Ubuntu/Podstawowe polecenia

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.

Na początku uruchamiamy terminal (Aplikacje -> Akcesoria -> Terminal). Po uruchomieniu możemy przejść do rzeczy.

Spis treści

1 Obeznanie się z terminalem
2 Wybrane polecenia
3 Uruchamianie programów
4 Autouzupełnianie
5 Uruchamianie programów w trybie administratora

[edytuj] Obeznanie się z terminalem

Widzimy następujący tekst:

[nazwa użytkownika]@[nazwa komputera]:~$

U mnie wygląda to tak:

michal@c18-72:~$

Ten ciąg pokazuje nam, że nie jest wykonywana żadna czynność i możemy wpisać nasze polecenie.

[edytuj] Wybrane polecenia

Przy uruchomieniu terminali jesteśmy w katalogu użytkownika (/home/[nazwa użytkownika]). Nie dotyczy to podanych sytuacji:

Jeżeli uruchomiliśmy terminal w tekstowej powłoce. W tym wypadku, zachowujemy naszą pozycje z powłoki, spod której uruchomiliśmy tą applikację.

Następujące polecenia umożliwiają nam poruszanie się w systemie:

cd [nazwa katalogu] - wejście do danego katalogu
cd .. - wyjście do poprzedniego katalogu (np. jeżeli jesteśmy w katalogu /home/[nazwa użytkownika], to po wpisaniu tego polecenia będziemy w katalogu /home)
mkdir [nazwa katalogu] - tworzy katalog
touch [nazwa pliku] - tworzy pusty plik
rm [nazwa pliku] - usuwa plik
rm -r [nazwa katalogu] - usuwanie rekurencyjne (katalog i podkatalogi)
man [polecenie] - wyświetlenie strony manuala (podręcznika systemowego) dla polecenia
ls - wyświetlenie zawartości katalogu
ls -l - wyświetlenie zawartości katalogu z dodatkowymi informacjami (np. właściciel pliku/katalogu, prawa dostępu)

Najczęściej aby uzyskać podstawowe informacje o opcjach programu należy wywołać go z opcją -h lub --help

Aby użyć po nazwie polecenia znaku -, stawiamy przed nim -- (dwa myślniki), a następnie spację.

[edytuj] Uruchamianie programów

Z terminala wciąż możemy uruchamiać programy okienkowe. Na przykład, jeśli chcemy edytować np. plik konfiguracyjny (u nas - .bashrc czyli konfiruracja programu konsoli), możemy uruchomić edytor gedit wpisując:

  gedit .bashrc

[edytuj] Autouzupełnianie

Program konsoli pozwala na autouzupełnianie nazw - czyli dopełnianie nazwy, której początek wpisaliśmy. Konsola sprawdza, do jakich plików mamy dostęp i gdy wpisaliśmy na tyle dużą część nazwy pliku, że wie, o który plik chodzi, uzupełnia ją. Autouzupełnianie uruchamiamy wciskając klawisz Tab.

W powyższym przypadku, będąc w katalogu domowym (zakładając, że znajduje się w nim plik .bashrc) moglibyśmy wpisać:

  ged<Tab> .bas<Tab>

i dostalibyśmy to samo polecenie.

W wypadku, gdy kilka plików odowiada podanemu początkowi, konsola uzupełnia tyle, ile może, i zatrzymuje się. Możemy wtedy wpisać dalszy kawałek by uściślić nazwę i wciasnać znowu Tab albo też wcisnąć Tab dwa razy i dostać listę wszystkich plików, które brane są pod uwagę.

Autouzupełnianie działa też dla katalogów np. można znacznie skrócić polecenie

  cd /usr/local/bin

[edytuj] Uruchamianie programów w trybie administratora

Niektóre pliki mogą być edytowane tylko przez administratora. Załóżmy, że chcemy ręcznie zmienić nazwę naszego komputera. Wykonujemy polecenie:

  gedit /etc/hostname

ale edytor informuje nas, że plik jest tylko do odczytu. Jest tak, ponieważ katalog /etc zawierający pliki konfiguracyjne, ma prawa edycji zarezerwowane dla administratora. Możemy edytować pliki tam znajdujące, ale musimy "stać się" administratorem. Do tego celu służy program sudo.

sudo dodajemy przed poleceniem, jakie chcemy wykonać a system poprosi nas o hasło i wykona je z prawami administratora. W naszym przypadku należałoby wpisać: