Edukacja zdrowotna/Instytucje i osoby udzielające pomocy w sytuacji problemów z używkami

Instytucje i osoby udzielające pomocy w sytuacji problemów z używkami

Używki to na przykład alkohol, papierosy, narkotyki, dopalacze, a także niektóre leki używane bez kontroli lekarza. Mogą one szkodzić zdrowiu, nauce i relacjom z innymi ludźmi. Jeśli ktoś zaczyna mieć z nimi problem, ważne jest, aby nie zostawać z tym samemu. Istnieją osoby i instytucje, które pomagają w takich sytuacjach.

Dlaczego warto szukać pomocy

Problemy z używkami zwykle z czasem się powiększają, jeśli nikt nie reaguje. Mogą prowadzić do kłopotów w szkole, konfliktów w domu, problemów z prawem, a przede wszystkim do poważnych chorób. Wczesna rozmowa z zaufaną osobą może zatrzymać problem, zanim stanie się bardzo groźny.

Osoby, do których możesz się zwrócić

Rodzina i bliscy

Pierwszymi osobami, do których warto się zgłosić, są rodzice lub inni dorośli z rodziny: dziadkowie, starsze rodzeństwo, wujek czy ciocia. Mogą pomóc podjąć decyzję, co robić dalej, pójść razem do lekarza lub specjalisty, porozmawiać z nauczycielami.

Nauczyciele i specjaliści w szkole

W szkole pracują osoby przygotowane do pomagania uczniom w trudnych sytuacjach:

• wychowawca klasy
• pedagog szkolny
• psycholog szkolny
• pielęgniarka szkolna

Możesz do nich podejść osobiście, poprosić o rozmowę po lekcjach albo napisać wiadomość przez dziennik elektroniczny. Rozmowy z pedagogiem i psychologiem są poufne – to znaczy, że nie przekazują dalej informacji bez ważnego powodu, na przykład zagrożenia zdrowia lub życia.

Koledzy i koleżanki

Czasem łatwiej jest najpierw powiedzieć o problemie zaufanemu koledze lub koleżance. Mogą wesprzeć, pójść z tobą do pedagoga lub poradzić, do kogo się zgłosić. Pamiętaj jednak, że rówieśnicy nie zastępują dorosłych specjalistów.

Lekarze i pielęgniarki

Lekarz rodzinny, pediatra lub pielęgniarka w przychodni mogą:

• ocenić stan zdrowia
• skierować do specjalistycznej poradni
• wyjaśnić, jakie są skutki używania różnych substancji

Lekarz ma obowiązek dbać o dobro pacjenta. Zwykle rozmowa z lekarzem jest poufna, ale jeśli zagrożone jest życie lub zdrowie, może on poprosić o współpracę rodziców lub inne służby.

Instytucje udzielające pomocy

W sytuacji problemów z używkami pomagają różne instytucje:

• poradnie leczenia uzależnień dla dzieci, młodzieży i dorosłych
• poradnie zdrowia psychicznego
• poradnie psychologiczno-pedagogiczne
• ośrodki pomocy społecznej
• gminne komisje rozwiązywania problemów alkoholowych
• organizacje i stowarzyszenia zajmujące się profilaktyką i leczeniem uzależnień
• policja i straż miejska – gdy dochodzi do przestępstw, przemocy lub gdy ktoś jest w stanie zagrażającym życiu
• pogotowie ratunkowe (999) i numer alarmowy (112) – w nagłych zatruciach, utracie przytomności lub innych stanach zagrożenia zdrowia

Często do takich miejsc można zgłosić się z rodzicem, opiekunem albo za pośrednictwem szkoły.

Telefony zaufania i pomoc przez internet

Nie zawsze łatwo jest porozmawiać twarzą w twarz. Dlatego działają telefony zaufania i strony internetowe, gdzie można anonimowo, bez podawania nazwiska, zapytać o radę.

Przykładowe formy pomocy:

• telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111 – bezpłatny, można tam porozmawiać o swoich problemach, także związanych z używkami
• linie telefoniczne przeznaczone dla rodziców i nauczycieli, którzy chcą pomóc dziecku
• strony internetowe i czaty prowadzone przez specjalistów zajmujących się uzależnieniami

Aktualne numery i adresy można znaleźć na stronach szkoły, w poradni lub na stronach instytucji rządowych.

Jak wygląda udzielanie pomocy

Pomoc najczęściej zaczyna się od spokojnej rozmowy. Specjalista pyta o sytuację, samopoczucie, częstotliwość kontaktu z używkami. Na tej podstawie proponuje:

• dalsze rozmowy indywidualne lub grupowe
• spotkania z rodzicami
• skierowanie do poradni specjalistycznej
• udział w programach profilaktycznych lub terapeutycznych

Celem pomocy nie jest karanie, ale ochrona zdrowia i bezpieczeństwa. Wiele osób, które miały problem z używkami, poradziło sobie dzięki wsparciu innych.

Co możesz zrobić ty sam

Jeśli ty lub ktoś z twoich znajomych ma problem z używkami:

• powiedz o tym zaufanej osobie dorosłej
• nie wstydź się prosić o pomoc – to oznaka odpowiedzialności
• unikaj miejsc i osób, które namawiają do sięgania po używki
• jeśli kolega lub koleżanka jest w niebezpieczeństwie (na przykład traci przytomność po użyciu substancji), natychmiast wezwij pomoc, dzwoniąc na 112

Pamiętaj, że nie musisz radzić sobie sam. Wokół ciebie jest wiele osób i instytucji, których zadaniem jest pomaganie w trudnych sytuacjach związanych z używkami.