Etyka dla szkoły podstawowej/Po co ludziom normy moralne

Wprowadzenie

Ludzie żyją w rodzinach, klasach, miastach, państwach. Żeby tak wielu osobom było ze sobą w miarę dobrze, potrzebne są zasady, które pomagają odróżniać dobro od zła. Takie zasady nazywamy normami moralnymi.

Co to są normy moralne

Normy moralne to zasady, które mówią nam:

• co wolno, a czego nie wypada robić
• jak powinniśmy traktować innych ludzi
• co jest uczciwe, a co nieuczciwe

Przykłady norm moralnych:

• nie kłamiemy i nie oszukujemy
• nie kradniemy
• szanujemy innych, nawet jeśli się z nimi nie zgadzamy
• pomagamy potrzebującym
• dotrzymujemy obietnic

Normy moralne nie są zapisane tylko w prawie, ale w sumieniu każdego człowieka.

Skąd się biorą normy moralne

Normy moralne uczymy się:

• w rodzinie – od rodziców i bliskich
• w szkole – od nauczycieli i rówieśników
• z tradycji, kultury, religii
• z własnego doświadczenia – widząc skutki naszych działań

W różnych kulturach niektóre normy mogą się różnić, ale wiele z nich jest wspólnych, na przykład zakaz zabijania czy nakaz pomocy słabszym.

Po co nam normy moralne

Porządek i bezpieczeństwo

Dzięki normom moralnym:

• ludzie rzadziej robią sobie krzywdę
• łatwiej przewidzieć zachowanie innych
• w grupie (klasie, rodzinie) jest mniej chaosu i strachu

Gdy większość ludzi stara się postępować uczciwie, życie staje się bezpieczniejsze.

Współpraca i zaufanie

Normy moralne pomagają:

• współpracować w klasie, w pracy, w drużynie sportowej
• ufać innym (wiemy, że nie powinni nas oszukiwać ani wykorzystywać)
• budować przyjaźnie i bliskie relacje

Bez zaufania trudno coś razem robić. Normy moralne to zaufanie ułatwiają.

Ochrona słabszych

Dzięki normom moralnym:

• wiemy, że nie wolno znęcać się nad słabszymi
• powinniśmy bronić tych, którzy sami nie potrafią się bronić
• rozumiemy, że każdy człowiek ma godność, niezależnie od wieku, zdrowia czy zamożności

Normy moralne przypominają, że siła nie daje prawa do krzywdzenia innych.

Pomoc w podejmowaniu decyzji

Kiedy stoimy przed trudnym wyborem, normy moralne:

• podpowiadają, które wyjście jest bardziej uczciwe
• pomagają przewidzieć, jakie skutki będzie miała nasza decyzja
• chronią przed działaniem tylko dla własnej korzyści kosztem innych

Dzięki temu możemy później mniej żałować swoich decyzji.

Co się dzieje, gdy normy moralne są łamane

Gdy ludzie często łamią normy moralne:

• rośnie nieufność i strach
• częściej dochodzi do konfliktów, kłótni, przemocy
• cierpią niewinni ludzie
• wspólne życie staje się trudne i męczące

Dlatego łamanie norm moralnych szkodzi nie tylko osobie, która postępuje źle, ale całej społeczności.

Czy normy moralne mogą się zmieniać

Niektóre normy są bardzo trwałe (np. zakaz zabijania, kradzieży, oszustwa). Inne mogą się stopniowo zmieniać, gdy:

• zmienia się wiedza ludzi (np. o środowisku, zdrowiu)
• zmienia się społeczeństwo i sposób życia

Ważne, by przy zmianach pamiętać o podstawowych wartościach:

• szacunku dla człowieka
• uczciwości
• odpowiedzialności za innych i za świat

Podsumowanie

Normy moralne są potrzebne, ponieważ:

• pomagają odróżniać dobro od zła
• umożliwiają bezpieczne życie wśród innych ludzi
• tworzą podstawę zaufania i współpracy
• chronią słabszych
• ułatwiają podejmowanie trudnych decyzji

Bez norm moralnych życie społeczne szybko zamieniłoby się w chaos, w którym każdy myśli tylko o sobie.