Historia dla liceum/Indie i Chiny
Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.
Spis treści |
[edytuj] Chiny
[edytuj] Główne kultury neolityczne:
Cywlizacja Chin skupiała się wokół 2 głownych rzek:
- Huang-he (żółta rzeka)
- Jangcy (niebieska rzeka)
Dwie najważniejsze kultury neolityczne to:
- Jangshao (środkowy bieg rzeki),
- Longschan (dolny bieg)
Rozwijały się nad Huang-He w czasie V tysiąclecie - III tys. pne.
Obydwie kultury budynki wznosiły z ubitej ziemi. Domki były zagłębione w ziemi na około 1 metr.
Pierwsze miasta powstają w latach 3000-2000 przed naszą erą w kulturze Longschan. Pierwsze miasta otaczano murami ziemnymi.
W kulturze Jangschao wyróżnia się zdobioną ceramikę robioną ręcznie, natomiast w Longschan powstawały warsztaty ceramiczne które wytwarzały bez zdobień, ceramika żółta.
Około 2000 r.p.n.e. nastała epoka brązu.
[edytuj] Początki cywilizacji Chińskiej
Chiny narodziły się nad Huang-He około 2000 lat pne. Cywilizacje Chińska założyli San Huang (troje dostojnych) około 2500 roku p.n.e. Wynaleźli oni pismo, wiarę, uprawę roli.
Po nich panowali Wu Di (5 władców), po ich smierci założono dynastię Xia/Hia (2205-1766 p.n.e.).
[edytuj] Dynastia Szang
Druga dynastia Szang 1766-1027 p.n.e. Budowano regularne miasta i obwarowania z grewnianych słupów z gliną i ziemią, dwu kondygnacyjne grobowce królewskie, domy to proste konstrukcje drewniane. Dla wczesnych Chin charakterystyczne są brązowe kotły na 3 nogach, ceremonialne, związane z kultem przodków.
"Smocze kości" - krowie kości z inskrypcjami historycznymi. W Anyang odkopano stolicę Szangów i grobowce dynastii, znajdowały się tam doły z kośćmi które prawdopodobnie były starożytnym archiwum. Wróżono z pęknięć na kościach. Kości zapisywano piktogramami. Z tego samego okresu pochodzą grobowce głębokie na 15 metrów z ofiarami ludzkimi i zwierzecymi.
Pierwszą dynastię obalono gdy lud uznał, że władca nie kierował się cnotą.
Główne bóstwo w czasach Szan to Szang-ti.
[edytuj] Dynastia Czou/Zhou
1027 r.p.n.e. - Dynastia Szang została obalona przez lub Czou/Zhou. Była to najdłużej panująca dynastia Chin - 1027-246 r.p.n.e.
Dzieliła się na:
Zachodzia dynastia Czou - 1027-771
Wschodnia dynastia Czou - 771-246
Przejęli początkowo kult Szang-ti ale później upowszechnił się bóg T'ien (niebo) - bóg bez postaci. Upowszechniła się wiara, że rządy obejmuje się z mandatu nieba. Władcy rządzili tak długo jak kierowali się cnotą.
Za Zachodniej dynastii wykształcił sie system feudalny:
Władca (Wang)
Książe (Gong)
W VIII w.p.n.e. istniało w Chinach około 200 państewek.
771 r.p.n.e. - zamordowano króla, zdobyto stolicę którą przeniesiono na wschód. Wschodni władcy nie mieli dużego znaczenia politycznego, zajmowali się jedynie kultem T'ien.
Podokresy Wschodniej dynastii Czou
Epoka wiosen i jesieni - (722-481) - walki z rytuałami wielu księstw. Bujny rozwój kulturowy i cywilizacyjny Chin.
Epoka walczących królestw - (481-221) - 7 największych państw toczyło walki między sobą. Wyścig zbrojeń sprzyjał postępowi cywilizacyjnemu. Rozkwitła filozofia Chińska ("100 szkół") - Taoizm (Lao-Tsy), Konfucjonizm (Konfucjusz), Motizm (Mo-Tsy). Rozległe zabudowania pałacowe, drewno i glina, w tym okresie powstały zasady architektury.
