Edukacja zdrowotna/Szacunek dla godności i praw każdego człowieka

Szacunek dla godności i praw każdego człowieka

Szacunek dla godności i praw każdego człowieka to jedna z najważniejszych zasad życia społecznego. Oznacza, że każda osoba jest ważna i wartościowa tylko dlatego, że jest człowiekiem – niezależnie od wieku, płci, wyglądu, zdrowia, pochodzenia czy poglądów.

Co to jest godność człowieka?

Godność człowieka to poczucie własnej wartości i przekonanie, że zasługujemy na traktowanie z szacunkiem.

Kilka ważnych cech godności:

ma ją każdy człowiek od urodzenia do śmierci
nie można jej odebrać ani się jej zrzec
nie zależy od ocen w szkole, majątku czy sukcesów
jest taka sama dla wszystkich – nikt nie jest „lepszy” ani „gorszy” człowiek

Szacunek dla godności oznacza, że nie wolno nikogo poniżać, ośmieszać, bić, obrażać czy traktować jak „gorszego”.

Prawa człowieka w codziennym życiu

Z godności człowieka wynikają prawa człowieka. Są one zapisane w dokumentach międzynarodowych i w konstytucji. Dzieci i młodzież także mają swoje prawa.

Przykłady praw, które łatwo zauważyć na co dzień:

prawo do życia i bezpieczeństwa – nikt nie może cię bić, grozić ci ani zmuszać do czegoś wbrew twojej woli
prawo do nauki – masz prawo chodzić do szkoły i uczyć się w bezpiecznych warunkach
prawo do szacunku – nauczyciele, rodzice i rówieśnicy powinni traktować cię z godnością
prawo do wyrażania własnego zdania – możesz mieć inne poglądy niż inni, o ile nie krzywdzisz tym innych osób
prawo do prywatności – twoje rzeczy osobiste, pamiętnik czy korespondencja powinny być chronione
prawo do ochrony przed przemocą i dyskryminacją – nie wolno cię gorzej traktować tylko dlatego, kim jesteś lub skąd pochodzisz

Twoje prawa kończą się tam, gdzie zaczynają się prawa drugiej osoby. Nie możesz zasłaniać się „wolnością słowa”, żeby kogoś obrażać lub poniżać.

Jak okazywać szacunek innym?

Szacunek to nie tylko przekonanie, ale też konkretne zachowania. W praktyce oznacza to na przykład:

słuchanie innych bez przerywania i wyśmiewania
nieużywanie wulgaryzmów i wyzwisk wobec innych
niewyśmiewanie nikogo z powodu wyglądu, ocen, niepełnosprawności, pochodzenia, religii czy ubioru
nierozpowszechnianie plotek, ośmieszających zdjęć czy filmów w internecie
pytanie o zgodę, zanim coś zrobisz, co dotyczy czyjegoś ciała lub prywatności
reagowanie, gdy ktoś jest krzywdzony, wyzywany czy wykluczany z grupy

Szacunek dotyczy także świata wirtualnego. W internecie łatwo kogoś zranić obraźliwym komentarzem, memem czy filmikiem. To również jest naruszenie godności drugiego człowieka.

Szacunek wobec siebie samego

Szacunek należy się nie tylko innym, ale także tobie samemu. Szanujesz siebie, gdy:

dbasz o swoje zdrowie i bezpieczeństwo
nie pozwalasz, by inni cię poniżali, bili czy obrażali
nie zgadzasz się na rzeczy, które są dla ciebie krzywdzące
mówisz o swoich uczuciach i granicach
prosisz o pomoc, gdy czujesz się zagrożony lub niesprawiedliwie traktowany

Szacunek do samego siebie nie oznacza wywyższania się. Chodzi o to, by pamiętać, że twoja godność jest tak samo ważna, jak godność każdego innego człowieka.

Gdy godność lub prawa są łamane

Czasem godność lub prawa człowieka są naruszane: w domu, w szkole, na podwórku czy w sieci. Jeżeli:

ktoś ci grozi, bije cię lub obraża
jesteś wyśmiewany, wykluczany z grupy
bez twojej zgody publikowane są twoje zdjęcia lub filmy
jesteś zmuszany do rzeczy, których nie chcesz robić

– masz prawo szukać pomocy. Zwróć się do:

zaufanej osoby dorosłej (rodzica, opiekuna, nauczyciela, wychowawcy)
pedagoga lub psychologa szkolnego
poradni psychologiczno-pedagogicznej lub telefonu zaufania dla dzieci i młodzieży

Proszenie o pomoc nie jest donoszeniem, ale obroną swojej godności i praw.

Podsumowanie

Szacunek dla godności i praw każdego człowieka to podstawa zdrowych relacji i bezpiecznego życia w społeczeństwie. Każdy z nas ma taką samą wartość i takie same podstawowe prawa. Okazując szacunek innym i sobie samemu, budujemy świat, w którym ludzie czują się bezpieczni, ważni i potrzebni.