Etyka dla szkoły podstawowej/Jak radzić sobie ze złością i gniewem

Wprowadzenie

Każdy człowiek czasem się złości. Złość i gniew to zwyczajne uczucia, które pojawiają się, gdy coś idzie nie po naszej myśli. W etyce uczymy się, jak przeżywać złość tak, żeby nie ranić innych ani siebie.

Czym jest złość i gniew

Złość i gniew to silne emocje. Pojawiają się na przykład, gdy:

• ktoś nas niesprawiedliwie oceni
• ktoś nas wyśmieje lub obrazi
• ktoś złamie obietnicę
• przegramy, choć bardzo nam zależało
• jesteśmy zmęczeni, głodni, a ktoś nas jeszcze denerwuje

Same uczucia nie są złe. Ważne jest to, co z nimi robimy.

Jak rozpoznać, że się złoszczę

Złość można poznać po sygnałach z ciała i zachowania:

• serce bije szybciej
• robi nam się gorąco
• zaciskamy pięści, szczękę, zęby
• mamy ochotę krzyczeć, płakać, rzucać rzeczami
• pojawiają się myśli typu: mam tego dość, zaraz wybuchnę

Warto nauczyć się zauważać te sygnały jak najwcześniej.

Co jest w porządku, a co nie

W porządku jest:

• czuć złość
• mówić o niej spokojnie
• bronić swoich granic bez obrażania innych

Nie w porządku jest:

• bić, kopać, popychać
• wyzywać, obrażać, wyśmiewać
• niszczyć rzeczy swoje i cudze
• mścić się na innych

Uczucia są nasze, ale za zachowanie odpowiadamy.

Sposoby radzenia sobie ze złością

Zatrzymaj się na chwilę

Gdy czujesz, że zaraz wybuchniesz, możesz:

• policzyć powoli do dziesięciu
• wziąć kilka głębokich oddechów
• odsunąć się na bok, wyjść na chwilę z klasy (za zgodą nauczyciela)
• napić się wody

To pomaga, żeby nie zrobić czegoś, czego później będziesz żałować.

Powiedz o swoich uczuciach

Zamiast krzyczeć lub obrażać, możesz powiedzieć:

• Jestem zły, gdy tak do mnie mówisz.
• Denerwuje mnie, że nie dotrzymałeś umowy.
• Bardzo się wkurzyłem, kiedy popchnąłeś mnie na boisku.

Mów o sobie (ja czuję, ja myślę), a nie atakuj drugiej osoby (ty jesteś…).

Użyj ruchu

Czasem nadmiar złości można rozładować ruchem:

• pójść na szybki spacer
• pobiegać, pograć w piłkę
• porozciągać się, zrobić kilka przysiadów

Ważne, żeby nie wyżywać się na innych ludziach ani zwierzętach.

Porozmawiaj z kimś zaufanym

Po silnym wybuchu złości dobrze jest:

• opowiedzieć o tym rodzicowi lub opiekunowi
• porozmawiać z wychowawcą, pedagogiem, psychologiem
• zwierzyć się przyjacielowi lub przyjaciółce

Rozmowa pomaga zrozumieć, skąd wzięła się złość i jak następnym razem zareagować lepiej.

Czego unikać, gdy jesteś zły

Lepiej nie:

• pisać w złości obraźliwych wiadomości lub komentarzy w internecie
• podejmować ważnych decyzji, gdy czujesz silny gniew
• wypominać wszystkim dawnych błędów
• udawać, że nic się nie stało, jeśli w środku aż kipisz

Lepiej najpierw się uspokoić, a potem wrócić do rozmowy.

Kiedy szukać dodatkowej pomocy

Warto poprosić dorosłych o pomoc, gdy:

• bardzo często się złościsz
• w złości ranisz innych (słowami lub czynami)
• po wybuchu gniewu czujesz wstyd i żal, ale nie wiesz, jak to zmienić
• złość przeszkadza ci w nauce, przyjaźniach, życiu w domu

Proszenie o pomoc nie jest oznaką słabości, ale odwagi i odpowiedzialności.

Podsumowanie

Złość i gniew są naturalnymi uczuciami. Można sobie z nimi radzić, gdy:

• zauważasz pierwsze sygnały złości
• dajesz sobie chwilę na uspokojenie
• mówisz o swoich uczuciach bez obrażania innych
• prosisz o pomoc, gdy sam sobie nie radzisz

Dzięki temu złość przestaje kierować tobą, a staje się sygnałem, że coś trzeba zmienić lub o czymś porozmawiać.