Etyka dla szkoły podstawowej/Empatia – próba spojrzenia oczami drugiego człowieka

Empatia – próba spojrzenia oczami drugiego człowieka

Każdy człowiek ma swoje uczucia, myśli i przeżycia. Czasem trudno je zrozumieć, szczególnie gdy ktoś zachowuje się inaczej, niż byśmy się spodziewali. W takich sytuacjach pomaga empatia.

Co to jest empatia

Empatia to umiejętność:

• zauważania, co czuje druga osoba,
• próby zrozumienia jej uczuć i myśli,
• patrzenia na sytuację z jej punktu widzenia.

Empatia nie oznacza, że musimy się z kimś zgadzać. Chodzi o to, żeby spróbować zrozumieć, dlaczego ktoś zachowuje się w dany sposób.

Czym empatia różni się od współczucia

Współczucie to uczucie smutku lub żalu, gdy widzimy, że komuś jest trudno. Empatia to krok dalej: staramy się poczuć, jak ten ktoś się czuje, zastanowić się, co przeżywa i czego może potrzebować.

Przykład: Gdy ktoś płacze, współczucie to myśl: „Jest mi go żal”. Empatia to pytanie: „Co się stało? Jak mogę ci pomóc?” i próba zrozumienia sytuacji.

Jak spojrzeć oczami drugiego człowieka

Aby spojrzeć na sytuację oczami drugiej osoby, możesz:

• zapytać, jak się czuje,
• spokojnie jej wysłuchać, nie przerywając,
• spróbować wyobrazić sobie, co byś czuł na jej miejscu,
• pomyśleć, co się u niej ostatnio działo (może ma trudną sytuację w domu lub w szkole).

Zamiast od razu oceniać: „Przesadza”, „Jest dziwny”, lepiej zapytać: „Co się stało?”, „Dlaczego tak się czujesz?”, „Chcesz o tym porozmawiać?”.

Empatia w szkole

W szkole empatia przydaje się na co dzień. Na przykład:

• gdy ktoś nowy w klasie siedzi sam – możesz domyślić się, że czuje się niepewnie i zaprosić go do zabawy,
• gdy kolega źle zareaguje na żart – możesz zrozumieć, że go to zabolało, nawet jeśli „chciałeś tylko żartować”,
• gdy ktoś ma gorsze oceny – zamiast się wyśmiewać, możesz pomyśleć, że jest mu trudno i zaproponować pomoc.

Empatia pomaga także w rozwiązywaniu konfliktów. Łatwiej jest się pogodzić, gdy obie strony spróbują zrozumieć, co czuła ta druga osoba.

Empatia w domu i wśród przyjaciół

W domu możesz ćwiczyć empatię, gdy:

• widzisz, że rodzic wraca zmęczony z pracy – możesz zrozumieć, że potrzebuje chwili spokoju,
• rodzeństwo płacze, bo coś mu zabrano – możesz spróbować wczuć się w jego złość i smutek,
• ktoś z rodziny martwi się czymś – możesz spokojnie zapytać, co się dzieje.

Wśród przyjaciół empatia oznacza:

• nie wyśmiewanie cudzych lęków i problemów,
• pamiętanie, że każdy inaczej przeżywa trudne sytuacje,
• szanowanie tajemnic, którymi ktoś się z tobą dzieli.

Jak ćwiczyć empatię

Empatii można się uczyć i ją rozwijać. Pomagają w tym:

• uważne słuchanie, zamiast od razu doradzania czy oceniania,
• zadawanie pytań: „Jak się z tym czujesz?”, „Co było dla ciebie najtrudniejsze?”,
• obserwowanie mimiki, głosu, zachowania innych,
• czytanie książek i oglądanie filmów, w których poznajemy różne punkty widzenia bohaterów,
• zastanawianie się po kłótni: „Jak ta druga osoba mogła się wtedy czuć?”.

Granice empatii

Empatia nie oznacza, że musisz:

• zgadzać się na złe traktowanie,
• spełniać wszystkie prośby innych,
• rezygnować zawsze z własnych potrzeb.

Możesz rozumieć cudze uczucia, a jednocześnie:

• stawiać granice („Rozumiem, że jesteś zły, ale nie zgadzam się, żebyś mnie wyzywał”),
• dbać o swoje bezpieczeństwo,
• szukać pomocy dorosłych, gdy ktoś przekracza granice.

Podsumowanie

Empatia to próba spojrzenia oczami drugiego człowieka: zauważenie jego uczuć, zrozumienie sytuacji i zastanowienie się, czego może potrzebować. Dzięki empatii łatwiej budować przyjaźnie, rozwiązywać konflikty i okazywać innym szacunek, nie zapominając jednocześnie o własnych granicach.