Wikibooks:Jak edytować artykuły

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.

(Przekierowano z WB:JEA)
Skrót:
WB:JEA
Wikibooks
Więcej na ten temat dowiesz się z podręcznika MediaWiki w obrazkach
Pomoc dla autorów
Pomoc w edycji
Tworzenie podręczników
Zasady
Normy zachowania

Spis treści

[edytuj] Metody formatowania tekstu na Wikibooks

Na stronach Wikibooks możliwe jest wstawianie pewnych fragmentów kodu języka HTML, który służy do tworzenia stron internetowych.

Jeśli nie znasz HTML-a, nie martw się jest też łatwa do nauczenia alternatywna składnia. Jednak trzeba uważać na pewne niuanse:

  • większość formatowań specyficznych dla Wikibooks działa obecnie jedynie dla pojedynczego wiersza
  • mieszanie formatowań Wiki i HTML może spowodować dziwne objawy - na przykład nie należy robić żadnych wcięć jeśli piszemy w HTML-u listy lub tabele, bo skutkuje to powstawaniem odstępu przed tabelą.

[edytuj] Uwagi wstępne

Jeśli zamierzasz utworzyć nowy podręcznik, przeczytaj najpierw generalne uwagi zawarte w Wikibooks:Tworzenie podręczników. Pomożesz w ten sposób nam i sobie.

Przejrzyj stronę dyskusji książki, którą chcesz edytować (dostaniesz się tam klikajac na jedną z kart powyżej tytułu książki), oraz stronę dyskusji jej spisu treści (o ile istnieje). Inni Wikipedyści mogli tam zamieścić ważne wytyczne i wymagania, które możesz złamać nawet o tym nie wiedząc.

[edytuj] Wikiedytor

Klikając na przycisk "edytuj" nad artykułem, ujrzysz Wikiedytor a w nim tekst źródłowy artykułu (o ile istnieje). Do dyspozycji masz pasek przycisków zawierających najczęściej używane wstawiane elementy (link, grafika, podpis itp.).

Na dole znajdują się trzy pola oraz trzy przyciski. Pierwsze pole służy do zamieszczenia opisu zmian - zachęcamy Cię do używania tego pola, ponieważ pomaga nam to śledzić historię artykułu. Często za dobry opis wystarczą trzy-cztery wyrazy podsumowania. Jeśli jesteś zalogowanym użytkownikiem, masz do dyspozycji dwie opcje: "To jest drobna zmiana" oraz "Obserwuj". Drobne zmiany to np. poprawki literówek, które nie zmieniają sensu artykułu. Edycje zaznaczone jako drobne mogą być chowane w listach typu Ostatnie zmiany, dzięki czemu służą przejrzystości Wikibooks. Zaznaczanie poważnych zmian jako "drobnych" jest uważane za nieodpowiednie zachowanie, jako że myli innych użytkowników. Opcja "Obserwuj" powoduje dodanie strony do listy obserwowanych stron, w której pokazane jest, kiedy i przez kogo były ostatnio edytowane interesujące nas strony.

Przycisk Zapisz powoduje natychmiastowe zapisanie aktualnej postaci artykułu - zmiany są natychmiast widoczne dla wszystkich, nie jest konieczne potwierdzenie ani akceptacja żadnego z administratorów. Daje to użytkownikom dużą swobodę, lecz nie należy jej nadużywać. Abstrahując od wandalizmu, nowi użytkownicy mają tendencję do klikania na ten przycisk bez zastanowienia, potem kilka razy poprawiają błędy i w efekcie produkują mnóstwo edycji. Dużo lepiej jest używac przycisku Podgląd - artykuł pokazywany jest wtedy w takiej postaci, jaką osiągnie po zapisie. Można łatwo i na spokojnie wyłapać wszystkie usterki. W trakcie długiego edytowania hasła czasami można zapomnieć, co się właściwie zrobiło - tu przydatny jest przycisk Podgląd zmian, pokazujący w przejrzysty sposób, co dodaliśmy, usunęliśmy i zmieniliśmy w artykule w porównaniu do ostatniej zapisanej wersji.

[edytuj] Styl pisania

Nowi użytkownicy mogą na początku mieć problem z przyzwyczajeniem się do kilku zasad, które mogą być nowe dla osób piszących w starym stylu w kodzie HTML.

