Etyka dla szkoły podstawowej/Cnoty: roztropność, sprawiedliwość, umiarkowanie, męstwo, honor

Wprowadzenie

Cnota to trwała dobra cecha charakteru, która pomaga postępować właściwie, nawet gdy jest trudno. W tradycji etycznej wyróżnia się między innymi takie cnoty jak: roztropność, sprawiedliwość, umiarkowanie, męstwo i honor. Są one ważne nie tylko w teorii, ale także w codziennym życiu.

Roztropność

Roztropność to umiejętność mądrego podejmowania decyzji. Oznacza:

• zastanawianie się nad skutkami swoich działań,
• wybieranie najlepszego sposobu osiągnięcia dobrego celu,
• umiejętność powiedzenia sobie: poczekaj, przemyśl to.

Przykłady:

• zanim coś napiszesz w internecie, myślisz, czy kogoś tym nie skrzywdzisz,
• planujesz naukę przed egzaminem, zamiast zostawiać wszystko na ostatnią chwilę.

Roztropność kieruje innymi cnotami: pomaga rozpoznać, co jest naprawdę dobre w danej sytuacji.

Sprawiedliwość

Sprawiedliwość to postawa, w której:

• starasz się każdemu dać to, co mu się należy,
• szanujesz prawa innych,
• dotrzymujesz umów i zobowiązań.

Przykłady:

• nie zabierasz czyichś rzeczy bez pytania,
• w grupowym projekcie nie liczysz na to, że inni zrobią wszystko za ciebie,
• nie oceniasz kogoś tylko po wyglądzie czy plotkach.

Sprawiedliwość dotyczy zarówno małych spraw w klasie, jak i dużych problemów społecznych, takich jak bieda czy dyskryminacja.

Umiarkowanie

Umiarkowanie to panowanie nad sobą w korzystaniu z przyjemności i rzeczy materialnych. Oznacza:

• niewpadanie w skrajności,
• umiejętność powiedzenia sobie: dość,
• rozsądne korzystanie z jedzenia, zakupów, rozrywki.

Przykłady:

• potrafisz odłożyć telefon, żeby się uczyć albo porozmawiać z rodziną,
• nie objadasz się słodyczami, choć je lubisz,
• nie spędzasz całych dni w grach kosztem snu i obowiązków.

Umiarkowanie nie zabrania przyjemności, ale pomaga, żeby to one nie rządziły twoim życiem.

Męstwo

Męstwo (odwaga moralna) to zdolność do:

• robienia dobra mimo lęku,
• znoszenia trudności i porażek,
• przeciwstawiania się złu, nawet jeśli to nie jest popularne.

Przykłady:

• stajesz w obronie kogoś, z kogo się śmieją,
• przyznajesz się do błędu, zamiast zrzucać winę na innych,
• wytrwale pracujesz nad czymś trudnym, zamiast od razu się poddawać.

Męstwo nie jest brakiem strachu, ale działaniem pomimo strachu.

Honor

Honor to wewnętrzne poczucie godności i wierności własnym zasadom. Oznacza:

• troskę o dobre imię, ale oparte na uczciwości, a nie na pozorach,
• niezgodę na zachowania poniżające ciebie lub innych,
• wierność danemu słowu i wartościom, które uznajesz za ważne.

Przykłady:

• nie zgadzasz się na oszustwo, nawet jeśli większość klasy ściąga,
• nie bierzesz udziału w ośmieszaniu kogoś, choć zdobyłbyś wtedy popularność,
• potrafisz zrezygnować z korzyści, jeśli wymagałyby one od ciebie nieuczciwości.

Honor łączy się z uczciwością wobec siebie samego: tak postępuję, bo chcę móc spojrzeć sobie w oczy.

Jak cnoty współpracują ze sobą

Te cnoty nie działają osobno, lecz się uzupełniają:

• roztropność pomaga rozpoznać, co jest dobre,
• sprawiedliwość wskazuje, co należy się innym,
• umiarkowanie uczy panować nad sobą,
• męstwo daje siłę, by wytrwać przy dobru,
• honor motywuje, by być wiernym swoim zasadom.

Razem pomagają budować dojrzały charakter i podejmować odpowiedzialne decyzje w szkole, domu i życiu społecznym.