Edukacja zdrowotna/Zmiany rozwojowe organizmu w okresie późnego dzieciństwa

Zmiany rozwojowe organizmu w okresie późnego dzieciństwa

Czym jest późne dzieciństwo?

Późne dzieciństwo to okres mniej więcej od 9. do 12. roku życia. Dziecko nie jest już małym przedszkolakiem, ale jeszcze nie nastolatkiem. Organizm w tym czasie bardzo się zmienia – rośnie, wzmacnia się i przygotowuje do dorastania.

Zmiany w budowie ciała

W tym okresie:

Szybki wzrost

dzieci rosną kilka centymetrów rocznie, zwiększa się też masa ciała;
jedni rosną szybciej, inni wolniej – to zupełnie normalne.

Kości i mięśnie

kości stają się dłuższe i mocniejsze;
mięśnie rozwijają się, dziecko jest silniejsze i bardziej sprawne;
ważny jest ruch, aby mięśnie i kości dobrze się rozwijały.

Zęby

wypadają ostatnie zęby mleczne;
pojawiają się stałe zęby, które mają służyć przez całe życie;
konieczne jest codzienne, dokładne szczotkowanie i kontrola u dentysty.

Układ nerwowy i mózg

dziecko potrafi dłużej się skupić;
łatwiej uczy się nowych umiejętności (np. gra na instrumencie, sport, języki);
poprawia się pamięć i logiczne myślenie.

Pierwsze oznaki dojrzewania

U niektórych dzieci mogą pojawiać się w tym wieku pierwsze, delikatne oznaki dojrzewania:

u dziewczynek: mogą lekko powiększać się piersi, pojawia się włosienie pod pachami i w okolicy intymnej;
u chłopców: mogą rosnąć jądra, pojawia się włosienie, później zmienia się głos;

tempo zmian jest różne – to naturalne, że rówieśnicy rozwijają się w innym czasie.

Zmiany w sprawności i zdrowiu

Sprawność ruchowa

dziecko jest zwykle bardziej zwinne niż w młodszych klasach;
lepiej radzi sobie w grach zespołowych, na rowerze, rolkach, basenie;
rozwija się koordynacja ruchów (np. podczas pisania, rysowania, gry w piłkę).

Postawa ciała

szybki wzrost może sprzyjać wadom postawy (garbienie się, krzywy kręgosłup);
ważne jest siedzenie prosto, odpowiednia wysokość ławki i krzesła, prawidłowe noszenie tornistra.

Zmęczenie i potrzeba snu

mimo że dziecko jest coraz silniejsze, nadal potrzebuje dużo snu (około 9–11 godzin);
brak snu powoduje gorsze samopoczucie, trudności z nauką i koncentracją.

Zmiany w uczuciach i zachowaniu

Organizm to nie tylko ciało, ale też psychika (uczucia, myśli, zachowanie).

Większa samodzielność

dziecko chce samo podejmować decyzje, np. jak się ubrać, jak spędzić wolny czas;
czasem może mieć inne zdanie niż rodzice czy nauczyciele.

Silniejsze emocje

dziecko mocniej przeżywa sukcesy i porażki;
może łatwiej się obrażać, złościć, wstydzić;
zaczyna bardziej przejmować się opinią kolegów.

Relacje z rówieśnikami

rosnące znaczenie mają przyjaźnie;
czasem pojawiają się pierwsze sympatie;
dziecko uczy się współpracy, ale też rozwiązywania konfliktów.

Jak dbać o organizm w okresie późnego dzieciństwa?

Aby organizm rozwijał się prawidłowo, ważne są:

Ruch – codzienna aktywność fizyczna (bieganie, jazda na rowerze, gry sportowe).
Zdrowe odżywianie – warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty, nabiał, woda zamiast słodkich napojów.
Sen – odpowiednia liczba godzin snu i stałe pory kładzenia się spać.
Higiena – mycie rąk, zębów, ciała, dbanie o czyste ubrania.
Rozmowa o uczuciach – mówienie o swoich emocjach z zaufanymi dorosłymi (rodzice, nauczyciel, pedagog).

Późne dzieciństwo to ważny etap. Zmiany w organizmie są naturalne i każdy przechodzi je w swoim tempie. Wspieranie zdrowych nawyków już teraz pomaga dobrze wejść w okres dojrzewania.