  • Nie używamy paragrafów <p> - są tworzone automatycznie, gdy oddzielimy blok tekstu pustą linią. Oszczędnie używamy też znaku nowej linii <br> - zazwyczaj wystarczy użyć kilku pustych linii.
  • Nie zalecamy justowania tekstu: <p align="justify">. Każdy użytkownik może indywidualnie włączyć lub wyłączyć justowanie paragrafów w swoich preferencjach.
  • Nie tworzymy "ręcznie" list numerowanych:
1. Raz<br>
2. Dwa<br>
3. Trzy<br> 

Zamiast tego używamy wikikodu:

# Raz
# Dwa
# Trzy
  • Nie tworzymy nagłówków paragrafów przez pogrubienie:
 '''Nagłówek'''

Zamiast tego używamy specjalnej składni:

 ==Nagłówek==
  • Nie wstawiamy linków przez <a> ani obrazków przez <img>
  • Od mało przejrzystych tabelek HTML wolimy nasz styl pisania tabelek

[edytuj] Rozdziały, akapity, listy i linie

Opis Przykład Kod do przykładu

Nagłówki - od jednego do trzech znaków = obejmujących tekst (między tekstem a znakami = musi być co najmniej jedna spacja)

[edytuj] Część

[edytuj] Rozdział

[edytuj] Podrozdział

[edytuj] Pod-Podrozdział

[edytuj] Pod-Pod-Podrozdział

i tak dalej...

= Część =
== Rozdział ==
=== Podrozdział ===
==== Pod-Podrozdział ====
===== Pod-Pod-Podrozdział =====
i tak dalej...

Nowe akapity : po prostu dwa razy naciśnij enter.
Wypróbuj w brudnopisie przez kliknięcie na linku "Edycja tej strony". Jeżeli naciśniesz enter tylko raz, nowy akapit nie zostanie utworzony.

Pojedyncze przejście do nowej linii nic nie robi.

Ale pusta linijka

rozpoczyna nowy akapit.

Pojedyncze przejście do
nowej linii nic nie robi.

Ale pusta linijka

rozpoczyna nowy akapit.
Wymuszenie nowego wiersza - HTML

Można wymusić przejście do nowej linii
bez rozpoczynania nowego akapitu.

Można wymusić przejście do nowej linii<br>
bez rozpoczynania nowego akapitu.
Lista nienumerowana
  • Listy są pożyteczne:
    • systematyzują tekst
    • przejrzyście wyglądają
* Listy są pożyteczne:
** systematyzują tekst
** przejrzyście wyglądają
Listy numerowane
  1. Wyliczenia (listy numerowane) też są pożyteczne
  2. bardzo systematyzują tekst
    1. łatwo się je czyta
# Wyliczenia (listy numerowane) też są pożyteczne
# bardzo systematyzują tekst
## łatwo się je czyta
Definicje
Pojęcie1 
Definicja pierwsza
Pojęcie2 
Definicja druga
; Pojęcie1 : Definicja pierwsza
; Pojęcie2 : Definicja druga

Bardziej złożone listy:

  1. Lista nienumerowana :
    • Pierwszy element
    • Drugi element
  2. więcej elementów
<ul>
<li>Lista numerowana :
<ol>
<li>Pierwszy element
<li>Drugi element
</ol>
<li>więcej elementów
</ul>
# Lista nienumerowana:
#* Pierwszy element
#* Drugi element
#Więcej elementów
Wcięcia w tekście tworzy się przez rozpoczynanie linii od ":".

Tekst bez wcięcia

Można robić wcięcia tekstu
wcięcie tekstu
kilka poziomów wcięcia
Tekst bez wcięcia
:Można robić wcięcia tekstu
::wcięcie tekstu
:::kilka poziomów wcięcia

Tekst preformatowany (wcięty, czcionka nieproporcjonalna, wiersze nie będą łamane ani łączone przez przeglądarkę) można uzyskać przez poprzedzenie każdego wiersza spacją lub ujęcie w znaczniki HTML:
<pre> i </pre>

Tekst bez wcięcia

IF (linia zaczyna się od białego znaku) THEN
  będzie formatowana tak jak jest wpisana;
  specjalnym rodzajem czcionki;
  linie nie będą się składać;
ENDIF
jest to przydatne do:
  • wklejania uprzednio sformatowanego tekstu;
  • opisów algorytmów;
  • ascii artu;
Tekst bez wcięcia
 IF (linia zaczyna się od białego znaku) THEN
   będzie formatowana tak jak jest wpisana;
   specjalnym rodzajme czcionki;
   linie nie będą się składać;
 ENDIF
 jest to przydatne do:
   &bull; wklejania uprzednio sformatowanego tekstu;
   &bull; opisów algorytmów;
   &bull; ascii artu;
Tekst centrowany - HTML
Tekst można centrować.
<center>Tekst można centrować.</center>

Poziome linie rozdzielające - co najmniej cztery znaki = lub - w dowolnym miejscu wiersza

powyżej


poniżej


i jeszcze niżej

powyżej
----
poniżej
----
i jeszcze niżej


[edytuj] Polecenia formatujące, znaki specjalne

Uwaga: nie każda przeglądarka potrafi poprawnie wyświetlać wszystkie znaki specjalne!

