Etyka dla szkoły podstawowej/Własność intelektualna, plagiat, kopiowanie cudzej pracy
Własność intelektualna, plagiat, kopiowanie cudzej pracy
[edytuj]W szkole często przygotowujesz różne prace: wypracowania, prezentacje, projekty. Możesz wtedy korzystać z książek, internetu i pomocy innych osób. Ważne jest jednak, aby robić to uczciwie i szanować cudzą pracę.
Czym jest własność intelektualna
[edytuj]Własność intelektualna to wytwory ludzkiego umysłu. Należą do niej między innymi:
- książki, artykuły, wiersze
- obrazy, zdjęcia, filmy, muzyka
- programy komputerowe, gry
- prace naukowe, projekty, referaty
Z przyjęcia, że autor jest właścicielem swojego tekstu, obrazu czy piosenki wynika, że:
- ma prawo decydować, jak jego dzieło jest używane
- zasługuje na szacunek i uznanie za swoją pracę
Co to jest plagiat
[edytuj]Plagiat to przypisanie sobie cudzej pracy. Polega na tym, że:
- przepisujesz fragmenty tekstu albo całą pracę
- kopiujesz obrazek, prezentację lub referat
- korzystasz z cudzych pomysłów i przedstawiasz to jako własne, bez podania autora.
Plagiatem jest na przykład:
- oddanie nauczycielowi pracy skopiowanej z internetu, podpisanej swoim imieniem
- przepisanie wypracowania kolegi bez informacji, że to jego tekst
- wklejenie do prezentacji fragmentu artykułu bez podania źródła
Plagiat jest nieuczciwy, bo:
- oszukuje nauczyciela i kolegów
- nie wynagradza się pierwotnego autora za jego pracę
- sprawia, że sam niczego się nie uczysz
Kopiowanie cudzej pracy w szkole
[edytuj]Kopiowaniem cudzej pracy jest:
- przepisywanie zadania domowego od kolegi i udawanie, że samemu się je zrobiło
- wspólne przygotowanie pracy, a potem przedstawienie jej jako w całości własnej
- zmiana kilku słów w tekście z internetu i podpisanie go swoim nazwiskiem
Takie zachowanie:
- jest formą oszukiwania
- krzywdzi tych, którzy pracowali samodzielnie
- uniemożliwia nauczycielowi ocenę twoich prawdziwych umiejętności
Pomaganie koledze w zrozumieniu zadania jest dobre. Dawanie mu gotowej pracy do przepisania jest nieuczciwe wobec nauczyciela i wobec tego kolegi.
Korzystanie z internetu a kopiowanie
[edytuj]Internet ułatwia szukanie informacji, ale też kusi, żeby po prostu kopiować gotowe materiały. Warto pamiętać, że:
- teksty i obrazki w internecie też mają autorów
- to, że coś jest łatwo dostępne, nie znaczy, że można to przedstawiać jako swoje
- nawet jeśli skopiujesz coś w domu, wciąż odpowiadasz za uczciwość swojej pracy
Gdy korzystasz z materiałów z internetu:
- przepisany tekst zamień na własne słowa
- zapisz sobie, z jakiej strony lub książki korzystasz
- możesz podać źródło, na przykład: informacje zaczerpnięte z…
Jak korzystać uczciwie z cudzej pracy
[edytuj]Można korzystać z cudzych prac w sposób etyczny, gdy:
- traktujesz je jako pomoc, inspirację, a nie gotową pracę do oddania
- podajesz autora tekstu, książki lub strony internetowej
- cytujesz krótkie fragmenty, wyraźnie zaznaczając, że to cytat
- większość pracy jest twoim własnym wysiłkiem, a nie zlepkiem cudzych tekstów
W szkole ważniejsze od idealnej pracy jest to, aby była:
- samodzielna
- uczciwa
- pokazująca twoje prawdziwe umiejętności
Dlaczego warto tworzyć samemu
[edytuj]Tworzenie własnych prac:
- rozwija myślenie, wyobraźnię i umiejętność wyrażania się
- daje satysfakcję, że coś naprawdę jest twoim dziełem
- buduje zaufanie nauczycieli i kolegów
- uczy odpowiedzialności i uczciwości
Kto przyzwyczaja się do kopiowania cudzej pracy, później:
- ma trudności z samodzielnym pisaniem i myśleniem
- może mieć poważne kłopoty w szkole średniej, na studiach i w pracy
Szacunek dla własności intelektualnej innych i unikanie plagiatu to ważny element etycznego zachowania. Pokazuje, że cenisz cudzą pracę i chcesz rozwijać własne umiejętności.