Rachunkowość/Ewidencja kosztów działalności przedsiębiorstwa/Ewidencja kosztów w układzie rodzajowym/Charakterystyka kont

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.
Skocz do: nawigacja, szukaj
« Rachunkowość
Charakterystyka kont kosztów w układzie rodzajowym
»
Zasady ewidencji kosztów w układzie rodzajowym Podsumowanie
Porada Czego dowiesz się z tej części książki?
  • Poznasz główne konta kosztów w układzie rodzajowym.
  • Dowiesz się jakie koszty zaliczają się do poszczególnych kont.
  • Poznasz konta, z którymi korespondują konta kosztów rodzajowych.
  • Zobaczysz jak księgować operacje gospodarcze związane z ponoszeniem kosztów.

W tej części podręcznika postaram się scharakteryzować konta kosztów w układzie rodzajowym. Na ten układ składa się siedem rodzajów kont, a mianowicie: Amortyzacja (400), Zużycie materiałów i energii (401), Usługi obce (402), Podatki i opłaty (403), Wynagrodzenia (404), Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia na rzecz pracowników (405) oraz Pozostałe koszty (409). Oczywiście powyższe konta można dzielić na mniejsze, np. zamiast konta "Zużycie materiałów i energii" można stworzyć dwa konta - "Zużycie materiałów" i "Zużycie energii". Wszystko zależy od planu kont jaki firma przyjęła w prowadzeniu dokumentacji finansowej. Oprócz omówienia kont kosztów w układzie rodzajowym umieściłem dla każdego konta schemat ewidencji, który obrazuje z jakimi kontami może konto kosztu korespondować oraz po jakich stronach należy operacje księgować na tych kontach. Znajdziecie tutaj także proste przykłady, które mam nadzieję dopełnią tą charakterystykę.

Konto "Amortyzacja" (400)[edytuj]

Na tym koncie ujmowane są odpisy amortyzacyjne, które zmniejszają wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Konto to koresponduje z kontem Umorzenie środków trwałych (070) lub Umorzenie wartości niematerialnych i prawnych (075).

Porada

Czym jest amortyzacja?
Amortyzacja to inaczej zużycie ekonomiczne i fizyczne w przypadku środków trwałych, a w przypadku wartości niematerialnych i prawnych tylko zużycie ekonomiczne. Amortyzacja zaliczana jest w poczet kosztów działalności podstawowej przedsiębiorstwa. Rozkłada ją się w czasie proporcjonalnie do wartości środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej oraz jego ekonomicznej użyteczności.

Więcej na ten temat przeczytasz w rozdziale Amortyzacja

Schemat ewidencji operacji gospodarczych na koncie "Amortyzacja"[edytuj]

Amortyzacja.jpg

Przykład 1[edytuj]

W marcu miały miejsce następujące operacje gospodarcze:

  1. Obliczono miesięczną amortyzację środków trwałych: 3 250,- zł
  2. Obliczono kwartalną amortyzację wartości niematerialnych i prawnych: 2 200,- zł

Polecenie

Należy zaksięgować podane powyżej operacje ujmując koszty w układzie rodzajowym.

Rozwiązanie

070 Umorzenie środków
trwałych
Wn Ma
3250,00 (1)



400 Amortyzacja
Wn Ma
(1) 3250,00


(2) 2200,00



075 Umorzenie wartości
niematerialnych i prawnych
Wn Ma
2200,00 (2)



Konto "Zużycie materiałów i energii" (401)[edytuj]

Na tym koncie ujmujemy zużycie materiałów, które mogą być pobrane bezpośrednio z magazynu, ale także te materiały, które nie podlegają magazynowaniu. Oprócz tego na tym koncie ewidencjonuje się zużycie energii wykorzystywanej w działalności produkcyjnej, usługowej, handlowej oraz na potrzeby ogólnozakładowe. Konto to koresponduje najczęściej z kontem Materiały (311), ale również z kontami takimi jak Rozrachunki z dostawcami (202), Inne rozrachunki z pracownikami (234) czy Odchylenia od cen ewidencyjnych materiałów (320).

