Edukacja zdrowotna/Zagrożenia w Internecie i podstawy cyberbezpieczeństwa

Zagrożenia w Internecie i podstawy cyberbezpieczeństwa

Po co nam bezpieczeństwo w Internecie?

Internet to miejsce, w którym:

uczysz się,
grasz w gry,
oglądasz filmy,
rozmawiasz z innymi.

Tak jak w prawdziwym świecie, w Internecie też mogą czekać niebezpieczeństwa. Dlatego musisz znać podstawowe zasady bezpieczeństwa, czyli cyberbezpieczeństwa.

Główne zagrożenia w Internecie

Obcy w sieci

W Internecie można spotkać wiele osób. Nie zawsze są tymi, za kogo się podają.

Co może się zdarzyć:

ktoś udaje dziecko, a jest dorosłym,
ktoś prosi o zdjęcia lub filmy,
ktoś namawia, żeby się spotkać na żywo.

Zapamiętaj! Nigdy nie podawaj obcym:

swojego imienia i nazwiska,
adresu zamieszkania,
numeru telefonu,
nazwy i adresu szkoły,
hasła do konta.

O spotkaniach w realu zawsze mów rodzicom lub opiekunom – sam/sama się nie umawiaj.

Hejt i przemoc w sieci

Hejt to obrażanie innych w Internecie, wyśmiewanie, grożenie, wysyłanie złośliwych wiadomości.

Pamiętaj:

To, co piszesz w sieci, może kogoś bardzo zranić.
Hejt jest krzywdzący i może być łamaniem prawa.
Nigdy nie dołączaj do wyśmiewania innych.

Jeśli ktoś Ciebie obraża lub prześladuje:

Nie odpowiadaj agresją.
Zrób zrzuty ekranu (screeny).
Pokaż wiadomości dorosłemu, któremu ufasz.
Zablokuj tę osobę, jeśli to możliwe.

Fałszywe informacje (fake newsy)

W Internecie nie wszystko jest prawdą.

Uważaj na:

sensacyjne tytuły („szokujące”, „niewiarygodne”),
wiadomości z nieznanych stron,
informacje przesyłane łańcuszkami.

Sprawdź informację:

zapytaj dorosłego,
zobacz, czy ta sama wiadomość jest na znanych, poważnych stronach.

Wirusy i niebezpieczne pliki

Wirus komputerowy to złośliwy program, który może:

zepsuć komputer,
skasować pliki,
ukraść hasła.

Zagrożone sytuacje:

pobieranie „darmowych” gier z podejrzanych stron,
klikanie w dziwne linki w wiadomościach lub mailach,
otwieranie załączników od nieznajomych.

Jak się chronić:

pobieraj tylko z zaufanych sklepów (np. Google Play, App Store) – zawsze z wiedzą rodzica,
nie klikaj w linki od obcych,
korzystaj z programu antywirusowego (rodzice mogą go zainstalować).

Zakupy i płatne gry

W grach i aplikacjach często pojawiają się:

płatne dodatki,
reklamy,
okienka z prośbą o podanie danych karty płatniczej.

Nigdy samodzielnie:

nie podawaj numeru karty,
nie kupuj niczego przez Internet bez zgody dorosłego.

Zbyt długie korzystanie z Internetu

Nawet bezpieczne treści mogą być szkodliwe, jeśli spędzasz w sieci zbyt dużo czasu.

Może to powodować:

ból głowy i oczu,
brak ruchu i gorszą kondycję,
kłopoty ze snem,
mniej czasu dla rodziny i przyjaciół.

Ustal z rodzicami, ile czasu dziennie możesz spędzać przed ekranem, i staraj się tego trzymać.

Podstawowe zasady cyberbezpieczeństwa

Silne hasła

Hasło to klucz do Twojego konta.

Dobre hasło:

jest dłuższe (co najmniej 8 znaków),
ma litery, cyfry i znaki specjalne (np. !, ?, #),
nie jest Twoim imieniem, datą urodzenia ani nazwą szkoły.

Pamiętaj:

nie podawaj hasła kolegom/koleżankom,
zapisuj hasło w bezpiecznym miejscu lub poproś rodziców o pomoc w jego zapamiętaniu,
nie używaj tego samego hasła wszędzie.

Prywatność

Twoje dane są cenne. Nie udostępniaj publicznie:

adresu domu i szkoły,
numeru telefonu,
dokumentów (np. legitymacji szkolnej),
zdjęć w szkolnym mundurku z widocznym logo szkoły.

Jeśli chcesz coś wrzucić do Internetu, zapytaj: „Czy pokazałbym/pokazałabym to obcej osobie na ulicy?” – jeśli nie – lepiej nie publikuj.

Bezpieczne korzystanie z gier i mediów społecznościowych

Dodawaj do znajomych tylko osoby, które znasz z prawdziwego życia.
Ustaw profil jako prywatny (poproś dorosłego o pomoc).
Zgłaszaj obraźliwe treści i użytkowników (w wielu grach i aplikacjach jest przycisk „Zgłoś”).

Co robić, gdy coś się stanie?

Jeśli:

ktoś Ci grozi,
ktoś wysyła niemiłe wiadomości lub zdjęcia,
zobaczysz coś, co Cię przestraszy lub zawstydzi,
przez pomyłkę klikniesz w podejrzany link,

Nie zostawaj z tym sam/sama.

Natychmiast powiedz o tym:
- rodzicom,
- wychowawcy,
- nauczycielowi informatyki,
- innemu dorosłemu, któremu ufasz.
Nie usuwaj od razu wiadomości – mogą być dowodem.
Nie wstydź się – każdy może popełnić błąd.

Zapamiętaj

Nie podawaj swoich danych obcym w Internecie.
Nie wysyłaj nikomu swoich zdjęć bez zgody rodzica.
Nie spotykaj się z osobami z Internetu sam/sama.
Nie otwieraj podejrzanych plików i linków.
Używaj silnych haseł i nikomu ich nie podawaj.
Rozmawiaj z dorosłymi o tym, co robisz w sieci.
Pamiętaj o przerwach od ekranu i ruchu na świeżym powietrzu.

Bezpieczeństwo w Internecie zaczyna się od Ciebie i Twoich decyzji. Jeśli czegoś nie jesteś pewien/pewna – zawsze poproś dorosłego o pomoc.