Etyka dla szkoły podstawowej/Wprowadzenie – uczę się myśleć i mówić jak etyk
Wprowadzenie – uczę się myśleć i mówić jak etyk
[edytuj]W klasie siódmej na etyce nie chodzi tylko o poznawanie nowych pojęć. Chodzi przede wszystkim o to, abyś nauczył się świadomie myśleć o swoich wyborach, rozumieć czyjeś zachowanie i umieć kulturalnie rozmawiać o sprawach trudnych. Można powiedzieć, że uczysz się myśleć i mówić jak etyk.
Czym zajmuje się etyka
[edytuj]Etyka to dziedzina, która zajmuje się pytaniami o dobro i zło w ludzkim postępowaniu. Na przykład:
- czy to, co robię, jest fair wobec innych?
- czy mam prawo tak się zachować?
- co jest ważniejsze w tej sytuacji: wygoda, prawda, lojalność, sprawiedliwość?
Etyka nie polega na podawaniu gotowych odpowiedzi, ale na:
- stawianiu pytań
- szukaniu powodów i argumentów
- rozważaniu skutków różnych decyzji
- porównywaniu wartości, którymi się kierujemy
Myśleć jak etyk
[edytuj]Myśleć jak etyk to znaczy:
- dostrzegać, że w wielu sytuacjach pojawia się problem moralny (ktoś jest krzywdzony, ktoś oszukuje, ktoś wykorzystuje swoją przewagę)
- odróżniać wypowiedzi o faktach od wypowiedzi o ocenach i powinnościach
(fakt: „Zabrał nie swoją rzecz”; ocena: „Źle zrobił”; powinność: „Nie powinien był tego robić”)
- pytać nie tylko „co się stało?”, ale też „czy to było w porządku?” i „dlaczego?”
- używać pojęć etycznych, takich jak dobro, zło, wartość, obowiązek, odpowiedzialność, sprawiedliwość, godność
Myślenie etyczne wymaga też:
- próby zrozumienia uczuć i sytuacji różnych osób
- brania pod uwagę skutków działania dla więcej niż jednej osoby
- zastanawiania się, jaką zasadą kieruję się w danej sytuacji (na przykład niekrzywdzenia, uczciwości, lojalności)
Mówić jak etyk
[edytuj]Mówić jak etyk nie znaczy używać trudnych słów dla popisu, ale:
- precyzyjnie wyjaśniać, co myślę i dlaczego tak uważam
- odróżniać zdanie typu „lubię”, „nie lubię” od zdania „uważam, że to jest niesprawiedliwe, bo...”
- potrafić podać argumenty za swoim stanowiskiem, a nie tylko powtarzać: „bo tak”
- słuchać uważnie innych, nie przerywać, dopytywać, gdy czegoś nie rozumiem
- nie obrażać rozmówcy, nawet jeśli się z nim nie zgadzam
Na lekcjach etyki szczególnie ważne są:
- pytania: po co? dlaczego? czy na pewno? jakie będą skutki?
- uzasadnienia: uważam tak, ponieważ..., przykładami tego jest..., gdyby wszyscy tak robili, to...
- próby zmiany zdania, jeśli ktoś poda lepsze argumenty niż nasze
Pytania, które będziemy sobie stawiać
[edytuj]W klasie siódmej będziesz częściej spotykać się z pytaniami typu:
- jak odróżnić to, co tylko wygodne, od tego, co naprawdę dobre?
- czy zawsze trzeba mówić prawdę?
- kiedy wolność jednej osoby zaczyna krzywdzić innych?
- dlaczego ludzie różnie oceniają te same sytuacje?
- jakie wartości są dla mnie naprawdę ważne?
Nie chodzi o to, abyś znał „jedyną słuszną odpowiedź”, ale abyś:
- potrafił samodzielnie pomyśleć
- umiał nazwać swoje powody
- był gotów wysłuchać innych i ewentualnie skorygować swoje zdanie
Po co mi to w życiu
[edytuj]Umiejętność myślenia i mówienia jak etyk przydaje się:
- w codziennych konfliktach z rówieśnikami
- w podejmowaniu decyzji, które mają skutki dla innych (w klasie, domu, internecie)
- w ocenianiu tego, co widzisz w mediach, filmach, grach, sieci
- w budowaniu własnego systemu wartości, a nie tylko powtarzaniu cudzych opinii
Ucząc się etyki, uczysz się tak naprawdę:
- lepiej rozumieć siebie i innych
- odpowiedzialnie korzystać ze swojej wolności
- tworzyć lepsze relacje z ludźmi
To wprowadzenie ma ci pomóc zobaczyć, że etyka nie jest oderwaną teorią, ale sztuką dobrego myślenia i rozmawiania o tym, jak żyć jak człowiek odpowiedzialny i szanujący innych.