Wyróżnienia tekstu

Tekst pochylony
Tekst wzmocniony
Tekst wzmocniony i pochylony
Także w równaniach (wzorach): F = m a.

''Tekst pochylony''<br>
'''Tekst wzmocniony'''<br>
'''''Tekst wzmocniony i pochylony'''''<br>
Także w równaniach (wzorach): '''F''' = '''''m''''' ''a''.

Zmiany czcionki
Ale == ... == jest lepsze do oznaczania rozdziałów.

Zmiana koloru i wielkości fontu

<font size="+2" color=red>
Zmiana koloru i wielkości fontu
</font>
czcionka o równych szerokościach znaków

Font do technicznych pojęć

Font do 
<tt>technicznych pojęć</tt>
Przekreślenie i podkreślenie Można przekreślać tekst
i podkreślać go. Pożyteczne w edycji.
Można <strike>przekreślać</strike> tekst<br>
i <u>podkreślać</u> go.
Umlauty i akcenty: (Zobacz W:Znaki specjalne w Wikipedii)

À Á Â Ã Ä Å Æ
Ç È É Ê Ë Ì Í
Î Ï Ñ Ò Ó Ô Õ
Ö Ø Ù Ú Û Ü ß
à á â ã ä å æ
ç è é ê ë ì í
î ï ñ ò ó ô õ
ö ø ù ú û ü ÿ

&Agrave; &Aacute; &Acirc; &Atilde; &Auml; &Aring; &AElig;
&Ccedil; &Egrave; &Eacute; &Ecirc; &Euml; &Igrave; &Iacute;
&Icirc; &Iuml; &Ntilde; &Ograve; &Oacute; &Ocirc; &Otilde;
&Ouml; &Oslash; &Ugrave; &Uacute; &Ucirc; &Uuml; &szlig;
&agrave; &aacute; &acirc; &atilde; &auml; &aring; &aelig;
&ccedil; &egrave; &eacute; &ecirc; &euml; &igrave; &iacute;
&icirc; &iuml; &ntilde; &ograve; &oacute; &ocirc; &otilde;
&ouml; &oslash; &ugrave; &uacute; &ucirc; &uuml; &yuml;
Znaki przestankowe

¿ ¡ « » § ¶ † ‡ •

&iquest; &iexcl; &laquo; &raquo; &sect; &para; &dagger; &Dagger; &bull;
Znaki towarowe i walut ™ © ® ¢ € ¥ £ ¤
&trade; &copy; &reg; &cent; &euro; &yen; &pound; &curren;
Indeks dolny i górny

górny: x2 dolny: x2

górny: x<sup>2</sup>
dolny: x<sub>2</sub>
Grecki alfabet α β γ δ

ε ζ η
θ ι κ λ μ ν ξ
π ρ σ ς τ υ φ
χ ψ ω
Γ Δ Θ Λ Ξ Π Σ
Φ Ψ Ω

&alpha; &beta; &gamma; &delta; &epsilon; &zeta; &eta;
&theta; &iota; &kappa; &lambda; &mu; &nu; &xi;
&pi; &rho;  &sigma; &sigmaf; &tau; &upsilon; &phi;
&chi; &psi; &omega;
&Gamma; &Delta; &Theta; &Lambda; &Xi; &Pi; &Sigma;
&Phi; &Psi; &Omega;

Matematyka (Zobacz W:Znaki specjalne w Wikipedii, W:Wikipedia:Edycja wzorów)

∫ ∑ ∏ √ ± ∞
≈ ∝ ≡ ≠ ≤ ≥ →
× · ÷ ∂ ′ ″ ∇
‰ ° ∴ ℵ
ø ∈ ∋ ∩ ∪ ⊂ ⊃ ⊆ ⊇
¬ ∧ ∨ ∃ ∀ ⇒ ⇔

&int; &sum; &prod; &radic; &plusmn; &infin;
&asymp; &prop; &equiv; &ne; &le; &ge; &rarr;
&times; &middot; &divide; &part; &prime; &Prime; &nabla;

&permil; &deg; &there4; &alefsym;
&oslash; &isin; &ni; &cap; &cup; &sub; &sup; &sube; &supe;
&not; &and; &or; &exist; &forall; &rArr; &hArr;
Większy odstęp niż zwykle, bez przejścia do nowej linii x2   ≥   0 is true.

