Etyka dla szkoły podstawowej/Troska o zdrowie i życie – odpowiedzialne decyzje
Troska o zdrowie i życie – odpowiedzialne decyzje
[edytuj]Zdrowie i życie są jednymi z najważniejszych wartości. Bez nich trudno realizować marzenia, spotykać się z innymi, uczyć się i cieszyć się codziennością. Dlatego ważne jest, aby podejmować odpowiedzialne decyzje, które wpływają na nasze zdrowie i życie oraz na zdrowie innych ludzi.
Zdrowie i życie jako ważne wartości
[edytuj]Troska o zdrowie i życie oznacza, że:
- traktujemy swoje ciało z szacunkiem
- nie narażamy się świadomie na niebezpieczeństwo
- pamiętamy, że nasze decyzje wpływają także na innych
Życie człowieka ma dużą wartość niezależnie od wieku, wyglądu, sprawności, ocen w szkole czy umiejętności. Każdy zasługuje na ochronę i pomoc.
Decyzje dotyczące własnego zdrowia
[edytuj]Na nasze zdrowie wpływają codzienne wybory. Odpowiedzialna troska o siebie to między innymi:
- dbanie o sen – kładzenie się spać o rozsądnej porze, aby organizm zdążył odpocząć
- ruch – regularna aktywność fizyczna: spacery, jazda na rowerze, sport
- odżywianie – wybieranie posiłków, które naprawdę odżywiają organizm, a nie tylko słodyczy i fast foodów
- higiena – mycie rąk, zębów, kąpiel, dbanie o czyste ubranie
- korzystanie z telefonu i komputera z umiarem, aby nie zaniedbywać snu, ruchu i nauki
Odpowiedzialne decyzje oznaczają także unikanie tego, co szkodzi:
- papierosów, alkoholu, innych używek
- leków branych bez wiedzy dorosłych lub lekarza
- ryzykownych wyzwań z internetu, które mogą zagrażać zdrowiu lub życiu
Ryzykowne zachowania a odpowiedzialność
[edytuj]Niektóre zachowania mogą wydawać się odważne lub zabawne, ale w rzeczywistości są nieodpowiedzialne. Na przykład:
- przechodzenie przez ulicę w niedozwolonym miejscu
- jazda na rowerze bez kasku po ruchliwej ulicy
- wchodzenie do opuszczonych budynków
- skakanie do wody w nieznanym miejscu
- podejmowanie niebezpiecznych zakładów, aby zaimponować kolegom
Troska o zdrowie i życie polega na tym, że:
- przewidujemy skutki naszych działań
- nie podejmujemy działań zagrażających życiu tylko po to, by być lubianym
- potrafimy powiedzieć nie, gdy grupa namawia do czegoś niebezpiecznego
Prawdziwa odwaga to często umiejętność odmowy, a nie ślepe naśladowanie innych.
Odpowiedzialność za zdrowie i życie innych
[edytuj]Nasze decyzje dotyczą nie tylko nas samych. Możemy chronić zdrowie i życie innych lub je narażać.
Chronimy innych, gdy:
- nie popychamy, nie bijemy, nie robimy niebezpiecznych żartów
- przestrzegamy zasad ruchu drogowego jako piesi i rowerzyści
- nie namawiamy nikogo do picia alkoholu, palenia czy innych używek
- zgłaszamy dorosłym sytuacje naprawdę groźne (na przykład pobicie, samookaleczenia, plany ucieczki z domu)
Narażamy innych, gdy:
- celowo prowokujemy bójki
- namawiamy kogoś do udziału w ryzykownych zabawach
- ignorujemy czyjąś prośbę o pomoc, gdy widzimy, że może stać mu się krzywda
Z etycznego punktu widzenia mamy obowiązek reagować, gdy czyjeś zdrowie lub życie jest zagrożone, nawet jeśli boimy się, że ktoś nas nazwie skarżypytą.
Jak podejmować odpowiedzialne decyzje
[edytuj]Przed podjęciem decyzji warto zadać sobie kilka pytań:
- Czy to, co zamierzam zrobić, jest bezpieczne dla mnie i innych?
- Jakie mogą być skutki mojego zachowania za godzinę, jutro, za kilka lat?
- Czy rodzice lub ktoś, kogo szanuję, uznaliby to za rozsądne?
- Czy robiłbym to samo, gdyby nie było presji rówieśników?
Jeśli masz wątpliwości:
- porozmawiaj z zaufanym dorosłym (rodzicem, nauczycielem, pedagogiem)
- nie podejmuj decyzji pod wpływem chwilowej emocji lub nacisku innych
- daj sobie czas na zastanowienie
Troska o zdrowie i życie, swoje i cudze, to ważna część odpowiedzialności moralnej. Uczysz się jej każdego dnia, dokonując małych, codziennych wyborów. Z czasem buduje to twój charakter i wpływa na całe przyszłe życie.