Edukacja zdrowotna/Podstawy dbania o zdrowie psychiczne

Podstawy dbania o zdrowie psychiczne

Zdrowie psychiczne to sposób, w jaki myślimy, czujemy i radzimy sobie z różnymi sytuacjami. Tak jak dbasz o ciało (myjesz zęby, uprawiasz sport, odpoczywasz), tak samo warto dbać o swoją „głowę” – o emocje i myśli.

Dobre zdrowie psychiczne pomaga:

lepiej się uczyć,
mieć kolegów i koleżanki,
rozwiązywać problemy,
czuć się bezpiecznie i spokojniej.

Co to są emocje?

Każdy człowiek ma emocje. Nie ma „złych” emocji – wszystkie są ważne, ale niektóre są przyjemne, a inne nieprzyjemne.

Przykłady emocji:

radość, duma, spokój,
smutek, złość, strach, wstyd.

Jak dbać o siebie, gdy odczuwasz emocje:

zauważ je – nazwij to, co czujesz („jest mi smutno”, „jestem zły”),
pomyśl, skąd się wzięły – co się stało wcześniej,
porozmawiaj z kimś zaufanym – z rodzicem, nauczycielem, przyjacielem,
nie trzymaj wszystkiego w sobie – mówienie o uczuciach pomaga.

Codzienne nawyki dobre dla zdrowia psychicznego

Twoja codzienność ma duży wpływ na to, jak się czujesz.

Sen

Śpij wystarczająco długo (dzieci w twoim wieku zwykle potrzebują około 9–11 godzin snu).
Kładź się spać o podobnej porze.
Staraj się nie korzystać z telefonu czy komputera tuż przed snem.

Dobry sen pomaga:

lepiej myśleć,
mieć więcej energii,
mieć lepszy humor.

Ruch

Baw się na dworze, biegaj, jeździj na rowerze, skacz na skakance. Wybierz taką aktywność, którą lubisz.

Ruch:

zmniejsza napięcie i stres,
poprawia nastrój,
pomaga się lepiej skoncentrować.

Odpoczynek od ekranów

Rób przerwy od komputera, telefonu i telewizora. Nie spędzaj całego wolnego czasu w internecie lub przy grach.

Dzięki temu:

oczy mniej się męczą,
głowa jest „lżejsza”,
masz czas na inne przyjemności (rysowanie, czytanie, zabawę z innymi).

Zainteresowania i hobby

Rób coś, co sprawia ci radość: rysowanie, śpiew, klocki, sport, gra na instrumencie. Hobby pomaga się odprężyć i buduje poczucie własnej wartości.

Relacje z innymi

Ludzie są nam potrzebni do szczęścia. Ważne jest, żeby mieć choć jedną osobę, z którą możesz szczerze porozmawiać.

Jak dbać o relacje:

słuchaj innych i nie przerywaj,
mów spokojnie o tym, co czujesz i co ci się nie podoba,
przepraszaj, gdy kogoś zranisz,
proś o pomoc, gdy jej potrzebujesz.

Pamiętaj:

Masz prawo nie zgadzać się na wyśmiewanie, obrażanie i przemoc.
Jeśli ktoś ci dokucza, powiedz o tym dorosłemu (nauczycielowi, wychowawcy, rodzicowi).

Jak radzić sobie ze stresem?

Stres to napięcie, które czujemy, gdy coś jest dla nas trudne (sprawdzian, kłótnia, zmiana szkoły). Każdy czasem się stresuje.

Co może pomóc:

oddychanie – weź kilka wolnych, głębokich oddechów,
ruch – przejdź się, porozciągaj,
rozmowa – powiedz komuś zaufanemu, co cię martwi,
planowanie – podziel duże zadanie na mniejsze kroki (np. ucz się do sprawdzianu po kawałku).

Kiedy szukać pomocy?

To normalne, że czasem jest nam trudno. Warto poprosić o pomoc, gdy:

bardzo często czujesz smutek, złość lub strach,
nic cię już prawie nie cieszy,
masz problemy ze snem lub ciągle boli cię brzuch czy głowa (a lekarz nie znajduje przyczyny),
nie możesz się skupić i ciągle się martwisz,
ktoś ci dokucza w szkole lub w internecie.

Do kogo możesz się zwrócić:

rodzice lub opiekunowie,
wychowawca, inny nauczyciel, pedagog szkolny,
psycholog szkolny lub inny dorosły, któremu ufasz.

Proszenie o pomoc to oznaka mądrości, a nie słabości.

Podsumowanie

Dbanie o zdrowie psychiczne to:

zauważanie i nazywanie swoich emocji,
dbanie o sen, ruch i odpoczynek od ekranów,
rozwijanie zainteresowań,
budowanie dobrych relacji z innymi,
proszenie o pomoc, gdy jest trudno.

Twoje uczucia są ważne. Masz prawo dbać o siebie – o swoje ciało i o swoją psychikę.