Przykłady kosztów[edytuj]

  • koszty zużycia materiałów, surowców, obcych półfabrykatów,
  • koszty zużycia materiałów pomocniczych, zarówno własnej i obcej produkcji wykorzystywanych w działalności produkcyjnej i usługowej,
  • koszty zużycia materiałów biurowych i gospodarczych,
  • koszty zużycia opakowań produkcyjnych i wysyłkowych,
  • koszty zakupu książek, czasopism fachowych,
  • koszty niedoborów i szkód materiałów wynikłych z ubytków naturalnych lub błędnych pomiarów zużycia,
  • koszty zużycia energii elektrycznej i cieplnej,
  • koszty zużycia sprężonego powietrza,
  • koszty zużycia wody,
  • koszty zużycia paliw: ciekłych, gazowych i stałych.
Porada Na tym koncie mogą być również ujmowane narzuty odchyleń od cen ewidencyjnych materiałów, które przypadły na zużyte przez nas materiały. Ewidencja ta ma miejsce tylko w przypadku stosowania w przedsiębiorstwie wyceny materiałów według stałych cen ewidencyjnych.

Więcej na ten temat przeczytasz w rozdziale: Obrót materiałowy i towarowy

Schemat ewidencji operacji gospodarczych na koncie "Zużycie materiałów i energii"[edytuj]

Zuzycie materialow i energii.jpg

Przykład 2[edytuj]

Stany wybranych kont na 01.01.200X wyglądały następująco:

  • Kasa: 2 200,- zł (Wn)
  • Materiały: 25 000,- zł (Wn)
  • Rachunek bieżący: 5 000,- zł (Wn)

W styczniu miały miejsce następujące operacje gospodarcze:

  1. Wydano z magazynu materiały do produkcji zgodnie z dowodami Rw: 7 500,- zł
  2. Otrzymano fakturę dotyczącą zużycia energii elektrycznej na hali produkcyjnej: 2 250,- zł
  3. Otrzymano fakturę za prenumeratę czasopism za trzy miesiące: 100,- zł
  4. Uregulowano zobowiązanie wobec dostawcy z rachunku bankowego: 2 250,- zł
  5. Otrzymano fakturę za zużytą wodę na wydziale produkcji pomocniczej: 1 300,- zł
  6. Pracownik Jan Kowalski przedłożył zakupione druki biurowe wraz z rachunkiem, które przekazane zostały bezpośrednio do zużycia: 35,- zł
  7. Opłacono gotówką fakturę za prenumeratę czasopism: 100,- zł

Polecenie

Należy zaksięgować podane powyżej operacje ujmując koszty w układzie rodzajowym.

Rozwiązanie

101 Kasa
Wn Ma
(x) 2 200,00 100,00 (7)



131 Rachunek bieżący
Wn Ma
(x) 5 000,00 2 250,00 (4)



311 Materiały
Wn Ma
(x) 25 000,00 7 500,00 (1)



401 Zużycie materiałów
i energii
Wn Ma
(1) 7 500,00


(2) 2 250,00


(3) 100,00


(5) 1 300,00


(6) 35,00



202 Rozrachunki
z dostawcami
Wn Ma
(4) 2 250,00 2 250,00 (2)


(7) 100,00 100,00 (3)


1 300,00 (5)



234 Inne rozrachunki
z pracownikami
Wn Ma
35,00 (6)



Przykład 3[edytuj]

Stany wybranych kont na 01.01.200X wyglądały następująco:

  • Kasa: 3 000,- zł (Wn)
  • Materiały: 50 000,- zł (Wn)
  • Rozrachunki z dostawcami: 2 000,- zł (Ma)
  • Odchylenia od cen ewidencyjnych materiałów: 3 000,- zł (Wn)

W styczniu miały miejsce następujące operacje gospodarcze:

  1. Wydano z magazynu materiały do produkcji zgodnie z dowodami Rw: 10 000,- zł
  2. Obliczono i zaksięgowano narzut odchyleń od cen ewidencyjnych przypadających na zużyte materiały: ... zł
  3. Uregulowano gotówką zobowiązania wobec dostawcy: 2 000,- zł

Polecenie

Należy zaksięgować podane powyżej operacje ujmując koszty w układzie rodzajowym.

