Edukacja zdrowotna/Stres – objawy, przyczyny i proste sposoby radzenia sobie

Stres – objawy, przyczyny i proste sposoby radzenia sobie

Stres to stan, kiedy czujemy napięcie, niepokój albo zdenerwowanie. Pojawia się, gdy coś jest dla nas trudne, nowe albo bardzo ważne. Każdy człowiek czasem się stresuje – dzieci i dorośli. Trochę stresu może pomagać (np. szybciej biegamy na zawodach), ale gdy jest go za dużo i trwa długo, może nam przeszkadzać.

Co to jest stres?

Stres to reakcja naszego ciała i umysłu na sytuacje, które są dla nas wyzwaniem. Kiedy się stresujesz, twój organizm zachowuje się tak, jakby musiał szybko zareagować:

serce bije szybciej,
mięśnie się napinają,
mocniej się koncentrujesz albo przeciwnie – trudno ci się skupić.

Stres sam w sobie nie jest zły. Ważne jest:

ile go jest,
jak długo trwa,
czy umiemy sobie z nim poradzić.

Objawy stresu

Objawy w ciele

Gdy się stresujesz, możesz zauważyć:

szybsze bicie serca,
spocone dłonie,
„motylki” albo ból w brzuchu,
ból głowy,
suchość w ustach,
drżenie rąk lub nóg,
trudność z zasypianiem.

Objawy w uczuciach

Możesz czuć:

lęk lub niepokój,
złość lub rozdrażnienie,
smutek,
wstyd,
poczucie, że wszystko jest „za trudne”.

Objawy w zachowaniu

Po stresującym dniu możesz:

mieć kłopot z koncentracją na lekcji,
szybciej się denerwować na kolegów,
unikać trudnych zadań (np. nie chcieć pisać sprawdzianu),
mieć mniej chęci do zabawy,
częściej się kłócić.

Przyczyny stresu u dzieci

Stres mogą wywoływać różne sytuacje, na przykład:

Szkoła

sprawdziany i kartkówki,
występy przed klasą,
dużo prac domowych,
zmiana nauczyciela lub klasy.
Relacje z innymi
kłótnia z kolegą lub koleżanką,
poczucie odrzucenia w klasie,
wyśmiewanie lub dokuczanie.

Dom

kłótnie w rodzinie,
przeprowadzka,
narodziny rodzeństwa lub rozstanie rodziców.
Inne sytuacje
choroba (twoja lub bliskiej osoby),
za dużo zajęć pozalekcyjnych,
ważne wydarzenia (zawody sportowe, konkursy).

Proste sposoby radzenia sobie ze stresem

Nie da się całkowicie uniknąć stresu, ale można go zmniejszyć. Oto proste sposoby:

Oddychanie i rozluźnienie

Weź powoli wdech nosem, policz w myślach do 3.
Zrób powoli wydech ustami, też do 3.
Powtórz kilka razy.
Możesz też napiąć na chwilę mięśnie (np. dłonie w pięści), a potem je rozluźnić.

Ruch i sport

spacer,
jazda na rowerze,
gra w piłkę,
taniec.

Ruch pomaga rozładować napięcie i poprawia nastrój.

Rozmowa z kimś zaufanym

Powiedz o swoich uczuciach:

rodzicowi,
opiekunowi,
nauczycielowi,
wychowawcy.

Samo opowiedzenie o problemie często przynosi ulgę. Dorosły może pomóc znaleźć rozwiązanie.

Planowanie i przerwy

Podziel duże zadanie na małe kroki (np. nauka do sprawdzianu po kawałku).
Zrób sobie krótką przerwę między nauką (rozciągnij się, napij wody).
Zapisz w kalendarzu, co masz do zrobienia – łatwiej zobaczyć, że się da.

Zabawa i hobby

Zajmij się czymś, co lubisz:

rysowanie,
słuchanie muzyki,
czytanie,
układanie klocków,
granie na instrumencie.

To pomaga „odłączyć się” na chwilę od trudnych myśli.

Sen i odpoczynek

Staraj się chodzić spać o podobnej godzinie.
Ogranicz oglądanie ekranów tuż przed snem.
Wyspany mózg lepiej radzi sobie ze stresem.

Kiedy poprosić o pomoc dorosłego?

Koniecznie powiedz dorosłemu, gdy:

stres trwa często i długo,
bardzo boli cię brzuch lub głowa, a lekarz nie znajduje przyczyny,
masz kłopoty ze snem lub jedzeniem,
prawie na nic nie masz ochoty,
często płaczesz lub ciągle się denerwujesz,
myślisz o sobie bardzo źle („nic nie potrafię”, „jestem do niczego”).

Poproś o pomoc:

rodzica lub opiekuna,
wychowawcę,
pedagoga lub psychologa szkolnego.

Dorośli są po to, żeby cię wspierać, gdy jest ci trudno.

Zapamiętaj

Każdy czasem odczuwa stres – to normalne.
Stres może mieć objawy w ciele, w uczuciach i w zachowaniu.
Pomagają: głęboki oddech, ruch, rozmowa, planowanie, sen i zabawa.
Jeśli stres jest silny lub trwa długo – zawsze poproś dorosłego o pomoc.