Edukacja zdrowotna/Granice osobiste – rozpoznawanie i ochrona

Granice osobiste – rozpoznawanie i ochrona

Granice osobiste to coś w rodzaju niewidzialnej linii, która oddziela ciebie od innych ludzi. Dzięki nim wiesz, co jest dla ciebie w porządku, a co ci nie pasuje.

Granice dotyczą:

• twojego ciała,
• twoich uczuć i myśli,
• twoich rzeczy,
• twojego czasu i prywatności.

Kiedy ktoś przekracza twoje granice, możesz czuć się nieswojo, zawstydzony, zły albo przestraszony.

Czym są granice osobiste?

Granice osobiste to zasady, które mówią:

• jak inni mogą się do ciebie zwracać,
• jak mogą się z tobą bawić,
• czego nie wolno im robić wobec ciebie.

Przykłady granic

• granice ciała – np. nie chcesz, żeby ktoś cię przytulał, łaskotał albo dotykał w miejscach intymnych (zakrytych przez bieliznę),
• granice uczuć – np. nie chcesz, żeby ktoś wyśmiewał twoje lęki czy zainteresowania,
• granice rzeczy – np. nie chcesz, żeby ktoś bez pytania brał twój telefon, zeszyty, ubrania,
• granice czasu i prywatności – np. potrzebujesz chwili spokoju, nie chcesz, by ktoś czytał twoje wiadomości.

Dlaczego granice są ważne?

Granice osobiste:

• pomagają ci czuć się bezpiecznie,
• chronią twoje zdrowie fizyczne i psychiczne,
• uczą innych, jak mają cię traktować z szacunkiem,
• pomagają ci lepiej rozumieć siebie – co lubisz, a czego nie.

Każdy człowiek ma prawo do swoich granic – dzieci też.

Jak rozpoznać swoje granice?

Twoje ciało i emocje często podpowiadają, że ktoś zbliża się do twoich granic lub je przekracza. Zwracaj uwagę, gdy:

• czujesz ścisk w brzuchu, serce bije szybciej,
• chcesz się odsunąć, uciec, przerwać rozmowę,
• czujesz wstyd, złość, niepokój, obrzydzenie,
• myślisz: „Nie chcę tego”, „To mi się nie podoba”.

Jeśli coś wydaje ci się nie w porządku, nawet jeśli inni mówią, że to „tylko żart”, warto zaufać swoim odczuciom.

Jak chronić swoje granice?

Masz prawo:

• powiedzieć „nie”, nawet dorosłemu,
• zmienić zdanie, jeśli coś przestało ci pasować,
• prosić o pomoc, gdy sam nie dajesz rady.
• Możesz używać prostych zdań: „Nie lubię tego.”, „Nie chcę, żebyś tak do mnie mówił.”, „Przestań, nie czuję się z tym dobrze.”, „Nie dotykaj mnie w ten sposób.”

Jeśli ktoś:

• nie przestaje, mimo że go prosisz,
• zmusza cię do czegoś,
• dotyka twojego ciała w sposób, który ci nie odpowiada –

odejdź i jak najszybciej powiedz o tym zaufanemu dorosłemu.

Pamiętaj też o granicach w internecie:

• nie podawaj hasła do swoich kont,
• nie wysyłaj nikomu prywatnych zdjęć,

• jeśli ktoś pisze do ciebie coś niemiłego lub dziwnego – pokaż to dorosłemu.

Jak szanować granice innych?

Tak jak ty masz swoje granice, tak mają je też inni. Szanujesz czyjeś granice, gdy:

• pytasz o zgodę – np. „Mogę cię przytulić?”, „Mogę wziąć twój notes?”,
• akceptujesz „nie” – nie namawiasz dalej, nie złościsz się,
• nie wyśmiewasz czyichś uczuć i potrzeb,
• nie zmuszasz nikogo do zabaw, na które nie ma ochoty.

Szacunek do granic innych pokazuje, że jesteś dojrzały i odpowiedzialny.

Co robić, gdy ktoś naruszy twoje granice?

Jeżeli ktoś przekroczył twoje granice:

Zadbaj o swoje bezpieczeństwo

Jeśli możesz, odejdź od tej osoby, zmień miejsce, dołącz do innych. Powiedz o tym dorosłemu, któremu ufasz

Może to być:

• rodzic lub opiekun,
• wychowawca,
• nauczyciel,
• pedagog lub psycholog szkolny,
• inny dorosły, przy którym czujesz się bezpiecznie.

Mów jasno, co się stało Powiedz:

• co zrobiła druga osoba,
• kiedy i gdzie,
• jak się z tym czułeś/czułaś.

Pamiętaj:

• to nigdy nie jest twoja wina, jeśli ktoś narusza twoje granice,
• masz prawo do pomocy i ochrony,
• nie musisz radzić sobie z tym sam.

Podsumowanie

Granice osobiste:

• pomagają ci czuć się bezpiecznie,
• mówią innym, jak mają cię traktować,
• uczą cię szacunku do siebie i do innych.

Masz prawo:

• decydować o swoim ciele i prywatności,
• mówić „nie”,
• prosić o pomoc, gdy ktoś cię rani lub przekracza twoje granice.

Szanując swoje granice i granice innych, tworzysz wokół siebie świat, w którym łatwiej jest żyć spokojnie i bezpiecznie.