Rozwiązanie

Na początku liczymy wskaźnik odchyleń od cen ewidencyjnych materiałów:

W_o=\frac {3 000 \cdot 100%}{50 000} = 6%

Następnie liczymy odchylenia przypadające na zużyte materiały:

N_o=\frac {6% \cdot 10 000}{100%} = 600

101 Kasa
Wn Ma
(x) 3 000,00 2 000,00 (3)



320 Odchylenia od cen
ewidencyjnych materiałów
Wn Ma
(x) 3 000,00 600,00 (2)



311 Materiały
Wn Ma
(x) 50 000,00 10 000,00 (1)



401 Zużycie materiałów
i energii
Wn Ma
(1) 10 000,00


(2) 600,00



202 Rozrachunki z dostawcami
Wn Ma
(3) 2 000,00 2 000,00 (x)



Konto "Usługi obce" (402)[edytuj]

Na tym koncie rejestruje się wszystkie usługi, które świadczone są przez obce jednostki na rzecz naszego przedsiębiorstwa. Konto to koresponduje z kontem Rozrachunki z dostawcami (202) oraz Rozliczenie zakupu usług (303).

Przykłady kosztów[edytuj]

  • obróbka obca,
  • usługi transportowe, czyli przewozy różnymi środkami transportu, ale także koszty załadunku, rozładunku i składowania, opłaty za spedycję oraz wynajem taboru transportowego, bocznic kolejowych itp.,
  • usługi remontowe,
  • usługi pocztowe, w tym usługi telekomunikacyjne, łączności, telegraficzne itp.,
  • usługi ochrony mienia,
  • usługi wywozu nieczystości,
  • usługi doradztwa prawnego i podatkowego,
  • usługi informatyczne,
  • usługi introligatorskie,
  • usługi poligraficzne,
  • usługi wydawnicze,
  • usługi biurowe, w tym kopiowanie, archiwizowanie i tłumaczenie,
  • usługi sprzątania,
  • usługi turystyczne,
  • usługi kulturalne,
  • usługi bankowe,
  • usługi wykonania badań i ekspertyz,
  • usługi najmu i dzierżawy,
  • usługi prowadzenia ksiąg rachunkowych.
Porada Uwaga!

Na tym koncie nie księgujemy wydatków związanych z reprezentacją i reklamą. Koszty reprezentacji i reklamy księgowane są na koncie Pozostałe koszty.
Zobacz też: Konto "Pozostałe koszty" (409)

Schemat ewidencji operacji gospodarczych na koncie "Usługi obce"[edytuj]

Usugi obce.jpg

Przykład 4[edytuj]

Stany wybranych kont na 01.01.200X wyglądały następująco:

  • Kasa: 5 000,- zł (Wn)
  • Rachunek bieżący: 20 000,- zł (Wn)
  • Rozrachunki z dostawcami: 2 000,-zł (Ma)

W styczniu miały miejsce następujące operacje gospodarcze:

  1. Otrzymano fakturę dotyczącą czynszu za użytkowanie hali produkcyjnej: 1 500,- zł + 330,- zł VAT = 1 830,- zł
  2. Uregulowano gotówką zobowiązania wobec dostawcy: 2 000,- zł
  3. Otrzymano fakturę za przeprowadzone rozmowy telefoniczne: 400,- zł + 88,- zł VAT = 488,- zł
  4. Otrzymano fakturę za transport zakupionych materiałów: 300,- zł + 66,- zł VAT = 366,- zł
  5. Uregulowano z rachunku bankowego zobowiązania wobec dostawcy: 1 000,- zł
  6. Otrzymano fakturę za remont budynku administracji: 2 000,- zł + 440,- zł VAT = 2 440,- zł
  7. Otrzymano fakturę za wykonane ekspertyzy: 200,- zł + 44,- zł VAT = 244,- zł

Polecenie

Należy zaksięgować podane powyżej operacje ujmując koszty w układzie rodzajowym.

Rozwiązanie

101 Kasa
Wn Ma
(x) 5 000,00 2 000,00 (2)



131 Rachunek bieżący
Wn Ma
(x) 20 000,00 1 000,00 (5)



402 Usługi obce
Wn Ma
(1) 1 500,00


(3) 400,00


(4) 300,00


(6) 2 000,00


(7) 200,00



202 Rozrachunki z dostawcami
Wn Ma
(2) 2 000,00 2 000,00 (x)


(5) 1 000,00 1 830,00 (1)


488,00 (3)


366,00 (4)


2 440,00 (6)


244,00 (7)



223 Rozliczenie naliczonego
podatku VAT
Wn Ma
(1) 330,00


(3) 88,00


(4) 66,00


(6) 440,00


(7) 44,00



Konto "Podatki i opłaty" (403)[edytuj]

Na tym koncie ewidencjonujemy wszystkie podatki i opłaty związane ze zwykłą działalnością operacyjną przedsiębiorstwa. Konto to koresponduje z kontem Pozostałe rozrachunki z tytułu podatków (225), Kasa (101) oraz Rachunek bieżący (131).

