Historia dla liceum/Najstarsze epoki i narzędzia

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.

Spis treści

[edytuj] Paleolit

2,6 mln lat temu rozpoczął się okres historyczny zwany paleolitem. Dzielił się na:

[edytuj] Paleolit dolny - 2,6 - 300 tys l.p.n.e.

Powstają pierwsze kultury pradziejowe - kultura Olduvai (otoczaki 1,8 mln lat p.n.e.), kultura aszelska (1,5 mln lat p.n.e. pięściaki, pierwsze domy). Około 1,8 mln p.n.e. migracja gatunku homo, 1,6 mln - ogień zostaje wynaleziony

[edytuj] paleolit środkowy - 300 - 40 tys

Kultura mustierska - 200 tys p.n.e., pierwsze pochówki, sercowate pięściaki, gospodarka myśliwsko-zbieracka

[edytuj] paleolit górny - 40 - 12 tys

[edytuj] Podstawowe kompleksy kulturowe:

  1. kultura oryniacka (oryniak) - Europa, północna Afryka, bliski wschód - 40-28 tys, brak ciągłości kulturowej z kulturą lewaluaską, malowidła naskalne w jaskini Szaber.
  2. kultura growetien (kultury graweckie)- cała Europa - 28-22 tys - uciekając przed zlodowaceniem (22-18 tys) ludzie docierają na Bałkany - kultury epigraweckie, ostrza z zadziorami oraz tylcowe, wypalano figurki zwierząt, powstaje wiele figurek Wenus, brak malowideł naskalnych.
  3. kultura solutrejska - zachodnia Europa - 21-17 tys - ostrza liściowate, malowidła naskalne.
  4. kompleks kultur magdaleńskich - Europa(Lascaux, Altamira) - 17-12 tys - malowidła naskalne, liczne narzędzia kościane, harpuny, narzędzia kamienne wiórowe.

Pojawia się łuk. Budowano szałasy drewniano-ziemne. Rozwija się system wierzeń. Początki górnictwa. Wytwarzano drapacze, rylce, narzędzia stają się mniejsze i bardziej wyspecjalizowane.. Malowana ciała. Rycinami ozdabiano groby. Malowidła naskalne. Neandertalczyków wypiera homo sapiens. Wzrasta liczba ludności, gdyż jest mniejsza umieralność. Tworzono włócznie drewniane, harpuny (większe połowy ryb). Wypalanie gliny.

[edytuj] paleolit schyłkowy - 12 - 8 tys

  1. kultura epimagdaleńska - Europa - 12-6 tys
  2. mezolit - 8-4 tys - transformuje w neolit, przejście ze zbieractwa do wytwarzania, udomowienie owcy i świni.

[edytuj] Rewolucja neolityczna

Rewolucja neolityczna – termin określający przechodzenie skupisk ludzkich od wędrownego trybu życia związanego ze zbieractwem, myślistwem i łowieniem ryb do trybu osiadłego, w którym źródłem utrzymania stało się rolnictwo i hodowla. Rewolucja neolityczna rozpoczęła się około 10 000 lat temu (około 7 000 lat przed naszą erą) wśród ludów Bliskiego Wschodu zamieszkujących obszary Mezopotamii, Syrii i Egiptu. Jednocześnie rozpoczęła się epoka kamienia gładzonego – neolit. Do około 4 000 r. p.n.e. proces osiedlania się objął już większość Europy, w tym Polskę. W czasie rewolucji neolitycznej powstawały osady, a następnie miasta niekiedy otaczane murami. Wynaleziono także sposób wykonywania naczyń z gliny, innym wynalazkiem było tkactwo

Pierwsze rolnicze wspólnoty powstały w Anatolii, Syrii i Palestynie. Do najstarszych zaliczają się: Çatal Höyük (czyt. czatal hijik), Jerycho i Mujerbat.

Obok nich wiodły życie grupy pasterzy, które czasowo zmieniały miejsca zamieszkania, wędrując w poszukiwaniu odpowiednich pastwisk dla udomowionego bydła i innych gatunków zwierząt.

Na podstawie ostatnich badań, powoli odchodzi się od używania tego terminu, przyjmując nastanie neolitu jako procesu bardziej złożonego i dłuższego w czasie.

[edytuj] Centra neolityzacji

Obszary gdzie po raz pierwszy doszło do udomowienia zwierząt i zajęcia się rolnictwem.
Głównym centrem jest żyzny półksięzyc(pszenica, jęczmień, soczewica, groch, kozy, owce) oraz strefa Sahel na południu Sahary (proso, sorgo, bydło), następnie wyżyna irańska oraz dorzecze "Żółtej rzeki" w Chinach (proso, ber, świnia, kura), południe Chin (dorzecze "Niebieskiej rzeki" - ryż, świnia, kura), środkowa Ameryka oraz rejon Andów (kukurydza, ziemniaki, pieski preriowe, indyk, lama, alpaka)

[edytuj] Podział neolitu

[edytuj] Neolit praceramiczny - 8000-6500 pne

Wyrób naczyń z gliny

  1. faza A - pełna domestykacja roślin
  2. faza B - udomowienie zwierząt - kozy i owcy.

Zmienia sie charakter zabudowy. Powstają pierwsze zwarte osiedla, domy prostokątne ceglane. Telle - wzgórza powstałe po budowaniu nowych domów na starych. Pierwsza ceramika w Palestynie, Syrii i Sudanie. Pojawienie się ceramiki prowadzi do:

[edytuj] Neolit ceramiczny - 6500-4000 pne

  1. kultura Hassuna (Irak) - 6300-5700
  2. kultura Samarra (środkowy Irak i Syria) - 6100-5500 pne
  3. kultura Halaf (od Iraku az do morza śródziemnego) - 5600-5000 pne
  4. kultura Ubajd (Mezopotamia) - rozpoczyna ją tzw. poziom 0 (6000 pne), kolejne poziomy trwają do 4000 pne. Od 4500 rozpoczyna się ekspansja na północ, miasta są otoczone wsiami.
  5. kultura Uruk (Mezopotamia) - 4000-3000 - wykształcają się miasta na planie owalnym z świątyniami i spichlerzami.

[edytuj] Skutki rewolucji neolitycznej:

  • osiadły tryb życia (z gęstą zabudową)
  • uprawa roli i hodowla
  • wytwarzanie tzw. produktów wtórnych hodowli
  • wytwarzanie narzędzi
  • handel i usługi
  • podział zadań – zawody, specjalizacje
  • naczynia z gliny i tkactwo
  • początki metalurgii
  • wzrost liczby ludności
  • stworzenie społecznej hierarchii
  • wytworzenie instytucji władzy i organizacji państwowej
  • eksploatacja zasobów Ziemi na nie spotykaną wcześniej skalę
  • wyniszczenie lasów na skutek pozyskiwania drewna na budulec i opał oraz terenu pod uprawę i pastwiska

Zobacz też: prehistoria


Spis treści
Źródło „http://pl.wikibooks.org/wiki/Historia_dla_liceum/Najstarsze_epoki_i_narz%C4%99dzia”