Etyka dla szkoły podstawowej/Dobre i złe traktowanie zwierząt – przykłady i ocena

Wprowadzenie

Zwierzęta żyją obok ludzi: w domach, gospodarstwach, lasach, miastach. Korzystamy z ich pomocy, towarzystwa, a czasem z ich mięsa czy mleka. Dlatego ważne jest pytanie etyczne: jak powinniśmy traktować zwierzęta, żeby nie były niepotrzebnie krzywdzone?

Czy zwierzęta mają uczucia

Współczesna wiedza pokazuje, że wiele zwierząt:

• odczuwa ból i strach,
• przywiązuje się do opiekunów,
• potrafi się bawić i cieszyć,
• cierpi, gdy jest samotne lub zaniedbane.

W Polsce prawo uznaje zwierzę za istotę zdolną do odczuwania cierpienia. Z punktu widzenia etyki ma to poważne konsekwencje: jeśli ktoś może cierpieć, to mamy obowiązek brać to pod uwagę w naszych działaniach.

Dobre traktowanie zwierząt – przykłady

Dobre traktowanie oznacza szacunek i troskę o potrzeby zwierzęcia. Przykłady:

• odpowiednie warunki życia:
  • czysta woda i wystarczająca ilość jedzenia,
  • miejsce do spania, schronienie przed zimnem i upałem,
  • możliwość ruchu, a nie ciągłe zamknięcie w małej klatce,
• dbanie o zdrowie:
  • szczepienia, wizyty u weterynarza,
  • leczenie, gdy zwierzę jest chore lub ranne,
• szacunek do naturalnych potrzeb gatunku:
  • pies potrzebuje spacerów i kontaktu z człowiekiem,
  • kot potrzebuje swobody ruchu i miejsc do chowania się,
  • koń potrzebuje dużo ruchu i towarzystwa innych koni,
• życzliwe zachowanie:
  • spokojne mówienie, unikanie krzyków i straszenia,
  • niewykorzystywanie zwierzęcia do brutalnych zabaw,
  • nagradzanie, a nie bicie, podczas nauki.

Dobre traktowanie oznacza, że nie widzimy w zwierzęciu tylko zabawki lub rzeczy, ale żywą istotę zależną od człowieka.

Złe traktowanie zwierząt – przykłady

Złe traktowanie (okrucieństwo, zaniedbanie) to działania lub brak działań, które powodują ból, strach lub cierpienie zwierzęcia. Przykłady:

• przemoc fizyczna:
  • bicie, kopanie, szarpanie,
  • zadawanie bólu dla zabawy,
• zaniedbanie:
  • brak odpowiedniego jedzenia i wody,
  • trzymanie na zbyt krótkim łańcuchu,
  • brak schronienia przed zimnem, deszczem, upałem,
  • zostawianie psa samego na długie dni,
• okrutne rozrywki:
  • organizowanie walk zwierząt,
  • zmuszanie do nadmiernego wysiłku dla zabawy lub pieniędzy,
• lekceważenie zdrowia:
  • nieleczenie ran i chorób,
  • wyrzucanie zwierzęcia, gdy zachoruje lub „znudzi się”.

Złe traktowanie może mieć też formę psychicznego znęcania się: ciągłe straszenie, krzyczenie, zamykanie w ciemnym miejscu. Zwierzę może wtedy odczuwać silny lęk.

Jak oceniać zachowanie wobec zwierząt

Aby ocenić, czy dane zachowanie jest dobre czy złe, można zadać sobie kilka pytań:

• Czy to, co robię, powoduje ból lub strach u zwierzęcia?
• Czy zaspokajam podstawowe potrzeby zwierzęcia (jedzenie, woda, ruch, kontakt z innymi)?
• Czy traktuję zwierzę jak żywą istotę, czy jak rzecz?
• Czy to, co robię, jest naprawdę konieczne? (np. zabieg u weterynarza, który chwilowo boli, ale ratuje zdrowie, różni się od bicia „dla posłuszeństwa”)
• Czy chciałbym, żeby ktoś tak samo traktował moje ulubione zwierzę albo mnie, gdybym był na jego miejscu?

Etyka zachęca, by w stosunku do zwierząt kierować się zasadą niekrzywdzenia i współczucia.

Co ja mogę zrobić

Jako uczeń szkoły podstawowej możesz:

• dbać o swoje zwierzęta domowe (karmienie, czesanie, spacery),
• reagować, gdy widzisz, że ktoś znęca się nad zwierzęciem (powiedzieć o tym rodzicom, nauczycielowi, dorosłym),
• nie brać udziału w zabawach, które polegają na krzywdzeniu zwierząt,
• zwracać uwagę kolegom, jeśli źle traktują zwierzęta,
• wspierać schroniska lub organizacje pomagające zwierzętom (np. zbiórki karmy).

Twoje postępowanie pokazuje, jaki masz stosunek do słabszych istot, które nie mogą same się obronić.

Podsumowanie

Dobre traktowanie zwierząt oznacza szacunek, troskę o ich potrzeby i unikanie niepotrzebnego cierpienia. Złe traktowanie to przemoc, zaniedbanie i wykorzystywanie ich słabości. Oceniając zachowanie wobec zwierząt, warto myśleć o ich odczuciach i o tym, jak sami chcielibyśmy być traktowani. To ważna część naszej dojrzałości moralnej.