Edukacja zdrowotna/Zmiany w okresie dojrzewania i troska o rozwijające się ciało

Zmiany w okresie dojrzewania i troska o rozwijające się ciało

Dojrzewanie to czas, kiedy dziecko stopniowo staje się osobą dorosłą. W tym okresie ciało, wygląd i uczucia bardzo się zmieniają. To naturalny etap życia każdego człowieka.

Czym jest dojrzewanie?

Dojrzewanie:

zaczyna się zwykle między 9. a 14. rokiem życia (u jednych wcześniej, u innych później),
trwa kilka lat,
jest kierowane przez hormony – substancje wytwarzane w organizmie,
powoduje zmiany w ciele i psychice.

Każdy dojrzewa w swoim tempie. To normalne, że jedna osoba z klasy wygląda już prawie jak nastolatek, a inna nadal jak dziecko.

Jakie zmiany zachodzą w ciele?

Zmiany wspólne dla wszystkich

W czasie dojrzewania:

rośniesz szybciej niż wcześniej (skok wzrostu),
zmieniają się proporcje ciała – wydłużają się nogi, rośnie stopa,
pojawia się więcej włosów na ciele (np. pod pachami),
skóra może się przetłuszczać, mogą pojawić się pryszcze (trądzik),
pot może mieć silniejszy zapach,
mogą się zmieniać rysy twarzy i sylwetka.

Zmiany u dziewcząt

U dziewcząt w czasie dojrzewania:

piersi zaczynają rosnąć,
poszerzają się biodra,
pojawia się owłosienie w okolicy intymnej i pod pachami,
po pewnym czasie pojawia się miesiączka (krwawienie z dróg rodnych raz w miesiącu) – oznaka, że ciało potrafi kiedyś mieć dzieci, choć nie znaczy to, że dziewczyna jest już dorosła.

Zmiany u chłopców

U chłopców w czasie dojrzewania:

powiększają się jądra i prącie,
pojawia się owłosienie w okolicy intymnej, na nogach, pod pachami, później na twarzy,
powiększa się klatka piersiowa i barki,
pogłębia się głos (może „łamać się” przez jakiś czas),
mogą występować nocne wytryski nasienia – to naturalna reakcja organizmu w czasie snu.

Wszystkie te zmiany są normalne, choć czasem mogą być zaskakujące lub krępujące.

Zmiany w uczuciach i zachowaniu

W dojrzewaniu zmienia się nie tylko ciało, ale też:

częściej możesz odczuwać silne emocje – radość, złość, smutek,
możesz szybciej się denerwować lub obrażać,
ważniejsza staje się opinia kolegów i koleżanek,
możesz bardziej wstydzić się swojego ciała i porównywać się z innymi.

Warto pamiętać, że emocje są normalne i mijają. Dobrze jest rozmawiać o nich z kimś dorosłym, któremu ufasz.

Jak dbać o rozwijające się ciało?

Higiena osobista

W czasie dojrzewania higiena jest szczególnie ważna, ponieważ:

ciało bardziej się poci,
skóra szybciej się przetłuszcza.

Dbaj o:

codzienną kąpiel lub prysznic,
mycie okolic intymnych – delikatnie, ciepłą wodą,
stosowanie dezodorantu (nie zamiast mycia, ale dodatkowo),
częstą zmianę bielizny – najlepiej codziennie,
mycie zębów co najmniej 2 razy dziennie,
regularne mycie włosów, gdy stają się tłuste.

Dziewczęta powinny dodatkowo nauczyć się, jak prawidłowo używać podpasek podczas miesiączki i odpowiednio często je zmieniać.

Ruch i zdrowe odżywianie

Rozwijające się ciało potrzebuje:

ruchu – np. spacery, jazda na rowerze, gry zespołowe, taniec, ćwiczenia na WF,
warzyw i owoców każdego dnia,
produktów pełnoziarnistych (ciemne pieczywo, kasze, płatki owsiane),
białka (nabiał, rośliny strączkowe, ryby, jaja, mięso),
odpowiedniej ilości wody – najlepiej niesłodzonej.

Ogranicz:

napoje słodzone,
słodycze i słone przekąski,
jedzenie typu „fast food”.

Sen i odpoczynek

Nastolatki potrzebują zwykle:

około 9–10 godzin snu na dobę,
przerw w nauce i od ekranów,
czasu na hobby i relaks.

Staraj się:

kłaść spać o podobnej porze,
nie używać telefonu i komputera tuż przed snem,
wietrzyć pokój przed pójściem spać.

Szacunek do swojego ciała

Twoje ciało należy do ciebie. Masz prawo do:

prywatności (np. przebierania się w spokoju),
odmowy dotyku, który jest nieprzyjemny lub krępujący,
zadawania pytań o swoje ciało zaufanym dorosłym.

Nie porównuj się zbyt często z innymi. To normalne, że każdy wygląda inaczej i dojrzewa w innym czasie. Dbając o zdrowe nawyki, ruch i higienę, pomagasz swojemu ciału dobrze się rozwijać.