Etyka dla szkoły podstawowej/Dzielenie się, pożyczanie, niszczenie – przykłady dobrych i złych postaw

Dzielenie się, pożyczanie, niszczenie – przykłady dobrych i złych postaw

Każdy z nas ma swoje rzeczy: zeszyty, telefon, ubrania, zabawki. Są też rzeczy wspólne, na przykład ławki w klasie, sprzęt sportowy, książki z biblioteki. To, jak się z nimi obchodzimy, pokazuje nasze postawy wobec innych.

Własność i odpowiedzialność

Własność to coś, co do kogoś należy:

przedmioty należące do jednej osoby (np. twój telefon),
rzeczy wspólne (np. piłka klasowa, sprzęt w świetlicy),
własność szkoły, biblioteki, miasta.

Odpowiedzialność oznacza, że:

dbam o swoje rzeczy,
szanuję cudzą własność,
nie traktuję rzeczy wspólnych gorzej niż własnych.

Dzielenie się – dobra postawa

Dzielenie się to dobrowolne pozwolenie komuś korzystać z tego, co mamy.

Przykłady dobrych postaw:

pożyczenie koledze długopisu, gdy zapomniał swojego,
podzielenie się kanapką lub napojem z kimś, kto zapomniał śniadania (jeśli rodzice nie mają nic przeciw),
wspólne korzystanie z piłki na boisku,
pozwolenie koledze zagrać na twojej konsoli, gdy jesteście umówieni na wspólną grę.

Warto pamiętać:

dzielenie się ma sens, gdy robimy to z własnej woli, a nie pod presją,
nie musimy dzielić się wszystkim i zawsze – mamy prawo powiedzieć nie, jeśli coś jest dla nas ważne lub łatwo może się zepsuć,
dzielenie się nie może narażać nas na niebezpieczeństwo (np. dzielenie się lekiem jest niebezpieczne).

Pożyczanie – zasady dobrego zachowania

Pożyczanie to tymczasowe udostępnienie swojej rzeczy komuś innemu. Pożyczający nadal jest właścicielem przedmiotu.

Zasady dobrego pożyczania:

zawsze pytaj o zgodę właściciela,
jasno ustal, na jak długo pożyczasz rzecz,
używaj jej ostrożnie,
oddaj w takim samym lub lepszym stanie (np. naostrzony ołówek, wyczyszczona piłka).

Zasady dobrego korzystania z pożyczonych rzeczy:

nie pożyczaj dalej rzeczy, którą sam pożyczyłeś, bez zgody właściciela,
nie zmieniaj jej bez pytania (np. nie naklejaj naklejek na cudzym zeszycie),
jeśli rzecz się zepsuje, nie ukrywaj tego – powiedz prawdę, przeproś i spróbuj pomóc w naprawie lub odkupić.

Złe postawy przy pożyczaniu:

branie cudzych rzeczy bez pytania (to może być kradzież),
oddawanie czegoś zniszczonego lub nieoddanego w ogóle,
obrażanie się na kogoś, kto nie chce pożyczyć swojej własności (ma do tego prawo).

Niszczenie – zła postawa wobec rzeczy i ludzi

Niszczenie to celowe lub lekkomyślne psucie przedmiotów.

Przykłady niszczenia:

bazgranie po ławce, ścianie, łazience szkolnej,
celowe darcie czyjejś książki lub zeszytu,
kopanie piłką w okna, mimo zakazu,
rozbijanie kosza na śmieci, ławek w parku,
niszczenie cudzych rzeczy z zazdrości lub złośliwości.

Skutki niszczenia:

ktoś traci swoją własność,
inni nie mogą korzystać z rzeczy wspólnych (zniszczone boisko, sprzęt),
trzeba wydawać pieniądze na naprawę lub zakup nowego przedmiotu,
spada zaufanie do osoby, która niszczy.

Nawet jeśli coś nie jest nasze (np. należy do szkoły lub miasta), nie mamy prawa tego niszczyć.

Jak nasze postawy wpływają na relacje z innymi

Dobre postawy:

dzielenie się,
rozsądne pożyczanie i dbanie o cudze rzeczy,
szanowanie wspólnego mienia,

powodują, że:

ludzie chcą z nami współpracować,
inni nam ufają,
łatwiej jest tworzyć zgraną klasę i grupę.

Złe postawy:

branie bez pytania,
oddawanie rzeczy zniszczonych,
niszczenie wspólnego mienia,

sprawiają, że:

inni nie chcą nam pożyczać swoich rzeczy,
pojawiają się konflikty i kłótnie,
nauczyciele i rodzice mają do nas mniejsze zaufanie.

Praca nad sobą w tych sprawach

Możesz ćwiczyć dobre postawy, gdy:

zanim weźmiesz coś do ręki, pytasz: czy mogę?,
pilnujesz, aby oddać pożyczoną rzecz na czas,
dbasz o przedmioty w szkole tak, jak o swoje własne,
reagujesz, gdy widzisz, że ktoś celowo niszczy cudzą własność (mówisz, że tak nie wolno, informujesz dorosłego).

Dzielenie się i pożyczanie, połączone z szacunkiem do cudzych rzeczy, budują zaufanie. Niszczenie – nawet „dla żartu” – to postawa, nad którą trzeba pracować i którą warto zmienić.