Edukacja zdrowotna/Poczucie własnej wartości, asertywność i wyznaczanie granic
Poczucie własnej wartości, asertywność i wyznaczanie granic
[edytuj]W tej części poznasz trzy ważne pojęcia: poczucie własnej wartości, asertywność i wyznaczanie granic. Pomogą ci one lepiej dbać o siebie i o relacje z innymi.
Poczucie własnej wartości
[edytuj]Poczucie własnej wartości to sposób, w jaki myślisz o sobie i o tym, ile jesteś wart jako człowiek. Nie chodzi tylko o oceny w szkole czy osiągnięcia sportowe.
Osoba z dobrym poczuciem własnej wartości:
- zna swoje mocne strony i potrafi je nazwać,
- widzi też swoje słabsze strony, ale ich nie wyolbrzymia,
- wierzy, że może się uczyć i rozwijać,
- akceptuje to, że czasem popełnia błędy.
Słabsze poczucie własnej wartości często widać wtedy, gdy ktoś:
- ciągle się z kimś porównuje,
- uważa, że jest gorszy od innych,
- szybko się poddaje,
- bardzo boi się oceny innych.
Jak wzmacniać poczucie własnej wartości
[edytuj]Poczucia własnej wartości można się uczyć i można je wzmacniać. Pomagają w tym:
- Zauważanie swoich sukcesów, nawet małych.
- Mówienie do siebie życzliwie, a nie obrażanie samego siebie w myślach.
- Traktowanie błędów jako okazji do nauki, a nie jako dowodu, że jestem beznadziejny.
- Spędzanie czasu z osobami, które cię szanują i wspierają.
- Stawianie sobie realnych celów i krok po kroku dążenie do ich osiągnięcia.
Co to jest asertywność
[edytuj]Asertywność to umiejętność mówienia o swoich uczuciach, potrzebach i zdaniu w sposób spokojny i stanowczy, z szacunkiem dla siebie i dla innych.
To nie jest:
- agresja (krzyk, wyzwiska, straszenie),
- uległość (zgadzanie się na wszystko, choć tego nie chcesz).
Można wyróżnić trzy postawy:
- Postawa uległa – zgadzam się na coś, choć nie chcę, bo boję się, że ktoś się obrazi.
- Postawa agresywna – chcę postawić na swoim za wszelką cenę, raniąc innych.
- Postawa asertywna – jasno mówię, czego chcę lub czego nie chcę, słuchając jednocześnie innych.
Wyznaczanie granic
[edytuj]Granice to wyraźne „do tego momentu się zgadzam, dalej już nie”. Każdy człowiek ma prawo do swoich granic.
Granice mogą dotyczyć:
- ciała (kto może cię dotykać, przytulać),
- emocji (jak chcesz, żeby z tobą rozmawiano),
- czasu (ile czasu poświęcasz na naukę, odpoczynek, telefon),
- prywatności (hasła, wiadomości, pamiętnik),
- internetu (z kim rozmawiasz, jakie zdjęcia udostępniasz).
Przykłady granic:
- Nie chcesz, żeby ktoś czytał twoje wiadomości bez pozwolenia.
- Nie zgadzasz się, żeby koledzy wyśmiewali twoje zainteresowania.
- Nie chcesz, żeby ktoś cię popychał lub dotykał bez twojej zgody.
- Nie zgadzasz się na wysyłanie komuś swoich zdjęć, jeśli czujesz dyskomfort.
Kiedy szukać pomocy
[edytuj]Koniecznie porozmawiaj z zaufaną dorosłą osobą (rodzicem, wychowawcą, pedagogiem szkolnym, psychologiem), gdy:
- ktoś stale wyśmiewa cię lub obraża w klasie albo w internecie,
- czujesz presję, żeby robić coś, czego nie chcesz (na przykład pić alkohol, wysyłać zdjęcia),
- ktoś zmusza cię do dotykania lub zachowań, które są dla ciebie nieprzyjemne lub wstydliwe,
- masz poczucie, że twoje granice są często łamane.
Dbając o poczucie własnej wartości, ucząc się asertywności i wyznaczania granic, troszczysz się o swoje zdrowie psychiczne i o bezpieczne relacje z innymi ludźmi.