Przykłady kosztów[edytuj]

  • podatek od nieruchomości, w tym budowli, gruntów i budynków,
  • podatek od czynności cywilnoprawnych,
  • podatek od środków transportowych,
  • podatek akcyzowy,
  • podatek VAT naliczony, który nie podlega odliczeniu od podatku należnego i zwrotowi przez Urząd Skarbowy,
  • podatek VAT należny od importu usług, towarów, produktów, zużytych materiałów oraz usług własnych, które związane są z reklamą i reprezentacją na zewnątrz,
  • opłaty za wieczyste użytkowanie gruntów,
  • opłaty za korzystanie ze środowiska,
  • opłaty na rzecz PFRON,
  • opłaty skarbowe, notarialne, sądowe, administracyjne.
Porada Uwaga!

Na tym koncie nie księgujemy kosztów związanych z opłatami, które mają charakter sankcyjny (nałożonych kar, naliczonych odsetek), a także opłat sądowych, które dotyczą roszczeń spornych oraz podatku dochodowego od osób fizycznych i prawnych. Koszty nałożonych kar oraz opłat sądowych związanych z roszczeniami spornymi księgujemy na koncie Pozostałe koszty operacyjne, naliczonych odsetek na koncie Koszty finansowe.
Zobacz też: Konto "Pozostałe koszty operacyjne" (761), Konto "Koszty finansowe (751)

Schemat ewidencji operacji gospodarczych na koncie "Podatki i opłaty"[edytuj]

Podatki i oplaty.jpg

Przykład 5[edytuj]

Stany wybranych kont na 01.01.200X wyglądały następująco:

  • Kasa: 2 000,- zł (Wn)
  • Rachunek bieżący: 5 000,- zł (Wn)

W styczniu miały miejsce następujące operacje gospodarcze:

  1. Opłacono gotówką podatek od nieruchomości: 500,- zł
  2. Opłacono przelewem opłatę za ochronę środowiska: 250,- zł
  3. Opłacono gotówką notarialne potwierdzenie kopii dokumentów: 50,- zł

Polecenie

Należy zaksięgować podane powyżej operacje ujmując koszty w układzie rodzajowym.

Rozwiązanie

101 Kasa
Wn Ma
(x) 2 000,00 500,00 (1)


50,00 (3)



131 Rachunek bieżący
Wn Ma
(x) 5 000,00 250,00 (2)



403 Podatki i opłaty
Wn Ma
(1) 500,00


(2) 250,00


(3) 50,00



Konto "Wynagrodzenia" (404)[edytuj]

Na tym koncie ewidencjonuje się koszty związane z wynagrodzeniami pieniężnymi brutto, ale również wszystkie świadczenia w naturze, w ujęciu wartościowym wypłacanych bądź wydawanych na rzecz pracowników lub innym osobom fizycznym jako ekwiwalent za pracę wykonaną przez nich na rzecz przedsiębiorstwa. Konto to koresponduje z kontem Rozrachunki z tytułu wynagrodzeń (231).

Przykłady kosztów[edytuj]

  • wynagrodzenia brutto w formie pieniężnej,
  • zasiłków, które wypłacane są ze środków Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,
  • nagród i premii, które pochodzą z zysku netto przedsiębiorstwa,
  • deputaty – wartość świadczeń w naturze.

Schemat ewidencji operacji gospodarczych na koncie "Wynagrodzenia"[edytuj]

Wynagrodzenia-schemat.jpg

Przykład 6[edytuj]

Stany wybranych kont na 01.01.200X wyglądały następująco:

  • Kasa: 2 000,- zł (Wn)

W styczniu miały miejsce następujące operacje gospodarcze:

  1. Ujęto w liście płac wynagrodzenia pracowników przedsiębiorstwa: 10 000,- zł

Polecenie

Należy zaksięgować podane powyżej operacje ujmując koszty w układzie rodzajowym.

Rozwiązanie

101 Kasa
Wn Ma
(x) 2 000,00



231 Rozrachunki z tytułu
wynagrodzeń
Wn Ma
10 000,00 (1)



404 Wynagrodzenia
Wn Ma
(1) 10 000,00



Konto "Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia na rzecz pracowników" (405)[edytuj]

Na tym koncie ewidencjonujemy koszty związane ze świadczeniami realizowanymi na rzecz naszych pracowników. W skład tych świadczeń zaliczamy przede wszystkim ubezpieczenia społeczne, ale także inne narzuty na wynagrodzenia. Konto to może korespondować z kontami Rozrachunki z tytułu ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych (228), Kasa (101), Materiały (311) oraz Rachunek bieżący (131).

