Edukacja zdrowotna/Przemoc i agresja – rodzaje, konsekwencje, reagowanie
Przemoc i agresja – rodzaje, konsekwencje, reagowanie
[edytuj]Co to jest agresja, a co to jest przemoc?
[edytuj]Agresja to zachowanie, w którym ktoś chce kogoś zranić: słowem, czynem albo przez internet. Może to być np. wyśmiewanie, popychanie, straszenie.
Przemoc to powtarzająca się agresja, kiedy:
- jedna osoba ma przewagę (jest silniejsza, starsza, popularniejsza),
- druga osoba czuje się bezradna i boi się,
- krzywdzenie trwa dłużej, a nie jest jednorazowym konfliktem.
Konflikt to kłótnia dwóch stron o podobnej sile (np. spór o piłkę). Przemoc to sytuacja, kiedy jedna strona wyraźnie krzywdzi drugą.
Rodzaje przemocy i agresji
[edytuj]Przemoc fizyczna
[edytuj]Dotyczy ciała.
Przykłady:
- bicie, kopanie, popychanie,
- wykręcanie rąk, podstawianie nogi,
- niszczenie czyichś rzeczy (np. zeszytu, telefonu).
Przemoc słowna
[edytuj]Dotyczy słów.
Przykłady:
- wyzwiska, przezywanie,
- wyśmiewanie wyglądu, pochodzenia, sposobu mówienia,
- grożenie („Zobaczysz, co ci zrobię!”),
- obrażanie rodziny.
Przemoc emocjonalna (psychiczna)
[edytuj]Krzywdzi uczucia i poczucie własnej wartości.
Przykłady:
- wykluczanie z zabawy („Nie bawimy się z tobą, bo cię nie lubimy”),
- rozsiewanie plotek i kłamstw,
- ignorowanie kogoś, udawanie, że nie istnieje,
- ośmieszanie przy innych.
Cyberprzemoc (przez internet)
[edytuj]Dzieje się w sieci: w grach, na czatach, w mediach społecznościowych.
Przykłady:
- wysyłanie niemiłych wiadomości i komentarzy,
- zakładanie ośmieszających profili,
- publikowanie czyjegoś zdjęcia bez zgody,
- wykluczanie z grupy w grze, żeby kogoś upokorzyć.
Konsekwencje przemocy
[edytuj]Przemoc szkodzi ofierze, sprawcy i świadkom.
Dla osoby krzywdzonej
[edytuj]Może pojawić się:
- strach, smutek, wstyd,
- bóle brzucha, głowy, kłopoty ze snem,
- niechęć do chodzenia do szkoły,
- myśli: „Jestem beznadziejny/beznadziejna”.
Dla osoby, która krzywdzi
[edytuj]- uczy się, że „siłą da się wszystko załatwić”,
- traci zaufanie innych,
- może mieć kłopoty w szkole (uwagi, rozmowa z rodzicami, dyrektorem),
- z czasem może mieć też problemy z prawem (np. u starszych nastolatków i dorosłych).
Dla świadków
[edytuj]- czują się nieswojo, boją się zareagować,
- mają poczucie winy, jeśli nic nie zrobią,
- mogą się bać, że sami staną się ofiarą.
Jak reagować na przemoc i agresję?
Najważniejsze: nigdy nie jesteś winny/winna temu, że ktoś cię krzywdzi. Za przemoc odpowiada ten, kto ją stosuje.
Gdy ktoś jest wobec ciebie agresywny
[edytuj]Jeśli to możliwe:
- Zadbaj o bezpieczeństwo
- Odejdź z miejsca, gdzie jest niebezpiecznie.
- Nie wchodź w bójkę – możesz się poważnie zranić.
- Powiedz jasno, że się nie zgadzasz. Użyj krótkich zdań:
- „Nie wyzywaj mnie.”
- „Nie zgadzam się na takie żarty.”
- „Przestań mnie popychać.”
Poszukaj wsparcia
[edytuj]- powiedz o tym dorosłemu:
- wychowawcy,
- nauczycielowi dyżurującemu,
- pedagogowi/psychologowi szkolnemu,
- rodzicowi lub opiekunowi.
- jeśli jeden dorosły nie zareaguje – powiedz innemu.
Nie wstydź się prosić o pomoc proszenie o pomoc to nie „skarżenie”, ale dbanie o swoje bezpieczeństwo.
Gdy widzisz, że ktoś inny jest krzywdzony
[edytuj]Możesz:
- nie śmiać się i nie przyłączać się do wyzwisk,
- powiedzieć: „To nie jest śmieszne. Przestańcie.” – jeśli jest to bezpieczne,
- zawołać dorosłego (nauczyciela, woźną, trenera),
- po całej sytuacji podejść do osoby krzywdzonej i powiedzieć coś miłego: „Widziałem, co się stało. To nie twoja wina. Chcesz, pójdziemy razem do nauczyciela?”
Reagowanie na cyberprzemoc
[edytuj]Nie odpowiadaj agresją na agresję.
- Zrób zrzuty ekranu (screeny) – to dowód.
- Zablokuj osobę, która cię obraża.
- Pokaż wiadomości dorosłemu.
- Nie udostępniaj dalej obraźliwych filmików i zdjęć.
Gdzie szukać pomocy?
- Jeśli dzieje się coś trudnego, rozmawiaj z:
- rodzicami lub opiekunami,
- wychowawcą,
- innym nauczycielem, któremu ufasz,
- pedagogiem lub psychologiem szkolnym,
- starszym, zaufanym rodzeństwem.
Możesz też skorzystać z telefonów zaufania dla dzieci i młodzieży (numery zwykle wiszą na plakacie w szkole lub są na stronie internetowej szkoły).
Zapamiętaj
[edytuj]- Agresja i przemoc nigdy nie są w porządku.
- Nikt nie ma prawa cię bić, wyzywać, poniżać ani krzywdzić w internecie.
- Masz prawo do bezpieczeństwa, szacunku i pomocy.
- Reagowanie na przemoc jest odwagą, a nie skarżeniem.