Etyka dla szkoły podstawowej/Godność człowieka i szacunek do samego siebie

Godność człowieka i szacunek do samego siebie

W etyce bardzo ważne jest pojęcie godności człowieka. Wiąże się z nim także szacunek do samego siebie. Zrozumienie tych pojęć pomaga lepiej traktować siebie i innych.

Co to jest godność człowieka

Godność człowieka to szczególna wartość, którą ma każdy człowiek tylko dlatego, że jest człowiekiem.

Oznacza to, że:

• każdy człowiek jest „kimś”, a nie „czymś”
• nikt nie jest „gorszy z natury”, choć możemy być różni (pod względem wyglądu, zdrowia, zdolności, majątku)
• tej wartości nie można nikomu odebrać, nawet jeśli ktoś popełnia błędy

Mówimy, że godność jest:

• przyrodzona – mamy ją od początku do końca życia
• równa – wszyscy ludzie mają ją w takim samym stopniu
• niezbywalna – nie można się jej pozbyć ani oddać

Co wynika z godności człowieka

Skoro każdy ma godność, oznacza to, że:

• nie wolno nikogo poniżać, wyśmiewać, upokarzać
• nie wolno traktować ludzi jak przedmioty lub narzędzia do własnych celów
• każdy zasługuje na podstawowy szacunek, nawet jeśli się z nim nie zgadzamy

Szacunek dla godności drugiego człowieka dotyczy:

• języka, jakim się do niego zwracamy
• sposobu, w jaki o nim mówimy
• naszych żartów, komentarzy, zachowania w sieci

Co to znaczy szanować samego siebie

Szacunek do samego siebie (sam szacunek) oznacza, że:

• pamiętam, że ja również mam godność
• nie pozwalam na to, by inni mnie poniżali
• nie poniżam siebie w myślach i słowach
• troszczę się o swoje zdrowie, bezpieczeństwo i rozwój

Szanować siebie nie oznacza uważać się za lepszego od innych. Chodzi o to, by:

• myśleć o sobie z realizmem i życzliwością
• dostrzegać swoje mocne i słabe strony
• próbować się rozwijać, a nie tylko krytykować

Przykłady szacunku do samego siebie

Szanuję siebie, gdy:

• nie zgadzam się na to, by ktoś mnie wyzywał lub poniżał
• nie udaję kogoś innego tylko po to, by się przypodobać
• nie ściągam i nie oszukuję, bo chcę być uczciwy wobec siebie
• dbam o swoje ciało (sen, jedzenie, ruch) i umysł (nauka, odpoczynek, rozwijanie zainteresowań)
• szukam pomocy, gdy mam problem, zamiast udawać, że wszystko jest w porządku

Brak szacunku do siebie widać wtedy, gdy:

• pozwalam innym sobą manipulować
• robię coś wbrew swoim ważnym wartościom, tylko dla „świętego spokoju” albo popularności
• celowo niszczę własne zdrowie i możliwości (np. przez ryzykowne zachowania)

Godność, szacunek do siebie i szacunek do innych

Godność i szacunek do samego siebie łączą się z tym, jak traktujemy innych:

• jeśli widzę swoją godność, łatwiej mi zobaczyć ją w innych
• jeśli naprawdę szanuję siebie, nie muszę poniżać innych, by poczuć się „lepiej”
• wyśmiewanie i hejtowanie innych niszczy także mój własny szacunek do siebie

W etyce często podkreśla się zasadę: traktuj innych tak, jak sam chciałbyś być traktowany. Jest to praktyczne wyrażenie szacunku dla godności siebie i drugiego człowieka.

Zapamiętaj

• Godność człowieka to szczególna wartość, którą ma każdy z nas, niezależnie od różnic.
• Z godności wynika obowiązek szacunku wobec siebie i innych.
• Szacunek do samego siebie to dbanie o swoje dobro bez poniżania innych.
• To, jak mówisz o sobie i jak traktujesz innych, pokazuje, jak rozumiesz godność człowieka.