Przykłady kosztów[edytuj]

  • składki na ubezpieczenia społeczne,
  • składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,
  • składki na Fundusz Pracy,
  • odpisy na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych,
  • odpisy na świadczenia urlopowe,
  • koszty dokształcania i szkolenia pracowników,
  • koszty związane z bezpieczeństwem i higieną pracy (np. odzież ochronna i robocza, ubezpieczenia osobowe pracowników usługi medyczne),
  • dopłaty do biletów miesięcznych.

Schemat ewidencji operacji gospodarczych na koncie "Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia na rzecz pracowników"[edytuj]

Ubezpieczenia spoleczne schemat.jpg

Przykład 6[edytuj]

Stany wybranych kont na 01.01.200X wyglądały następująco:

  • Kasa: 2 200,- zł (Wn)
  • Materiały: 25 000,- zł (Wn)
  • Rachunek bieżący: 5 000,- zł (Wn)

W styczniu miały miejsce następujące operacje gospodarcze:

  1. Obliczono i zaksięgowano narzuty na wynagrodzenia: 1 500,- zł
  2. Opłacono z gotówką koszt pracownika w szkoleniu dotyczącym public relations: 500,- zł
  3. Wydano z magazynu materiały dla pracowników na potrzeby BHP: 1 200,- zł
  4. Uregulowano przelewem bankowym zobowiązania wobec ZUS: 1 500,- zł

Polecenie

Należy zaksięgować podane powyżej operacje ujmując koszty w układzie rodzajowym.

Rozwiązanie

101 Kasa
Wn Ma
(x) 2 200,00 500,00 (2)


50,00 (3)



131 Rachunek bieżący
Wn Ma
(x) 5 000,00 1 500,00 (4)



228 Rozrachunki z tytułu ubezpieczeń
społecznych i zdrowotnych
Wn Ma
(4) 1 500,00 1 500,00 (1)



311 Materiały
Wn Ma
(x) 25 000,00 1 200,00 (3)



405 Ubezpieczenia społeczne i inne
świadczenia na rzecz pracowników
Wn Ma
(1) 1 500,00


(2) 500,00


(3) 1 200,00



Konto "Pozostałe koszty" (409)[edytuj]

Na tym koncie ujmujemy jak łatwo wywnioskować z nazwy wszystkie koszty, których nie potrafimy zewidencjonować na omówionych powyżej kontach. Konto to może korespondować m.in. z takimi kontami jak Kasa (101), Materiały (311), Rachunek bieżący (131), Rozrachunki z dostawcami (202) czy Inne rozrachunki z pracownikami (234).

Przykłady kosztów[edytuj]

  • koszty reprezentacji i reklamy (w tym: zakup usług obcych, przekazane z naszego magazynu materiały, towary i wyroby gotowe),
  • koszty podróży służbowych oraz delegacji krajowych i zagranicznych (w tym: diety, koszty noclegów, koszty dojazdów, przejazdów, ryczałty za użyczenie prywatnego pojazdu samochodowego, koszty biletów imiennych i na okaziciela w komunikacji),
  • składki na ubezpieczenia majątkowe,
  • odprawy pośmiertne,
  • koszty wynalazczości i racjonalizacji.

Schemat ewidencji operacji gospodarczych na koncie "Pozostałe koszty"[edytuj]

Pozostale-koszty.jpg

Przykład 7[edytuj]

Stany wybranych kont na 01.03.200X wyglądały następująco:

  • Kasa: 2 200,- zł (Wn)

W marcu miały miejsce następujące operacje gospodarcze:

  1. Pracownik "J" przedłożył rachunek kosztów podróży służbowej: 250,- zł
  2. Opłacono gotówką roczną składkę z tytułu ubezpieczenia OC dotyczącą samochodu ciężarowego: 650,- zł

Polecenie

Należy zaksięgować podane powyżej operacje ujmując koszty w układzie rodzajowym.

Rozwiązanie

101 Kasa
Wn Ma
(x) 2 200,00 650,00 (2)



231 Inne rozrachunki
z pracownikami
Wn Ma
250,00 (1)



409 Pozostałe koszty
Wn Ma
(1) 250,00


(2) 650,00