Etyka dla szkoły podstawowej/Intencje i motywy – po co coś robię
Intencje i motywy – po co coś robię
[edytuj]Każde nasze działanie ma jakiś cel. Coś robimy, bo czegoś chcemy, coś planujemy, czegoś oczekujemy. W etyce ważne jest nie tylko to, co robimy, ale także dlaczego to robimy. Do opisywania tego służą dwa pojęcia: intencja i motyw.
Co to jest intencja
[edytuj]Intencja to świadomy zamiar, plan, cel działania. Można też powiedzieć: intencja to odpowiedź na pytanie: co chcę osiągnąć, robiąc daną rzecz?
Przykłady:
- podchodzę do kolegi z intencją przeproszenia go
- uczę się z intencją napisania sprawdzianu na dobrą ocenę
- sprzątam pokój z intencją sprawienia rodzicom przyjemności
Intencja jest zwykle dość jasna i można ją łatwo nazwać.
Co to jest motyw
[edytuj]Motyw to głębszy powód działania, coś, co nas wewnętrznie popycha do zrobienia czegoś. Motyw często wiąże się z naszymi uczuciami, potrzebami, lękami lub pragnieniami.
Przykłady:
- pomagam koledze z motywu przyjaźni
- uczę się z motywu chęci bycia docenionym
- sprzątam z motywu strachu przed karą
- przepraszam z motywu poczucia winy
Czasem mamy kilka motywów naraz, a niektóre z nich mogą być przed nami samymi ukryte.
Czym się różni intencja i motyw
[edytuj]Można to prosto ująć:
- intencja mówi: co chcę zrobić i jaki mam oficjalny cel
- motyw mówi: dlaczego tak naprawdę to robię, co mną kieruje w środku
Na przykład:
- intencja: pożyczę koledze pieniądze, żeby mógł kupić bilet
- motyw: chcę, żeby mnie lubił i był mi coś winien
Albo:
- intencja: zgłoszę się do odpowiedzi, żeby pomóc nauczycielowi prowadzić lekcję
- motyw: chcę dostać plusa do oceny, bo zależy mi na świadectwie z wyróżnieniem
Przykłady z życia ucznia
[edytuj]Przykład 1
[edytuj]Oddaję znaleziony na korytarzu portfel do sekretariatu.
- Intencja: chcę, żeby właściciel odzyskał swoje rzeczy.
Możliwe motywy:
- uważam, że tak jest uczciwie
- boję się, że ktoś zobaczy, jak zabieram portfel
- liczę na pochwałę od nauczyciela
Przykład 2
[edytuj]Pomagam koledze w zadaniu z matematyki.
- Intencja: chcę, żeby zrozumiał zadanie.
Możliwe motywy:
- lubię mu pomagać
- chcę, żeby później on pomógł mi z innym przedmiotem
- chcę dobrze wypaść w oczach klasy
Przykład 3
[edytuj]Mówię przy wszystkich, że nie lubię jakiejś osoby z klasy. Intencja: chcę wyrazić swoje zdanie.
Możliwe motywy:
- jestem na tę osobę zły
- chcę się popisać przed grupą
- chcę kogoś ośmieszyć i wykluczyć z paczki
Te same działania mogą być ocenione różnie, gdy poznajemy ich motywy.
Dlaczego intencje i motywy są ważne
[edytuj]W ocenie moralnej liczy się:
- co ktoś zrobił
- jakie były skutki jego działania
- ale także, dlaczego to zrobił, czyli jakie miał intencje i motywy
Inaczej oceniamy:
- kogoś, kto powiedział coś przykrego przez przypadek
- a inaczej kogoś, kto specjalnie chciał kogoś zranić
Intencje i motywy pokazują, czy:
- kierujemy się życzliwością, sprawiedliwością, odpowiedzialnością
- czy raczej egoizmem, chęcią zemsty, zazdrością
Jak zastanawiać się nad własnymi intencjami i motywami
[edytuj]Warto czasem zadać sobie kilka pytań:
- po co naprawdę to robię?
- co chcę przez to osiągnąć?
- czy mój motyw jest raczej dobry, czy egoistyczny?
- czy chciałbym, żeby inni znali mój prawdziwy powód działania?
- jak bym ocenił to zachowanie, gdyby zrobił tak ktoś inny?
Takie pytania pomagają lepiej rozumieć samego siebie i podejmować bardziej odpowiedzialne decyzje.
Zapamiętaj
[edytuj]- Intencja to świadomy zamiar, czyli co chcę osiągnąć swoim działaniem.
- Motyw to głębszy powód działania, związany z moimi uczuciami i potrzebami.
- W ocenie moralnej ważne jest nie tylko to, co robimy, ale też dlaczego to robimy.
- Zastanawianie się nad własnymi intencjami i motywami pomaga się rozwijać i postępować coraz dojrzalej.