Etyka dla szkoły podstawowej

Podręcznik jest przeznaczony dla uczniów klasy czwartej, piątej, szóstej, siódmej i ósmej szkoły podstawowej.

Podręcznik jest zgodny z podstawą programową do nauki przedmiotu „Etyka” (Dz.U. z 2017 r. poz. 356).

Spis treści

• O podręczniku

KLASA IV

1. Wprowadzenie – po co w szkole jest etyka

Dział I. Poznaję siebie i swoje uczucia

1. Co czuję? Nazywam podstawowe emocje
2. Moje uczucia w różnych sytuacjach
3. Jak mówić o tym, co przeżywam
4. Jak rozpoznawać uczucia innych ludzi

Dział II. Dobro, zło i zasady w moim świecie

1. Co to znaczy „dobre” i „złe” zachowanie
2. Dlaczego ludzie ustalają zasady
3. Zasady w domu, w klasie i na podwórku
4. Dlaczego warto dotrzymywać umów i obietnic

Dział III. Razem w klasie – szacunek i współdziałanie

1. Szacunek dla koleżanek, kolegów i dorosłych
2. Uprzejmość, życzliwość, koleżeństwo
3. Jak rozwiązywać kłótnie i nieporozumienia
4. Kiedy i jak przeprosić, jak wybaczać

Dział IV. Przyjaźń, pomoc, dobroć

1. Cechy dobrego kolegi i dobrej koleżanki
2. Przykłady pomocy innym w codziennym życiu
3. Wdzięczność – jak ją okazywać
4. Dlaczego nie wolno wyśmiewać i wykluczać innych

Dział V. Ja i rzeczy wokół mnie

1. Moje rzeczy, rzeczy wspólne, rzeczy cudze
2. Dbam o swoją własność i o to, co wspólne
3. Dzielenie się – kiedy i jak
4. Dlaczego nie wolno niszczyć cudzej pracy i przedmiotów

Dział VI. Człowiek, przyroda i zwierzęta

1. Co dla mnie znaczy przyroda
2. Dlaczego zwierzęta trzeba traktować dobrze
3. Proste działania na rzecz środowiska w domu i w szkole

Dział VII. Uczę się rozmawiać o sprawach ważnych

1. Słuchanie innych bez przerywania
2. Mówienie własnego zdania bez obrażania
3. Różne opinie – jak się spierać z szacunkiem

KLASA V

1. Wprowadzenie – etyka jako rozmowa o wyborach i konsekwencjach

Dział I. Moje działania i ich skutki

1. Decyzja, czyn, skutek – z czego składa się działanie
2. Intencje i motywy – dlaczego coś robię
3. Kiedy jestem odpowiedzialny za to, co się stało
4. Przykłady dobrych i złych wyborów z życia ucznia

Dział II. Fakty i oceny – jak o nich mówić

• Czym różni się opis sytuacji od jej oceny
• Dlaczego ludzie różnie oceniają te same zdarzenia
• Jak formułować sądy: „uważam, że… bo…”
• Kulturalna dyskusja – podstawowe zasady

Dział III. Rodzina i klasa jako dobro wspólne

• Rodzina – więzi, obowiązki, troska o innych
• Dlaczego rodzina jest dobrem wspólnym
• Klasa jako zespół – co to znaczy dbać o dobro klasy
• Ściąganie, oszukiwanie, donoszenie – próby oceny moralnej

Dział IV. Emocje w relacjach z innymi

• Wstyd, poczucie winy, zazdrość – skąd się biorą
• Jak radzić sobie ze złością i gniewem
• Empatia – próba spojrzenia oczami drugiego człowieka
• Jak reagować, gdy ktoś jest krzywdzony

Dział V. Ja i nowe technologie

• Kultura zachowania w sieci
• Pierwsze rozmowy o cyberprzemocy
• Granice żartu w Internecie
• Kiedy korzystanie z telefonu i gier staje się problemem

Dział VI. Człowiek i przyroda w codziennym życiu

• Jak korzystamy z przyrody na co dzień
• Przykłady szacunku i braku szacunku dla natury
• Dobre traktowanie zwierząt w domu i poza domem
• Co ja mogę zrobić dla środowiska

