Etyka dla szkoły podstawowej/Moje wybory a moje wartości

Moje wybory a moje wartości

Wprowadzenie

Każdego dnia podejmujesz wiele decyzji. Wybierasz, z kim spędzasz czas, jak mówisz do innych, co robisz po lekcjach, jak reagujesz w trudnych sytuacjach. Te wybory nie są przypadkowe. Bardzo często wynikają z twoich wartości.

Etyka pomaga zrozumieć, w jaki sposób to, co uważasz za ważne i dobre, wpływa na twoje decyzje.

Czym są wartości

Wartości to rzeczy, które w życiu uważamy za szczególnie ważne i cenne. Mogą to być na przykład:

• uczciwość
• przyjaźń
• rodzina
• szacunek do innych
• sprawiedliwość
• odwaga
• odpowiedzialność
• pomoc słabszym
• wolność

Wartości kierują naszymi myślami, uczuciami i zachowaniem. Dzięki nim wiemy, co jest dla nas ważne, a co mniej ważne.

Jak wartości wpływają na nasze wybory

Gdy stajesz przed wyborem, zwykle zadajesz sobie (czasem nieświadomie) pytania:

• co jest teraz ważniejsze?
• co jest dobre, a co złe w tej sytuacji?
• jak chciałbym, żeby ktoś zachował się wobec mnie?

Na przykład:

• jeśli cenisz uczciwość, raczej nie ściągasz na sprawdzianie, nawet gdy jest to kuszące
• jeśli ważna jest dla ciebie przyjaźń, starasz się nie obgadywać kolegi za jego plecami
• jeśli cenisz odpowiedzialność, odrabiasz lekcje, nawet gdy wolałbyś grać w grę

Twoje wybory pokazują więc, jakie wartości są dla ciebie naprawdę ważne, nie tylko w słowach, ale w czynach.

Kiedy wartości się ze sobą zderzają

Czasem jest tak, że dwie ważne wartości wydają się ze sobą kłócić. Na przykład:

• chcesz być lojalny wobec kolegi, ale jednocześnie wiesz, że zrobił coś złego
• szanujesz rodziców i nauczycieli, ale też chcesz być sobą i mieć własne zdanie
• ważna jest dla ciebie wygoda, ale wiesz, że powinieneś pomóc innym

Wtedy podejmowanie decyzji staje się trudniejsze. Musisz zdecydować:

• która wartość jest w tej sytuacji ważniejsza
• jakie będą skutki twojej decyzji dla ciebie i dla innych

To właśnie w takich momentach najlepiej widać, jakimi wartościami naprawdę się kierujesz.

Jak lepiej poznać swoje wartości

Żeby lepiej rozumieć swoje wybory, warto przyglądać się swoim wartościom. Możesz to zrobić, zadając sobie pytania:

• co najbardziej cenię w innych ludziach?
• jakie zachowania mnie denerwują i dlaczego?
• kiedy jestem z siebie naprawdę dumny?
• w jakich sytuacjach mam wyrzuty sumienia?
• jakie cechy chciałbym rozwijać u siebie?

Możesz też pomyśleć o kilku sytuacjach z ostatnich tygodni:

• co wtedy wybrałem?
• dlaczego podjąłem taką decyzję?
• jak się z tym teraz czuję?

Takie zastanawianie się pomaga świadomie kształtować swoje wartości, a nie tylko je przejmować od innych.

Odpowiedzialność za własne wybory

Na nasze wybory wpływają:

• rodzina
• rówieśnicy
• szkoła
• media
• moda i reklamy

Mimo tego to ty ostatecznie decydujesz, jak się zachowasz. Nie zawsze możesz zmienić wszystko wokół siebie, ale możesz pracować nad sobą i swoimi decyzjami.

Bycie odpowiedzialnym oznacza:

• przyznawanie się do błędów
• uczenie się na nich
• próbowanie jeszcze raz, zgodnie z wartościami, które uważasz za słuszne

Podsumowanie

Twoje wybory i twoje wartości są ze sobą ściśle połączone. To, co uważasz za ważne i dobre, wpływa na twoje decyzje w szkole, w domu i wśród rówieśników.

Warto:

• poznawać swoje wartości
• zastanawiać się nad skutkami swoich wyborów
• starać się, aby czyny były zgodne z tym, co naprawdę uważasz za dobre

Dzięki temu krok po kroku budujesz swój charakter i stajesz się osobą, na którą sam możesz patrzeć z szacunkiem.