Etyka dla szkoły podstawowej/Co to znaczy „dobre” i „złe” zachowanie

Co to znaczy „dobre” i „złe” zachowanie

Każdy człowiek codziennie podejmuje różne decyzje: jak się odezwać, co zrobić, jak zareagować na innych. Mówimy wtedy o zachowaniu. Możemy zachowywać się dobrze albo źle. Od tego zależy, jak czują się osoby wokół nas i jak wygląda nasze wspólne życie.

Czym jest dobre zachowanie

Dobre zachowanie to takie, które:

• okazuje szacunek innym ludziom
• pomaga, a nie szkodzi
• jest zgodne z zasadami ustalonymi w domu, w szkole i w społeczeństwie
• wynika z życzliwości i chęci czynienia dobra

Przykłady dobrego zachowania:

• mówienie proszę, dziękuję, przepraszam
• pomaganie słabszym i młodszym
• słuchanie, gdy ktoś mówi, nieprzerywanie mu
• dotrzymywanie obietnic
• przyznanie się do błędu i próba naprawienia szkody

Dobre zachowanie sprawia, że innym jest przy nas miło i bezpiecznie. Ułatwia przyjaźń, współpracę i buduje zaufanie.

Czym jest złe zachowanie

Złe zachowanie to takie, które:

• rani innych fizycznie lub emocjonalnie
• jest egoistyczne – liczy się tylko moje, a inni są nieważni
• łamie ważne zasady i umowy
• lekceważy czyjeś uczucia i potrzeby

Przykłady złego zachowania:

• wyśmiewanie, przezywanie, obrażanie innych
• bicie, popychanie, niszczenie cudzych rzeczy
• kłamanie, aby uniknąć kary albo zyskać coś kosztem innych
• celowe przeszkadzanie na lekcji
• robienie czegoś niebezpiecznego, mimo że inni proszą, aby przestać

Złe zachowanie powoduje smutek, złość, lęk. Niszczy przyjaźń i zaufanie oraz utrudnia wspólne życie.

Skąd wiemy, co jest dobre, a co złe

Dobre i złe zachowanie poznajemy dzięki:

• rodzicom i innym dorosłym, którzy nas wychowują
• zasadom w szkole i w klasie
• prawu, które obowiązuje wszystkich ludzi
• własnemu sumieniu – wewnętrznemu poczuciu, że coś jest w porządku albo nie

Warto zadać sobie pytania:

• Czy chciałbym, aby ktoś zrobił to samo wobec mnie?
• Czy moje zachowanie pomaga innym, czy im szkodzi?
• Jak czuje się druga osoba po tym, co zrobiłem?

Jeśli odpowiedzi są niepokojące, to znak, że nasze zachowanie nie było dobre.

Intencje i skutki zachowania

Czasem ktoś nie chce zrobić nic złego, ale i tak kogoś zrani. Dlatego ważne są:

• intencje – co chciałem osiągnąć
• skutki – co naprawdę się stało

Dobre zachowanie to takie, gdy:

• mamy dobre intencje
• staramy się przewidzieć skutki dla innych
• potrafimy przeprosić i naprawić, jeśli mimo wszystko coś się nie udało

Złe zachowanie to także sytuacja, gdy:

• widzimy, że komuś dzieje się krzywda, a nic z tym nie robimy, chociaż moglibyśmy pomóc

Dobre zachowanie w różnych miejscach

Zasady dobrego zachowania mogą trochę różnić się w zależności od miejsca, ale ich sens jest podobny.

W domu:

• szanujemy rodziców i rodzeństwo
• pomagamy w obowiązkach
• nie krzyczymy i nie używamy wyzwisk

W szkole:

• słuchamy nauczyciela i nie przeszkadzamy na lekcji
• nie bijemy i nie wyśmiewamy kolegów
• dbamy o wspólne rzeczy: ławki, książki, sprzęt

W miejscach publicznych (sklep, autobus, kino, park):

• nie hałasujemy nadmiernie
• przepuszczamy osoby starsze, ustępujemy miejsca
• nie śmiecimy, dbamy o porządek

Czy każdy popełnia błędy

Każdemu zdarza się czasem zachować źle. Ważne jest, co robimy potem:

• przyznajemy, że popełniliśmy błąd
• przepraszamy osobę, którą skrzywdziliśmy
• staramy się naprawić szkodę
• wyciągamy wnioski na przyszłość

Uczenie się dobrego zachowania trwa całe życie. Im częściej wybieramy dobro, tym łatwiej jest nam zachowywać się właściwie w coraz trudniejszych sytuacjach.