KLASA VI

1. Wprowadzenie – po co nam wartości i zasady

Dział I. Wartości w moim życiu

1. Co jest dla mnie ważne – mój „porządek wartości”
2. Dobro godziwe, użyteczne i przyjemne – różnice i przykłady
3. Wartości jako cel sam w sobie i jako środek do celu
4. Moje wybory a moje wartości

Dział II. Normy, zasady i prawo

1. Po co ludziom normy moralne
2. Zasady moralne – przykłady z życia ucznia
3. Zasada niekrzywdzenia, sprawiedliwości, solidarności – co znaczą
4. Prawo a moralność – podobieństwa i różnice

Dział III. Ja wobec siebie

1. Godność człowieka i szacunek do samego siebie
2. Moje mocne i słabe strony – praca nad sobą
3. Troska o zdrowie i życie – odpowiedzialne decyzje
4. Uczciwość wobec siebie i innych

Dział IV. Konflikty, kłamstwo i prawdomówność

1. Skąd biorą się konflikty między ludźmi
2. Sposoby rozwiązywania sporów bez przemocy
3. Kłamstwo – dlaczego jest problemem moralnym
4. Prawdomówność, dyskrecja i asertywność w codziennych sytuacjach

Dział V. Człowiek a wytwory kultury i techniki

1. Rzeczy, które posiadamy – własność prywatna i wspólna
2. Dzielenie się, pożyczanie, niszczenie – przykłady dobrych i złych postaw
3. Własność intelektualna, plagiat, kopiowanie cudzej pracy
4. Mądre korzystanie z nowych technologii i mediów

Dział VI. Człowiek, przyroda i przyszłość

1. Dlaczego przyroda jest wartością
2. Odpowiedzialność za przyszłe pokolenia
3. Dobre i złe traktowanie zwierząt – przykłady i ocena
4. Małe codzienne kroki w stronę ochrony środowiska

KLASA VII

1. Wprowadzenie – uczę się myśleć i mówić jak etyk

Dział I. Jak myśleć o moralności

1. Czym różni się etyka od moralności i obyczajów
2. Wypowiedzi o faktach, wartościach i powinnościach – jak je odróżniać
3. Analizujemy sceny z książek, filmów i gier z użyciem pojęć etycznych
4. Pytanie „jak dobrze żyć?” – pierwsze próby odpowiedzi

Dział II. Człowiek w społeczeństwie

1. Miłość, przyjaźń, życzliwość, altruizm – różne więzi między ludźmi
2. Dobro wspólne w klasie, szkole i społeczności lokalnej
3. Demokracja i społeczeństwo obywatelskie – podstawowe pojęcia
4. Patriotyzm, naród, pluralizm – między dumą a wykluczaniem innych

Dział III. Godność i prawa człowieka

1. Godność osoby jako podstawa praw człowieka
2. Powszechna Deklaracja Praw Człowieka – wybrane artykuły
3. Gdzie dziś łamie się prawa człowieka – przykłady i refleksja
4. Nietykalność osobista, wolność, praworządność – co znaczą w praktyce

Dział IV. Ja, sumienie i rozwój moralny

1. Sumienie – jak rozumieć jego głos
2. Rozwój moralny – przykłady zachowań egoistycznych, konformistycznych, altruistycznych
3. Autonomia i presja grupy rówieśniczej
4. Uzależnienia i środki psychoaktywne – moralny i życiowy wymiar decyzji

Dział V. Religia, niewiara i świat wartości

1. Różne odpowiedzi na pytanie o istnienie Boga
2. Wartości chrześcijańskie i moralność świecka – punkty wspólne i różnice
3. Moralne elementy wielkich religii świata (judaizm, hinduizm, buddyzm, chrześcijaństwo, islam)
4. Szacunek wobec przekonań innych – jak unikać dyskryminacji

Dział VI. Współczesne problemy moralne

1. Przemoc i cyberprzemoc – rozpoznawanie i reagowanie
2. Zasada fair play w sporcie i codziennym życiu
3. Solidarność i wolontariat – pomaganie w praktyce
4. Przykłady dylematów moralnych nastolatków

