjum/Sumerowie

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.

Pierwsze ślady życia pochodzące z Mezopotamii są przypisywane Sumerom, choć pochodzą z 5500 r. p.n.e. Mimo to powszechnie uważa się Sumerów za pierwszą cywilizację zamieszkałą w Międzyrzeczu. Dokładnie nie wiadomo skąd przybył ten lud. Na początku IV tysiąclecia p.n.e Sumerowie osiedlili się między dwiema rzekami: Eufratem i Tygrysem. Utworzyli wiele niezależnych od siebie miast-państw, które miały oddzielne prawa i były rządzone przez innych królów. Miasta były otoczone murami z cegły suszonej na słońcu. Wznosili także piękne pałace i świątynie poświęcone bogom. Mieszkańcy tego rejonu udoskonalili także kanały irygacyjne. Sumerom zawdzięczamy wynalezienie koła garncarskiego oraz pisma klinowego, który szybko rozprzestrzenił się na cały starożytny Wschód.

O początkach historii Sumeru, nie wiemy zbyt wiele, szczególnie o początkach jego powstawania. Sumeryjskie miasta-państwa od zawsze ze sobą walczyły i rywalizowały. W połowie III tysiąclecia p.n.e. na najmocniejsze państwo wyrósł Lagasz. W połowie XXIV w. p.n.e. władca państwa Umma - Lugalzagesi, podbił inne miasta państwa i zjednoczył większą część Sumeru, tworząc państwo ze stolicą w Uruk. Jednak po kilku latach zostało ono podbite przez Sargona I Wielkiego, władcę Akadów. Akadowie stworzyli duże i silne państwo w którym doszło do wymieszania etniczno-kulturowego. W czasie ich panowania kultura Sumerów dalej się rozwijała, przemieszali się z innymi ludami i wiele się nauczyli. Udoskonalili swoją sztukę a także technikę rzemieślniczą. Około 2200 r. p.n.e. zostało zdobyte i w części zniszczone przez górskie plemię Gutejów. W tym okresie niektórym sumeryjskim miastom-państwom, udało się uniezależnić i stworzyć własne państwo pod rządami z III dynastii Ur. Później państwo Sumeryjskie nie odegrało żądnej ważniejszej roli. Zostało pokonane na początku XX w. p.n.e. przez Amorytów, a później stało się częścią Babilonii.

[edytuj] Wiara

Religia Sumerów, podobnie jak innych ludów w starożytności była politeistyczna. Co oznacza że wierzyli w wielu bogów związanych z konkretnymi siłami natury. Uważali iż człowiek ma służyć bogom i zdobywać im jedzenie. Modlitwa w ich wierzeniach odgrywała bardzo ważną rolę, dlatego wykonywali specjalne posążki ze złożonymi rękami, które miały modlić się za nich, gdy ich właściciele zajmowali się innymi sprawami.

• An - bóg nieba, władca wszechświata;
• Ea - władca świata podziemnego;
• Enlil - syn Ana lub Enkiego, władca powietrza;
• Enki - syn Ana, bóg podziemnego oceanu, patron magii, mądrości i rzemiosła;
• Sin - bóg księżyca;
• Anat - bóg wojny;
• Dumuzi - bóg pasterzy i podziemia, mąż Inany;
• Inana - bogini miłości i walki, określana mianem Królowej Niebios, najważniejsza bogini sumeryjska

[edytuj] Struktura społeczna

Sumerowie prawdopodobnie byli pierwszymi twórcami na świecie struktury społecznej jak i politycznej państwa. Najgłówniejszym ośrodkiem religijnym i politycznym były: świątynia wraz z pałacem władcy otoczone grubym murem. Wokół tego znajdowały się domy mieszkalne, łąki i tereny uprawne. To wszystko otaczał kolejny mur. Dalej rozciągały się kanały nawadniające a wzdłuż nich wsie, które należały do miasta. na początku najważniejszą rolę w mieście odgrywał kapłan. Każde miasto-państwo było uważane za własność jakiegoś bóstwa, a kapłana za jego ziemskiego przedstawiciela. Później władza przeszła w ręce króla i centrum miast-państw stały się pałace.

[edytuj] Pismo

Wynalazkiem Sumerów jest także pismo, najpierw obrazkowe (tzw. piktogramy), później klinowe (obrazkowo-sylabiczne). Posługiwali się nim do zapisywania na glinianych tabliczkach opowieści o bogach i bohaterach, przypowieści, pieśni religijnych, a także traktaty prawnicze, historyczne, religijne,medyczne, językowe oraz przyrodnicze. Pisma używali także do prowadzenia księgowości. Jednym z najsłynniejszych zabytków kultury sumeryjskiej jest "Poemat o Gilgameszu", (tytuł został nadany przez nowożytnych uczonych)- słynny Epos opisujący dzieje Gilgamesza, herosa, legendarnego króla miasta Uruk z przełomu XXVII i XXVI w. p.n.e.