Wikijunior:Układ Słoneczny/Słońce

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników.

Słońce jest gwiazdą – ogromną kulą rozżarzonego gazu. Temperatura na powierzchni Słońca wynosi ponad 5500 stopni Celsjusza, a wewnątrz jest jeszcze wyższa: około 15 milionów stopni! Słońce złożone jest głównie z wodoru (70%) i helu (28%). W jądrze Słońca wodór zamienia się w hel, nieustannie wytwarzając ciepło i światło. Ważna informacja: nigdy się nie patrz na Słońce, bo to prowadzi do utraty wzroku.

Słońce widziane w promieniowaniu X (Roentgena)

[edytuj] Jak duże jest Słońce?

Słońce jest ogromne – o wiele, WIELE większe od Ziemi. Ma ponad milion kilometrów średnicy (109 razy tyle, co Ziemia) i zawiera ponad 99,9% masy całego Układu Słonecznego. Gdybyś mógł stanąć na ,,powierzchni” Słońca, ważyłbyś 28 razy więcej niż na Ziemi; ponieważ Słońce ma większą masę od Ziemi, jego przyciąganie jest znacznie silniejsze od przyciągania ziemskiego.

Jeśli chodzi o objętość, ponad milion Ziemi mogłoby zmieścić się wewnątrz Słońca. Jednak widziane z Ziemi Słońce nie wygląda na tak ogromne. To dlatego, że znajduje się ono bardzo daleko. W porównaniu do innych gwiazd rozmiary Słońca są średnie: w kosmosie istnieją zarówno dużo większe, jak i mniejsze od Słońca gwiazdy.

Z powierzchni Słońca nieustannie uchodzi wiatr słoneczny składający się z bardzo rozrzedzonego gazu. Dociera on aż do granicy Układu Słonecznego, gdzie napotyka wiatr międzygwiezdny pochodzący z innych gwiazd.

[edytuj] Jak wygląda powierzchnia Słońca?

Trudno mówić o ,,powierzchni”, ponieważ Słońce składa się z gazu. Gaz rzednie w miarę oddalania się od centrum, ale nie ma wyraźnie określonej granicy.

Korona słoneczna widziana podczas całkowitego zaćmienia Słońca w 1999 roku

Część Słońca, którą widzimy, jest nazywana fotosferą (dosłownie ,,kulą światła”). Umownie określamy ją jako powierzchnię Słońca, ponieważ stamtąd pochodzi większość widocznego dla nas światła. W rzeczywistości wiele materiału Słońca znajduje się ponad fotosferą, a część gazów jest nawet gwałtownie wyrzucana na znaczne odległości (w formie tzw. protuberancji).

[edytuj] Skąd się bierze energia słoneczna?

Słońce jest dla Ziemi głównym źródłem energii. Ta energia powstaje głęboko we wnętrzu Słońca w procesie zwanym fuzją jądrową. Cztery atomy wodoru łączą się, tworząc jeden atom helu. Drobna część ich masy zamienia się przy tym w energię. W ten sam sposób powstaje energia podczas wybuchu bomby wodorowej.

Schemat budowy Słońca

• Jądro. Materia we wnętrzu Słońca jest bardzo gęsta – około 12 razy gęstsza niż ołów. Jeden litr materii z jądra Słońca ma 150 kilogramów! Jest tam także bardzo gorąco – około 15 milionów stopni Celsjusza. To w jądrze zachodzi większość reakcji jądrowych, wytwarzających energię Słóńca.

• Warstwa promienista. W tej strefie światło i ciepło wytworzone w jądrze podróżują ku powierzchni Słońca. Gaz w tej warstwie jest bardzo gęsty, wciąż pochłania i wypromieniowuje promienie świetlne. Czy próbowałeś/-aś kiedyś biegać w wodzie? Właśnie tak trudno jest światłu poruszać się w tej części Słońca. Żaden promień nie może polecieć zbyt daleko, zanim się z czymś nie zderzy. Wtedy odbija się w innym kierunku. To niezbyt skuteczny sposób podróżowania! Pojedynczemu promieniowi przebycie tej strefy może zająć kilkaset tysięcy lat.

• Warstwa konwekcyjna. Gorące gazy stają się lżejsze i wznoszą się do góry. Chłodny gaz staje się cięższy i opada. To zjawisko nosi nazwę konwekcji. U dołu warstwy gaz jest podgrzewany od spodu i unosi się ku powierzchni. Tam oddaje swoją energię w przestrzeń kosmiczną, wypromieniowując ją w postaci światła. Gaz w warstwie konwekcyjnej tworzy krążące prądy, podobne do tych, które występują w ziemskich oceanach i atmosferze. Takie prądy nazywamy komórkami konwekcyjnymi.

Protuberancje słoneczne