Edukacja zdrowotna/Przemoc – rozpoznawanie, reagowanie i ochrona siebie

Co to jest przemoc?

Przemoc to sytuacja, gdy jedna osoba specjalnie krzywdzi drugą i ma nad nią przewagę (siły, wieku, pozycji, liczby osób).

Nie jest to zwykła kłótnia czy jednorazowe nieporozumienie.

Przemoc może mieć różne formy:

• Przemoc fizyczna – bicie, kopanie, popychanie, szarpanie, niszczenie rzeczy.
• Przemoc słowna – wyzywanie, wyśmiewanie, obrażanie, grożenie.
• Przemoc psychiczna – wykluczanie z grupy, obgadywanie, ośmieszanie, straszenie, ciągłe krytykowanie.
• Przemoc w domu – gdy osoba dorosła lub starsze rodzeństwo krzywdzi dziecko (bije, wyzywa, straszy, zastrasza).

• Cyberprzemoc – przemoc w internecie i przez telefon (obraźliwe wiadomości, wrzucanie kompromitujących zdjęć, tworzenie obraźliwych memów, podszywanie się pod kogoś).

Pamiętaj! Przemoc zawsze jest zła i nigdy nie jest winą osoby, która jej doświadcza.

Jak rozpoznać przemoc?

Możesz podejrzewać przemoc, gdy:

• ktoś często dokucza tej samej osobie,
• robi to celowo, aby ją upokorzyć lub przestraszyć,
• ofiara boi się, płacze, unika szkoły, grupy, konkretnej osoby,
• pojawiają się siniaki lub zniszczone rzeczy i brak jasnego wyjaśnienia,
• w internecie krążą obraźliwe memy, zdjęcia lub posty na temat jednej osoby.

Sygnały, że sam możesz doświadczać przemocy:

• często czujesz strach, wstyd, smutek,
• boisz się iść do szkoły lub wracać do domu,
• masz problemy ze snem, bóle brzucha, głowy bez wyraźnej przyczyny,
• czujesz, że „nikt ci nie wierzy” albo że „to i tak nic nie da”.

Jak reagować, gdy ktoś cię krzywdzi?

Twoje bezpieczeństwo jest najważniejsze. Zadbaj o bezpieczeństwo.

• Jeśli możesz – odejdź z miejsca, gdzie dzieje się przemoc.
• Nie wdawaj się w bójkę, nie oddawaj przemocą.
• Powiedz o tym dorosłym

Zgłoś sytuację osobie dorosłej, której ufasz:

• rodzicowi lub opiekunowi,
• nauczycielowi, wychowawcy,
• pedagogowi lub psychologowi szkolnemu,
• innemu dorosłemu, którego znasz i mu ufasz.

Możesz powiedzieć: „Czuję się źle, bo…”, „Ktoś mnie bije/wyzywa/straszy…”, „Potrzebuję pomocy”.

W sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia

Gdy ktoś poważnie cię atakuje, grozi, że zrobi coś bardzo złego:

• zadzwoń pod 112 (numer alarmowy),
• poproś kogoś dorosłego, żeby zadzwonił.
• Nie wstydź się i nie milcz

Przemoc to nie jest donoszenie, gdy mówisz o niej dorosłym. To obrona siebie i innych, którzy też mogą być krzywdzeni.

Pomoc telefoniczna

Możesz zadzwonić do Telefonu Zaufania dla Dzieci i Młodzieży – 116 111. Rozmowa jest bezpłatna i anonimowa.

Jak pomagać osobie, która doświadcza przemocy?

Jeśli widzisz, że ktoś jest krzywdzony:

• Nie śmiej się i nie nagrywaj tego telefonem.
• Nie udostępniaj obraźliwych zdjęć, filmów, memów.
• Powiedz osobie krzywdzonej: „Wierzę ci”, „To nie twoja wina”, „Możemy razem powiedzieć o tym dorosłemu”.
• Jak najszybciej zgłoś to dorosłemu (nauczyciel, wychowawca, rodzic).
• Jeśli dzieje się coś poważnego i nie ma dorosłego w pobliżu – zadzwoń na 112.

Pamiętaj. Milczenie pomaga sprawcy, a mówienie pomaga ofierze.

Jak chronić siebie na co dzień?

Znaj swoje granice

Masz prawo powiedzieć „nie”, gdy:

• ktoś cię dotyka w sposób, który ci nie odpowiada,
• zmusza cię do zrobienia czegoś, czego nie chcesz,
• pokazuje ci treści (filmy, zdjęcia), przy których czujesz się źle.
• Twoje „nie” jest ważne, nawet jeśli ten ktoś to osoba starsza lub znajoma.

W internecie

Nie podawaj obcym:

• pełnego imienia i nazwiska,
• adresu,
• numeru telefonu,
• nazwy i adresu szkoły.

Jeśli ktoś:

wysyła ci obraźliwe wiadomości,

1. zmusza do wysłania zdjęć,
2. straszy lub szantażuje – zrób zrzut ekranu, zablokuj tę osobę i powiedz o tym dorosłemu.

Wybieraj bezpieczne towarzystwo

Unikaj osób, które:

• często się biją,
• namawiają do łamania zasad,
• wyśmiewają innych.

Szukaj przyjaciół, przy których czujesz się swobodnie i bezpiecznie.

• Mów o swoich uczuciach
• Gdy coś cię martwi lub przeraża, nie trzymaj tego w sobie.
• Rozmowa z bliską, dorosłą osobą może bardzo pomóc.

Zapamiętaj

• Przemoc nigdy nie jest twoją winą.
• Masz prawo do szacunku i bezpieczeństwa – w domu, w szkole i w internecie.
• Gdy dzieje się coś zagrażającego – zawsze szukaj pomocy dorosłych.
• Mówienie o przemocy to nie donos, ale odwaga i troska o siebie oraz innych.