Etyka dla szkoły podstawowej/Wprowadzenie – etyka jako rozmowa o wyborach i konsekwencjach

Co to jest etyka

Etyka to dziedzina, która zajmuje się pytaniem: jak powinniśmy postępować, żeby nie krzywdzić innych i żyć w zgodzie z własnym sumieniem. Na lekcjach etyki nie uczysz się nowych dat czy wzorów, ale uczysz się myśleć o:

• dobru i złu,
• sprawiedliwości,
• odpowiedzialności za swoje czyny,
• szacunku do innych ludzi.

Etyka nie jest zbiorem prostych nakazów typu wolno – nie wolno. To bardziej sztuka rozmawiania o trudnościach i szukania najlepszego rozwiązania.

Wybory w codziennym życiu

Każdego dnia podejmujesz wiele decyzji. Niektóre są małe, inne ważniejsze. Często są to wybory moralne, na przykład:

• powiedzieć prawdę czy skłamać,
• przyłączyć się do osoby, która komuś dokucza, czy stanąć w obronie słabszego,
• oddać znalezioną rzecz, czy ją zatrzymać,
• pracować uczciwie, czy ściągać na sprawdzianie.

Etyka pomaga zatrzymać się na chwilę i zadać sobie pytania:

• Co w tej sytuacji jest naprawdę ważne?
• Jak powinnam lub powinienem postąpić?
• Jak chciałbym, żeby inni zachowali się wobec mnie w podobnej sytuacji?

Konsekwencje naszych wyborów

Każdy wybór ma konsekwencje, czyli skutki. Mogą one dotyczyć:

• ciebie samego (twoje samopoczucie, poczucie winy lub dumy z siebie),
• innych ludzi (ktoś jest skrzywdzony lub zaopiekowany),
• relacji (zaufanie rośnie albo maleje).

Przykłady:

• jeśli kłamiesz, ktoś może stracić do ciebie zaufanie,
• jeśli pomagasz, ktoś czuje się bezpieczniej i ważniejszy,
• jeśli niszczysz cudzą pracę, ktoś czuje smutek i złość.

Myślenie o konsekwencjach swoich działań jest ważną częścią etycznego postępowania.

Etyka jako rozmowa

Na etyce nie chodzi o to, żeby wszyscy zawsze mieli takie samo zdanie. Chodzi o to, aby:

• umieć słuchać innych,
• potrafić spokojnie wyrażać własne zdanie,
• zadawać pytania, gdy coś jest niejasne,
• uczyć się widzieć sprawę z różnych stron.

Rozmowa o wyborach i konsekwencjach pomaga:

• lepiej rozumieć siebie,
• zrozumieć, dlaczego inni postępują inaczej niż ty,
• szukać rozwiązań, które są bardziej sprawiedliwe i mniej krzywdzące.

Po co jest mi etyka

Etyka może ci pomóc:

• lepiej rozpoznawać, co jest dla ciebie ważne,
• odróżniać zachowania uczciwe od nieuczciwych,
• podejmować mądrzejsze decyzje,
• brać odpowiedzialność za swoje słowa i czyny,
• budować dobre relacje z innymi ludźmi.

Można powiedzieć, że etyka to ćwiczenie myślenia i rozmowy o tym, jakie wybory podejmujemy i jakie są ich konsekwencje – dla nas samych i dla innych. Dzięki temu łatwiej stawać się osobą, z której decyzji można być dumnym.