Dział VII. Pierwsze spotkania z historią etyki

1. Sokrates – dlaczego nazywa się go „ojcem etyki”
2. Arystoteles: szczęście (eudajmonia), cnota i przyjaźń
3. Stoicy – życie zgodne z naturą i spokojem wewnętrznym
4. Hedonizm – przyjemność jako cel życia? Argumenty „za” i „przeciw”

KLASA VIII

1. Wprowadzenie – porządkuję i pogłębiam swoją wiedzę etyczną

Dział I. Jak oceniam działania moralne

1. Elementy działania moralnego: decyzja, intencja, motyw, skutek, okoliczności
2. Działania nakazane, zakazane, dozwolone, nadobowiązkowe
3. Kryteria oceniania czynów – z jakiego punktu widzenia oceniam
4. Jak formułować i uzasadniać sądy moralne w wypowiedzi ustnej i pisemnej

Dział II. Wielkie zasady i nurty etyczne

1. Prawo naturalne, sumienie i cnoty kardynalne
2. Kant: pojęcie obowiązku i imperatyw kategoryczny – przykłady zastosowań
3. Utylitaryzm J. S. Milla i zasada użyteczności
4. Konsekwencjalizm – patrzymy na skutki działania, zalety i ograniczenia

Dział III. Wartości, cnoty i sens życia

1. Autoteliczne i instrumentalne wartości w moim życiu
2. Hierarchia wartości według M. Schelera
3. Cnoty: roztropność, sprawiedliwość, umiarkowanie, męstwo, honor
4. Pojęcie sensu życia – różne propozycje odpowiedzi i własne poszukiwania

Dział IV. Człowiek wobec nowych wyzwań

1. Bioetyka – podstawowe pojęcia i wybrane sporne zagadnienia (aborcja, eutanazja, inne)
2. Postęp technologiczny i jego skutki moralne (media społecznościowe, sztuczna inteligencja)
3. Prywatność, bezpieczeństwo danych, granice wolności słowa w sieci
4. Społeczna odpowiedzialność biznesu – kiedy firma postępuje etycznie

Dział V. Człowiek, przyroda i przyszłe pokolenia

1. Etyczne podstawy ochrony środowiska
2. Odpowiedzialność za Ziemię wobec ludzi, zwierząt i przyszłych pokoleń
3. Codzienne wybory a klimat, zanieczyszczenie, zużycie zasobów
4. Ruchy ekologiczne i zaangażowanie obywatelskie

Dział VI. Człowiek w świecie wiedzy i pracy

1. Wiedza jako wartość – dlaczego jest dobrem
2. Własność intelektualna, plagiat, kopiowanie w epoce cyfrowej
3. Etyka pracy – uczciwość, rzetelność, odpowiedzialność
4. Wybór szkoły i zawodu – pierwsze decyzje z perspektywy wartości

Licencja

Autor: Wikipedysta:Igor123121
Dotyczy: książki, do której należy ta strona, oraz w niej zawartych stron i w nich podstron, a także w nich kolumn, wraz z zawartościami.
Użytkownika książki, do której należy ta strona, oraz w niej zawartych stron i w nich podstron, a także w nich kolumn, wraz z zawartościami nie zwalnia z odpowiedzialności prawnoautorskiej nieprzeczytanie warunków licencjonowania.
Umowa prawna: Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Autor tej książki dołożył wszelką staranność, aby informacje zawarte w książce były poprawne i najwyższej jakości, jednakże nie udzielana jest żadna gwarancja, czy też rękojma. Autor nie jest odpowiedzialny za wykorzystanie informacji zawarte w książce, nawet jeśli wywołaby jakąś szkodę, straty w zyskach, zastoju w prowadzeniu firmy, przedsiębiorstwa lub spółki bądź utraty informacji, niezależnie czy autor (a nawet Wikibooks) został powiadomiony o możliwości wystąpienie szkód. Informacje zawarte w książce mogą być wykorzystane tylko na własną odpowiedzialność.