Etyka dla szkoły podstawowej/Moralne elementy wielkich religii świata (judaizm, hinduizm, buddyzm, chrześcijaństwo, islam)

Moralne elementy wielkich religii świata (judaizm, hinduizm, buddyzm, chrześcijaństwo, islam)

Wielkie religie świata nie tylko mówią o Bogu lub tym, co święte. Zawierają też zasady, jak człowiek powinien postępować wobec innych ludzi, siebie samego i świata. Te zasady nazywamy moralnymi.

Poniżej przedstawiono w uproszczony sposób wybrane moralne elementy pięciu wielkich religii: judaizmu, hinduizmu, buddyzmu, chrześcijaństwa i islamu.

Judaizm

Judaizm jest jedną z najstarszych religii monoteistycznych (wiara w jednego Boga). Ważne moralne elementy judaizmu to między innymi:

• przykazania zawarte w Torze, w tym Dziesięć przykazań (zakaz zabijania, kradzieży, kłamstwa, nakaz szacunku dla rodziców itp.),
• sprawiedliwość i uczciwość w relacjach z innymi ludźmi,
• troska o słabszych: wdowy, sieroty, przybyszów,
• miłość Boga i bliźniego,
• odpowiedzialność za swoje czyny i gotowość do naprawienia wyrządzonej krzywdy.

Ważne jest, by wierzący nie tylko znał przykazania, ale też wypełniał je w codziennym życiu.

Hinduizm

Hinduizm obejmuje wiele tradycji i poglądów, ale można wskazać kilka wspólnych elementów moralnych:

• dharma – obowiązek moralny, porządek, według którego powinno się postępować,
• ahimsa – zasada niekrzywdzenia innych istot (w miarę możliwości; dotyczy ludzi i zwierząt),
• prawdomówność i uczciwość,
• umiarkowanie i panowanie nad sobą,
• szacunek dla życia i natury,
• karma – przekonanie, że nasze czyny (dobre i złe) mają konsekwencje dla nas samych, teraz lub w przyszłości.

Moralność w hinduizmie wiąże się więc z odpowiedzialnością za skutki własnych działań.

Buddyzm

Buddyzm koncentruje się na pracy nad sobą, aby zmniejszyć cierpienie własne i innych. Ważne zasady moralne to między innymi:

• współczucie wobec wszystkich istot,
• niekrzywdzenie (również w myślach i słowach),
• pięć wskazań dla osób świeckich, takich jak:
  • nie zabijać,
  • nie kraść,
  • unikać niewłaściwego zachowania seksualnego,
  • nie kłamać,
  • nie używać środków odurzających, które zaciemniają umysł,
• rozwijanie życzliwości, cierpliwości i zrozumienia.

Budda uczył, że nasze działania, słowa i myśli wpływają na nas i innych, dlatego należy je oczyszczać.

Chrześcijaństwo

Chrześcijaństwo opiera się na nauczaniu Jezusa i Biblii. Ważne elementy moralne to:

• miłość Boga i bliźniego jako najważniejsze przykazanie,
• przykazania Dekalogu (np. zakaz zabijania, kradzieży, kłamstwa, nakaz szacunku dla rodziców),
• przebaczenie i miłosierdzie wobec tych, którzy nas skrzywdzili,
• troska o ubogich, chorych, wykluczonych,
• prawdomówność, wierność, uczciwość,
• złota reguła: traktuj innych tak, jak sam chciałbyś być traktowany.

Dla chrześcijan wzorem moralnym jest życie Jezusa.

Islam

Islam podkreśla, że człowiek powinien podporządkować się woli Boga (Allaha) i żyć zgodnie z Jego wskazówkami. Do ważnych elementów moralnych należą:

• wiara w jednego Boga i posłuszeństwo Jego nakazom,
• uczciwość w mowie i działaniu,
• sprawiedliwość w życiu społecznym,
• pomoc ubogim i potrzebującym (na przykład jałmużna – zakat),
• szacunek dla rodziców, rodziny i wspólnoty,
• unikanie krzywdzenia innych, przemocy i kłamstwa.

Muzułmanie wierzą, że Bóg ocenia ludzkie czyny i każdy ponosi odpowiedzialność za swoje postępowanie.

Co łączy te religie w sprawach moralnych

Mimo różnic w wierzeniach i praktykach, w moralnym nauczaniu tych religii można znaleźć wiele punktów wspólnych:

• szacunek dla życia i godności człowieka,
• zakaz zabijania, kradzieży i kłamstwa,
• zachęta do pomagania słabym i potrzebującym,
• przekonanie, że za swoje czyny ponosimy odpowiedzialność,
• znaczenie uczciwości, sprawiedliwości i współczucia,
• zachęta, by myśleć także o dobru innych, a nie tylko o sobie.

Dzięki tym podobieństwom ludzie różnych religii mogą współpracować w sprawach moralnych, na przykład pomagając potrzebującym czy działając na rzecz pokoju.

Podsumowanie

Judaizm, hinduizm, buddyzm, chrześcijaństwo i islam różnią się w wierze, obrzędach i wyobrażeniu o Bogu lub tym, co święte. Jednocześnie wszystkie zawierają ważne zasady moralne, które mają pomagać ludziom:

• żyć uczciwie,
• szanować innych,
• pomagać słabszym,
• unikać krzywdzenia.

Zrozumienie tych elementów pozwala lepiej poznać inne religie i zauważyć, że mimo różnic wiele wartości jest wspólnych.