Historia dla gimnazjum/Wprowadzenie

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.

Historia to nauka badająca dzieje ludzkich zbiorowości (społeczeństw) istniejących w określonym czasie i w określonej przestrzeni. Historia nie tylko opisuje dzieje dawniej żyjących ludzi i społeczeństw ludzkich,lecz dąży też do wyjśnienia tych dziejów, uchwycenia cech charakterystycznych w rozwoju społeczeństw. Świadomość tego miał już Herodot (zwany "ojcem historiografii"), ktory nie tylko pragnął opisać wojny Greków z Persami, lecz także wyjaśnić dlaczego oni ze sobą wojowali.

[edytuj] Źródła historyczne

Utrwalone i zachowane pozostałości myśli, dzałania, czy w ogóle życia ludzkiego, zwiemy żródłami historycznymi. Źródła te mogą być zarówno niepisane, jak i pisane. Wyróżniamy następujace źródła :

Niepisane	Pisane
Materialne domostwa, odzież, narzędzia, broń, ozdoby, pieniądze	Źródła opisowe kroniki, roczniki, pamiętniki, dzieła naukowe
Sztuka malarstwo, grafika, plakat, rzrźba, film, muzyka	Źródła aktowe kodeksy praw, konstytucje, nadania, dekrety, traktaty międzynatodowe, regulaminy i statuty, umowy
Architektura	Źródła listowe korespondencja urzędowa, korespondencja prywatna
Obyczaje tańce,przyśpiewki, obyczaje ludowe, rytuały np. postrzyżyny, ceremonie np. koronacyjna, ślubna,	Prasa prasa periodyczna, prasa tematyczna
Przekaz audio-wizualny filmy dokumantalne, audycje radiowe, przemówienia, relacje z wydarzeń i uroczystości	Pisma "ulotne" ulotki np. wyborcze, broszury, etykiety, instrukcje, rachunki np. kasowe, blankiety

Odtwarzając wydarzenia z przeszłości, historyk powinien dotrzeć do jak największej liczby żródeł. Musi ocenić ich przydatność, odczytać znaczenie, sprawdzić wiarygosdność, porównać ze sobą. Dopiero po takim badaniu, często żmudnym i pracochłonnym, może przystąpić do odtwarzania i wyjśniania wydarzeń.

[edytuj] Nauki pomocnicze

---

Historia sama w sobie jest diedziną nauki, poznawanie historii odbywa się poprzez rozwijanie wiedzy, właśnie w dziedinach nauk pomocniczych. Wyróżniamy następujące nauki pomocnicze : numizmatyka, archeologia, genealogia, heraldyka, filatelistyka, geografia historyczna, meteorologia historyczna, archiwistyka, chronologia, ikonografia.

[edytuj] Rola czasu

---

Badając dzieje ludzkości, historycu dostrzegli, że pewne zjawiska i niektóre zespoły zjawisk trwały w określonym ciągu czasu; zauważyli też, ż zachodziło w nich wiele zmian. podielili więc dzieje na kilka długotrałych okresów, czyli epok. Każda z nich odznaczał się charakterystycznymi cechami.

• Wyróżniamy nastepujące podziały :
  • Podział na ery
    • Przed Chrystusem, przed naszą erą (p.n.e)
    • Po Chrystusie, nasza era (n.e)
  • Podział na tysiąclecia (tysiąclecie - milenium)
  • Podział na stulecia (wieki)
  • Podział na dekady ( dekada - 10 lat)
  • Podział na lata
  • Podział na kwartały (kwartał - 3 miesiące)
  • Podział na miesiące
  • Podział na tygodnie
  • Podział na dni

• • Podział na epoki :
    • Prechistoria (do 3000r. p.n.e)
    • Starożytność (od 3000r. p.n.e do 476r. n.e)
    • Średniowiecze (od 476r. n.e do ok.1492r. n.e)
    • Nowożytność (od ok. 1492r. n.e do 1918r. n.e)
    • Czasy najnowsze (od 1918r. n.e)

Przed naszą erą czas liczymy wstecz ( np. Po 322 roku p.n.e następuje 321 rok p.n.e). Niema roku zerowego (po 1 roku p.n.e następuje 1 rok n.e). W naszej erze liczymy czas dodając lata ( np. Po 132 roku n.e następuje 133 rok n.e). Wiek zapisujemy cyframi rzymskimi ( np. V wiek p.n.e). Nowe stulecia liczymy od 1 roku nowego wieku ( np. wiek XVII, zaczyna się od roku 1601, a kończy w 1700r.).

Chronologia 

- nauka zajmująca się badaniem upływu czasu.

Periodyzacja 

- podział histori na określone okresy czasu.