Etyka dla szkoły podstawowej/Rzeczy, które posiadamy – własność prywatna i wspólna
Rzeczy, które posiadamy – własność prywatna i wspólna
[edytuj]Każdego dnia korzystamy z różnych rzeczy: telefonu, książek, komputera, ławki w klasie czy boiska. W etyce ważne jest, aby rozumieć, czym jest własność i jak szanować rzeczy swoje i cudze.
Co to jest własność
[edytuj]Własność to prawo do korzystania z jakiejś rzeczy i decydowania o niej. Właściciel może zazwyczaj:
- używać rzeczy
- pożyczać ją innym
- decydować, jak będzie przechowywana
- wymagać, by inni jej nie niszczyli
Własność wiąże się nie tylko z prawami, ale też z obowiązkami. Trzeba o rzeczy dbać i nie szkodzić innym, korzystając z nich.
Własność prywatna
[edytuj]Własność prywatna to rzeczy, które należą do jednej osoby lub rodziny. Na przykład:
- twój telefon, książki, ubrania
- rower, biurko, komputer w domu
- pamiątki, rysunki, zeszyty
Zasady związane z własnością prywatną:
- nie bierz cudzej rzeczy bez wyraźnej zgody
- zapytaj, zanim coś pożyczysz
- jeśli coś pożyczasz, oddaj w takim stanie, w jakim to dostałeś
- nie przeglądaj cudzych wiadomości, zeszytów czy szuflad bez pozwolenia
Szacunek dla cudzej własności pokazuje, że szanujesz samego właściciela.
Własność wspólna
[edytuj]Własność wspólna to rzeczy, które należą do większej grupy osób. Na przykład:
- ławki i tablica w klasie
- sprzęt sportowy w szkole
- komputer w szkolnej pracowni
- boisko, plac zabaw, biblioteka
- korytarze, toalety, świetlica
Takie rzeczy nie są „niczyje”, tylko wszystkich. To znaczy, że:
- każdy ma prawo z nich korzystać
- każdy ma obowiązek o nie dbać
Niszczenie czegoś, co jest wspólne, szkodzi całej grupie: klasie, szkole, mieszkańcom osiedla.
Jak szanować rzeczy prywatne i wspólne
[edytuj]Kilka zasad:
- z cudzymi rzeczami obchodź się ostrożniej niż z własnymi
- nie dotykaj rzeczy innych osób bez pytania, nawet jeśli tylko „na chwilę”
- nie zostawiaj bałaganu w miejscu wspólnym, bo inni też z niego korzystają
- jeśli coś przypadkowo zniszczyłeś, przyznaj się i spróbuj naprawić szkodę
- bądź uważny na to, co się dzieje z rzeczami szkolnymi i klasowymi
Szacunek do rzeczy (prywatnych i wspólnych) jest jednym ze sposobów okazywania szacunku ludziom.
Kiedy dochodzi do konfliktów
[edytuj]Spory o rzeczy pojawiają się, gdy:
- ktoś coś bierze bez pytania
- ktoś oddaje pożyczoną rzecz zniszczoną lub spóźnioną
- jedna osoba uważa coś za wspólne, a inna za prywatne
- ktoś traktuje rzeczy wspólne jak niczyje (rysowanie po ławce, psucie sprzętu)
W takiej sytuacji warto:
- spokojnie wyjaśnić, o co chodzi
- powiedzieć, co czujesz i czego oczekujesz
- poszukać rozwiązania, które szanuje prawa obu stron
- w razie potrzeby poprosić o pomoc dorosłego
Zapamiętaj
[edytuj]- Własność prywatna to rzeczy należące do jednej osoby lub rodziny.
- Własność wspólna to rzeczy należące do grupy (klasy, szkoły, mieszkańców).
- Szacunek do własności oznacza: nie brać bez pytania, nie niszczyć, dbać o stan rzeczy.
- Dbając o rzeczy prywatne i wspólne, okazujesz szacunek sobie i innym ludziom.