Pszczelarstwo/Hodowla

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.
Skocz do: nawigacja, szukaj


Flying Bees 20080926.jpg

Hodowla pszczół[edytuj]

Hodowla pszczół ma na celu z jednej strony zachowanie gatunku pszczoły miodnej, a z drugiej wyhodowanie pszczół o cechach korzystnych z punktu widzenia pszczelarstwa. Każda placówka hodowlana lub indywidualny hodowca inaczej ustala hierarchię przydatnych cech składających się na tzw. wartość użytkową pszczół. W pasiece nastawionej na produkcję miodu główny nacisk jest kładziony na miodność, pasieki specjalizujące się w produkcji propolisu hodują pszczoły mocno kitujące, natomiast dla pszczelarza-hobbysty największe znaczenie ma łagodność. Zgodnie z Ustawą o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich z 1997 roku hodowla zwierząt, w tym również hodowla pszczół, to zespół zabiegów, zmierzających do poprawienia założeń dziedzicznych (genotypu) zwierząt gospodarskich, w zakres których wchodzi selekcja i dobór osobników do kojarzenia prowadzony w warunkach prawidłowego chowu oraz ocena wartości użytkowej i hodowlanej zwierząt gospodarskich.

Wartość użytkowa[edytuj]

Wartość użytkową, czyli zespół cech przydatnych z punktu widzenia ich wykorzystania w pasiece, określa się w tzw. ocenie terenowej. Polega ona na porównaniu cech rodzin pszczelich pochodzących od różnych matek w konkretnych warunkach środowiskowych. Na podstawie tego porównania hodowca i pszczelarz ma możliwość wyboru materiału do dalszej hodowli.

Kryteria hodowlane[edytuj]

Ogólnie w hodowli pszczół zwraca się przede wszytkim uwagę na następujące cechy:[1]

Łagodność[edytuj]

Łagodność może być oceniana podczas każdego otwarcia ula.

bardzo łagodna = jeden jedyny podmuch dymu podczas otwierania ula wystarczy, by przy strząsaniu pszczół z ramek nie było ani jednego użądlenia
łagodna = w razie potrzeby kilka podmuchów dymu, nie więcej niż jedno użądlenie jest dopuszczalne
nerwowa = po podymieniu pszczoły krążą wokół ciebie gotowe do ataku
złośliwa = pszczoły atakują bez względu na dym, praca bez kapelusza nie jest możliwa

Rojliwość[edytuj]

Rojliwość jest oceniana w sezonie rojowym.

brak = rodzina nie roi się nawet w trzecim roku życia królowej, zaczątki mateczników pozostają puste
mała = mateczniki zaczerwione, ale przy dodaniu miejsca nie są dalej pielęgnowane
średnia = mateczniki są zaczerwione i nadal pielęgnowane po poszerzeniu, jedynie odebranie ramek z czerwiem uspokaja nastrój rojowy
znaczna = rodzina wypuszcza rój mimo dodania miejsca i odebrania ramek

Wydajność miodowa[edytuj]

Rozwój wiosenny[edytuj]

Rozwój wiosenny należy oceniany w okresie kwitnienia iwy, wiśni i jabłoni.

bardzo szybki = rodzina z łatwścią osiąga siłę odpowiednią na wykorzystanie pożytku bez odsklepiania plastów lub podkarmiania pobudzającego, ilość pszczół pozwala na zasilanie nimi słabszych rodzin
szybki = rodzina osiąga odpowiednią siłę na wykorzystanie pożytku bez pobudzania
normalny = osiągnięcie siły na pożytek możliwe tylko przy pomocy podkarmiania pobudzającego
wolny = nawet przy pobudzaniu pszczoły nie osiągają odpowiedniej na siły przed kwitnięciem wiśni

Siła rodziny[edytuj]

Zimotrwałość[edytuj]

Zimotrwałość jest oceniana od początku października do pierwszego oblotu wiosennego.

bardzo dobra = taka sama ilość pszczół na początku i na końcu zimowli. Praktycznie brak osypu
dobra = niewielki osyp, zimowla przebiega bez zakłóceń
słaba = osyp jest spory, ale rodzina ma pewne przeżycie zimowli
brak = rodzina osypała się podczas zimowli lub musi zostać rozwiązana

Odporność na choroby[edytuj]

Zachowania higieniczne[edytuj]

Trzymanie się plastra[edytuj]

Trzymanie się plastra można oceniać podczas każdego otwarcia ula.

bardzo spokojne = pszczoły są jak przyklejone do plastra i nie odrywają się nawet przy dłuższych zabiegach
spokojne = pojedyncze pszczoły rozbiegają się, ale większość jest spokojna
rozbiegane = przy wyciąganiu ramki pszczoły biegają do komórek z miodem, by się nasycić
niespokojne = pszczoły uciekają z plastra pozostawiając nawet otwarty czerw bez ciepła i ochrony

Zużycie pokarmu[edytuj]

Dynamiczne budowanie plastrów[edytuj]

Metody określania przynależności rasowej/ liniowej[edytuj]

  • Na podstawie cech morfologicznych
    • indeks kubitalny, wielkość skrzydeł, zakończenie żyłki radialnej
    • długość języczka
    • długość włosków na tergitach odwłoka i barwa owłosienia
    • szerokość IV tergitu/ szerokość pierścieni filcowych
    • kolor oskórka

Sposoby unasieniania[edytuj]

Unasienianie naturalne[edytuj]

Trutowisko[edytuj]

Trutowisko to izolowany naturalny obszar geograficzny (wyspa, dolina itp.) o promieniu co najmniej 10 km, na którym występuje jedna linia trutni (pnie ojcowskie). W miesiącach letnich (czerwiec/lipec) na trutowiska zwożone są młode, jeszcze niezapłodnione królowe w małych ulikach weselnych w celu odbycia lotów godowych. W Europie Środkowej miejsc nadających się na trutowisko (niedostępnych dla obcych trutni) jest niewiele. Trutowiska europejskie znajdują się przeważnie na wyspach Morza Północnego lub w niżej położonych rejonach alpejskich.

Pasieczysko[edytuj]

Unasienianie sztuczne/ instrumentalne (inseminacja)[edytuj]

Historia[edytuj]

Pierwsza próba udanego unasienienia matki pszczelej została przeprowadzona w roku 1927 przez dr L. Watsona[2]. W latach czterdziestych XX wieku inseminowano matki pszczele tylko w celach naukowych, a od ok. roku 1970 sztuczne unasienianie jest przeprowadzane również przez indywidualnych hodowców pszczół. W porównaniu z unasienianiem naturalnym, którego efekt w dużej mierze zależy od pogody, inseminacja może być przeprowadzana w dowolnych warunkach klimatycznych. Poza tym do inseminacji królowych można użyć spermy pochodzącej od kontretnie wybranych trutni (różnego pochodzenia), natomiast na trutowisku wszystkie znajdujące się tam królowe parują się z przypadkowymi trutniami pochodzącymi z rodzin ojcowskich.

Techniki inseminacji[edytuj]

Przygotowanie królowych i trutni[edytuj]

Pozyskiwanie spermy[edytuj]

Homogenizacja spermy[edytuj]

Inseminacja[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

Przypisy