Etyka dla szkoły podstawowej/Jak mówić o tym, co przeżywam

Wprowadzenie

Każdy człowiek coś przeżywa: cieszy się, złości, boi, martwi, tęskni. Emocje są naturalne i ważne. W etyce uczymy się, jak mądrze o nich mówić, aby lepiej rozumieć siebie i innych.

Co to znaczy „to, co przeżywam”

To, co przeżywam, to:

• moje uczucia (radość, smutek, złość, strach, wstyd, duma)
• moje myśli na różne tematy
• moje potrzeby (np. chcę odpocząć, potrzebuję pomocy)
• moje doświadczenia (co mi się przydarzyło)

Nikt nie widzi naszych przeżyć, jeśli o nich nie powiemy.

Dlaczego warto mówić o swoich przeżyciach

Mówienie o tym, co czujemy, pomaga:

• lepiej zrozumieć samego siebie
• zmniejszyć napięcie i stres
• uniknąć wybuchów złości
• rozwiązywać konflikty z innymi
• budować przyjaźnie i zaufanie

Jeśli nie mówimy o tym, co nas boli, możemy czuć się samotni i niezrozumiani.

Jak mówić o swoich uczuciach

Możesz korzystać z prostego sposobu mówienia o sobie. Składa się on z trzech części:

• mów o sobie – używaj słów: ja czuję, ja myślę, jest mi trudno
• powiedz, co się stało – opisz sytuację, bez wyzwisk i obrażania
• powiedz, czego potrzebujesz – poproś o coś konkretnie

Na przykład:

• Kiedy się ze mnie śmialiście na przerwie, było mi bardzo przykro. Chciałbym, żebyście tak nie robili.
• Denerwuję się, gdy przerywasz mi w połowie zdania. Proszę, wysłuchaj mnie do końca.
• Boję się sprawdzianu z matematyki. Potrzebuję, żeby ktoś mi to jeszcze raz spokojnie wytłumaczył.

Warto unikać zdań typu:

• Bo ty zawsze…
• Bo wy nigdy…
• Przez ciebie jestem nieszczęśliwy…

Takie słowa ranią i utrudniają rozmowę.

Z kim rozmawiać o tym, co przeżywam

Najlepiej wybierać osoby, którym ufasz. Mogą to być:

• rodzice lub opiekunowie
• dziadkowie, starsze rodzeństwo
• wychowawca, inny nauczyciel
• pedagog lub psycholog szkolny
• bliski przyjaciel lub przyjaciółka

Jeśli coś bardzo cię martwi albo boisz się o swoje bezpieczeństwo, koniecznie powiedz o tym dorosłemu, któremu ufasz.

Jak słuchać innych, gdy mówią o swoich przeżyciach

Rozmowa to nie tylko mówienie, ale też słuchanie. Gdy ktoś mówi o swoich uczuciach:

• nie wyśmiewaj go
• nie przerywaj bez przerwy
• postaraj się zrozumieć, co czuje
• możesz zapytać: Jak mogę ci pomóc? Co mogę dla ciebie zrobić?
• nie rozpowiadaj jego tajemnic, jeśli obiecałeś, że zachowasz je dla siebie (chyba że ktoś jest w niebezpieczeństwie – wtedy trzeba powiedzieć dorosłemu)

Dając komuś uwagę i szacunek, pokazujesz, że jest dla ciebie ważny.

Gdy trudno jest mówić

Czasem o swoich przeżyciach trudno mówić od razu. Można wtedy:

• napisać list do kogoś bliskiego
• narysować, co czujesz
• zapisać swoje myśli w zeszycie lub pamiętniku
• poprosić, aby ktoś był obok, gdy mówisz (np. kolega przy rozmowie z nauczycielem)

Ważne, żeby nie zostawać z trudnymi przeżyciami całkiem samemu.

Podsumowanie

Każdy ma prawo do swoich uczuć i przeżyć. Można i warto o nich mówić:

• spokojnie
• szczerze
• z szacunkiem do siebie i do innych

Dzięki temu lepiej rozumiemy siebie, łatwiej rozwiązujemy problemy i budujemy dobre relacje z ludźmi.