[edytuj] Dynastia Quin, pierwszy Cesarz Chin
221 - zjednoczenie walczących królestw przez państwo Quin.
247-210 - Czeng/Zheng władcą Quin, w 221 przyjął nazwę Cesarza Chin (Szy hung-ti).
Rozpoczął budowę Wielkiego Muru na północy.
Hiong-nu - plemiona atakujące północne królestwa Chin.
Pierwszy cesarz był wielkim tyranem, palił literaturę, zakopał żywcem 460 historyków aby historia Chin zaczynała się od neigo. Jego grobowiec to Teraktowa Armia.
210-206 - Wojna domowa po śmierci pierwszego Cesarza.
[edytuj] Dynastia Han
Po wojnie władzę przejmuje dynastia Han.
Wczesna - 206-9 n.e.
Późna - 23-220 n.e.
Upowszechniła sie biurokracja - zarządzali państwem urzędnicy wybierani drogą egzaminów państwowych a nie dziedzicząc posadę. W grobowcach tworzono łuki i kopuły.
9-23 n.e.- rządy Wang-Manga który chciał cofnąc te reformy.
[edytuj] Podział Chin
220 n.e. - rozpad Chin na trzy królestwa:
Wei (północ)
Wu (południe) 280 - Chwilowe połączenie Chin.
Szu (zachód)
Budowano wielkie buddyjskie świątynie skalne, malowidła naścienne, budowano pagody czyli skarbce.
W IV w północ opanowali koczownicy, którzy rozbili je na 16 państewek.
581- ponowne zjednoiczenie Chin (Średniowiecze Chin)
[edytuj] Indie
[edytuj] Cywilizacje Indusu - od około 2400 do 1700 p.n.e.
Wiedzę o wczesnym okresie w historii Indi czerpie się z zapisków Sumerów którzy handlowali z:
Meluhha (dolina Indusu)
Dilmun (Bahrajn)
Magan (Oman)
[edytuj] Główne stanowiska archeologiczne :
Harappa
Mohendżo Daro
Kalibangan
Lothal
Do 1800 r.p.n.e. utrzymywano kontakty z Sumerami.
Cywilizacja Indusu kończy się wraz z najazdem Ariów.
Rygweda - poemat wierszowany, bohaterowie Dasa, Dasjowie. Wraz z Jadżurweda, Samaweda i Arthaweda stanowi zbiór świętych hymnów ceremonialnych.
Drawidowie - pierwotna ludność Indii o ciemnej karnacji skóry.
[edytuj] Okresy w historii Indii.
Okres Starowedyjski - 1500 - 1200
Okres Nowowedyjski - 1200-800
[edytuj] Warstwy w społeczeństwie Indii (warny):
Bramini (kapłani)
Kszatrijowie (wojownicy)
Wajśjowie (rzemieślinicy)
Śudrowie (słudzy)
Od około 500 r.p.n.e. najważniejszym królestwem była Magadha.
327 r.p.n.e. - Aleksander Wielki dociera do Indii, w tym okresie rządzili w Indiach Nandowie.
[edytuj] Najważniejsi władcy Indii starożytnych
Ćandragupta - obalił Nandów i około 324-317 objął władzę nad Indiami, założył dynastię Maurjów, jego dynastia podbiła całe Indie i zjednoczyła je.
Aśoka - wnuk Ćandragupty - 270-230 p.n.e., najsłynniejszy władca starożytnych Indii, przeszedł na buddyzm, wyznawał ahinse czyli doktryne nie czynienia zła.
Maurjowie panowali do 186 r.p.n.e.
186-320 n.e. - Dynastie Śungów i Kuszanów.
Ćandragupta II - 320-335 - założyciel dynastii Guptów (320-495)
495 - Indie zdobyte przez Hunów Heftalitów.