Pożyteczne w równaniach.

x<sup>2</sup>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&ge;&nbsp;&nbsp;&nbsp;0


[edytuj] Linki

Linki wewnętrzne

Wikibooks:Tworzenie podręczników
Tworzenie podręczników
Tworzenie podręczników
Gramatyka języka słowackiego/Pisownia
Pisownia
Pisownia

[[Wikibooks:Tworzenie podręczników]]<br>
[[Wikibooks:Tworzenie podręczników|Tworzenie podręczników]]<br>
[[Wikibooks:Tworzenie podręczników|]]<br>
[[Gramatyka języka słowackiego/Pisownia]]<br>
[[/Pisownia|Pisownia]]<br>
[[/Pisownia/]]
Linki zewnętrzne Perla

Perla
Perla
Perla
http://pl.wikipedia.org/wiki/Perl
[1]

[[w:Perl|Perla]]<br>
[[w:Perl|Perl]]a<br>
[[w:Perl|]]a<br>
[http://pl.wikipedia.org/wiki/Perl Perla]<br>
http://pl.wikipedia.org/wiki/Perl<br>
[http://pl.wikipedia.org/wiki/Perl]
Linki do sekcji Styl pisania

Wikibooks:Tworzenie podręczników#Treść
Treść

[[#Styl pisania|Styl pisania]]<br>
[[Wikibooks:Tworzenie podręczników#Treść]]<br>
[[Wikibooks:Tworzenie podręczników#Treść|Treść]]
Przekierowanie - strona taka automatycznie przenosi na inną. Automatycznie tworzone przy przenoszeniu artykułów. zobacz przykład
#REDIRECT [[Nazwa strony]]


[edytuj] Tabele

Przykładowa tabela
Pierwszy nagłówek Drugi nagłówek Trzeci nagłówek
górny lewy górny środkowy prawa strona
dolny lewy dolny środkowy
dolny rząd

Kod:

{|border=1|
|-
!Pierwszy nagłówek
!Drugi nagłówek
!Trzeci nagłówek
|-
|górny lewy
|górny środkowy
|rowspan=2|prawa strona
|-
|dolny lewy
|dolny środkowy
|-
|colspan=3 align=center|dolny rząd
|}

lub:

<table border="1" style="text-align: center">
<caption>Przykladowa tabelka</caption>
<tr>
<th>Pierwszy nagłówek</th>
<th>Drugi nagłówek</th>
<th>Trzeci nagłówek</th>
</tr>
<tr>
<td>górny lewy</td>
<td>górny środkowy</td>
<td rowspan=2>prawa strona</td>
</tr>
<tr>
<td>dolny lewy</td>
<td>dolny środkowy</td>
</tr>
<tr>
<td colspan=3 align=center>dolny rząd</td>
</tr>
</table>

Zastępując nagłówek tabeli przez

 {| class="prettytable" |

otrzymamy ładniejszą tabelkę:

Pierwszy nagłówek Drugi nagłówek Trzeci nagłówek
górny lewy górny środkowy prawa strona
dolny lewy dolny środkowy
dolny rząd

[edytuj] Polskie znaki

Zobacz: Wikibooks:Problemy z polskimi znakami

[edytuj] Grafika

 [[Grafika:Przyklad.JPG]]

Grafika:Przyklad.JPG

 [[Grafika:Przyklad.JPG|thumb|80px|right|Przykładowa [[:Kategoria:Grafika|grafika]] ]]
Przykładowa grafika

Zobacz też: Wikibooks:Ilustracja Wikibooks

[edytuj] Kategoria i interwiki

Generalnie, na Wikibooks nie używa się powszechnie kategorii i nie ma ścisłych reguł ich stosowania - nie ma jednak formalnych przeszkód ich stosowania.

Zalecane jest natomiast tworzenie w ramach koordynacji międzyjęzykowej linków interwiki - czyli linków do podręczników o tej samej tematyce na innych wersjach językowych Wikibooks. Zwyczajowo wstawiamy je na stronie głównej podręcznika, jeden link na język.

 [[Kategoria:Meta-strony Wikibooks]]
 [[en:Help:How to edit a page]]

Sekcję taką wstawiamy na końcu artykułu.

Jeśli strona w innym języku jest wyróżniona (np. jest Książką Miesiąca), istnieje szablon wyróżnienia linku interwiki. Po prostu wpisujemy nad linkami interwiki:

 {{Link FA|en}}

[edytuj] Formuły matematyczne

Pomoc dotycząca wpisywania formuł matematycznych można znaleźć na stronie Wikipedia:Edycja wzorów i meta:Help:Formula (w języku angielskim).

[edytuj] Zobacz też

Utwórz książkę
  • Dodaj stronę
  • Pomoc kolekcji
W innych językach